The New York Times

Ερευνητές στη Νέα Υόρκη πιστεύουν ότι έχουν λύσει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της γρίπης: Γιατί η μόλυνση μεταδίδεται κυρίως τους χειμερινούς μήνες;

Η απάντηση, λένε, ότι είχε να κάνει με τον ιό αυτό καθαυτό. Αυτός είναι πιο σταθερός και παραμένει στον αέρα περισσότερο χρόνο όταν ο αέρας είναι ψυχρός και ξηρός, συνθήκες που επικρατούν το μεγαλύτερο μέρος της εποχής της γρίπης.

«Ο ιός της γρίπης –της influenza- έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να μεταβιβασθεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα όταν περπατάμε στο δρόμο, παρά σε ένα θερμό περιβάλλον», είπε ο Peter Palese, ερευνητής της γρίπης, καθηγητής και πρόεδρος στο Τμήμα Μικροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή στο Mount Sinai και επικεφαλής της μελέτης της γρίπης.

Ο δρ Palese δημοσίευσε λεπτομέρειες των ευρημάτων του στο τεύχος της 19ης Οκτωβρίου των PLoS Pathogens. Αυτό που τον παρακίνησε να διεξαγάγει τη μελέτη του ήταν ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε μετά την πανδημία του 1918, όταν οι γιατροί προβληματίζονταν γιατί και πώς ο ιός εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα και είχε γίνει τόσο θανατηφόρος.

Από τότε που αναγνωρίστηκε η γρίπη, οι άνθρωποι διηρωτώντο, γιατί το χειμώνα; Το όνομα influenza είναι μια ιταλική λέξη, την οποία πρότειναν μερικοί ιστορικοί και προήλθε στα μέσα του 18ου αιώνα σαν influenza de freddo ή «επίδραση του κρύου».

H εποχή της γρίπης στα βόρεια πλάτη της Γης είναι από τον Νοέμβριο μέχρι τον Μάρτιο, τους πιο κρύους μήνες. Στα νότια πλάτη είναι από το Mάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Στα τροπικά, δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου γρίπη και πραγματική εποχή γρίπης.

Δεν υπήρξε έλλειψη υποθέσεων. Μερικοί είπαν ότι η γρίπη ήλθε το χειμώνα, επειδή τα άτομα διαμένουν κυρίως σε κλειστούς χώρους και τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο, συνωστίζονται μεταξύ τους, κολλάνε γρίπη και τη μεταδίδουν στις οικογένειές τους. Αλλοι πρότειναν περιορισμένη ανοσοαντίδραση, επειδή οι άνθρωποι παρασκευάζουν λιγότερη βιταμίνη D ή μελατονίνη όταν οι ημέρες είναι μικρότερης διάρκειας. Αλλοι έδειξαν προς τη διεύθυνση των ρευμάτων του αέρα στην ανώτερη ατμόσφαιρα. Αλλά πολλοί επιστήμονες δεν πείστηκαν.

«Γνωρίζουμε ότι ένας από τους σοβαρότερους παράγοντες είναι τα παιδιά στο σχολείο, οι περισσότερες κύριες επιδημίες ανιχνεύονται σε παιδιά», είπε ο δρ Jonathan Mc Cullers, ερευνητής της γρίπης στο St Jude παιδιατρικό, ερευνητικό Νοσοκομείο, στο Μέμφις, «αλλά ούτε αυτό ερμηνεύει την προτίμηση για τη χειμερινή περίοδο. Δεν βλέπουμε τη γρίπη Σεπτέμβριο και Οκτώβριο».

Οσον αφορά στο επιχείρημα συνωστισμού, ο δρ Cullers είπε «αυτό δεν ήταν ποτέ λογικό». Οι άνθρωποι εργάζονται όλο το χρόνο και συνωστίζονται σε λεωφορεία, μετρό και αεροπλάνα ανεξαρτήτως εποχής. «Χρειαζόμαστε μερικά πραγματικά στοιχεία», πρόσθεσε ο δρ Cullers.

Αλλά η εύρεση στοιχείων ήταν ιδιαιτέρως δύσκολη, είπε ο δρ Palese. Ιδεώδης μελέτη θα εξέθετε τα άτομα στον ιό υπό διαφορετικές συνθήκες και θα διηρωτώντο πόσο πιθανό θα ήταν να μολυνθούν. Μια τέτοια μελέτη, είπε ο Palese δεν θα επιτρεπόταν από την επιστημονική ηθική, επειδή δεν θα ωφελούσε τα άτομα.

Σε άρθρο του 1919 της Journal of the American Medical Association για την επιδημία γρίπης στο στρατόπεδο Cody στο Νέο Μεξικό, ο δρ Palese διάβασε: «Είναι ενδιαφέρον να παρατηρηθεί ότι πολύ σύντομα, αφού η επιδημία της influenza έφτασε στο στρατόπεδο, τα ινδικά χοιρίδια του εργαστηρίου μας άρχισαν να πεθαίνουν». Στην αρχή, οι συγγραφείς της μελέτης έγραψαν ότι νόμισαν πως τα πειραματόζωα πέθαιναν από τροφική δηλητηρίαση. Αλλά συνέχισαν «νεκροψία σε χοιρίδιο αποκάλυψε αλάθητα σημάδια πνευμονίας».

Ο δρ Palese αγόρασε μερικά ινδικά χοιρίδια και τα εξέθεσε στον ιό της γρίπης. Οπως ανέφερε το άρθρο, κόλλησαν γρίπη και τη μετέδωσαν μεταξύ τους. Ετσι άρχισε τα πειράματα ο Palese και οι συνεργάτες του. Μεταβάλλοντας τη θερμοκρασία και την υγρασία στους χώρους των ινδικών χοιριδίων ανακάλυψαν πότε η γρίπη ήταν ευκολότερο να διαδοθεί και πότε όχι. Η μετάδοση ήταν ταχύτατη στους 5 βαθμούς Κελσίου. Το επόμενο βήμα ήταν να αυξήσουν τη θερμοκρασία μέχρι τους 30 βαθμούς Κελσίου. Τότε παρατήρησαν ότι δεν υπήρχε μετάδοση.

Ο ιός μεταδόθηκε καλύτερα σε χαμηλή θερμοκρασία και σε υγρασία 20%, και δεν μεταδόθηκε καθόλου όταν η υγρασία έφθασε το 80%. Τα πειραματόζωα επίσης απελευθέρωναν ιούς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα όταν η θερμοκρασία ήταν στους 5 βαθμούς Κελσίου και για μικρότερο στην τυπική θερμοκρασία δωματίου των 20 βαθμών.

Ιοί γρίπης εξαπλώθηκαν μέσω του αέρα, αντίθετα από τους ιούς κρυολογήματος, είπε ο δρ Palese, που εξαπλώθηκαν κυρίως με απευθείας άγγιγμα σε μολυσμένες επιφάνειες ή με χειραψίες με μολυσμένα άτομα.

Οι ιοί της γρίπης είναι σταθερότεροι σε ψυχρό αέρα και η χαμηλή υγρασία βοηθάει τα σωματίδια ιών να παραμείνουν αιωρούμενα στον αέρα και να μεταφερθούν από τον έναν άνθρωπο στον άλλον μέσα από τα σταγονίδια που εισέρχονται στο σώμα διά της αναπνοής. Oταν ο αέρας είναι υγρός, αυτά τα σταγονίδια προσλαμβάνουν νερό, αυξάνονται σε μέγεθος και πέφτουν στο χώμα. Αλλά ο δρ Palese δεν συνιστά παραμονή σε θερμοκήπιο όλο το χειμώνα για την αποφυγή της γρίπης. Η καλύτερη στρατηγική πρόληψης είναι το αντιγριπικό εμβόλιο.