The Guardian

Συνθετικές μορφές ζωής, ρομπότ που μιμούνται κατά τον αρτιότερο τρόπο τις διάφορες διαδικασίες της Φύσης, ακόμα και άνθρωποι που περνούν ολόκληρη την ημέρα τους καθισμένοι μπροστά σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και σπάνια βλέπουν το φως του Ηλίου. Είναι, άραγε, όλα αυτά σενάρια της αχαλίνωτης φαντασίας κάποιων μελλοντολόγων; Κάθε άλλο. Οπως όλα δείχνουν τα παραπάνω -και πολλά άλλα- θα είναι η πραγματικότητα στη Βρετανία μέσα στα επόμενα 45 χρόνια. Σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποίησαν 35 επιστήμονες εξειδικευμένοι στη μελέτη του περιβάλλοντος, καθώς και κυβερνητικές υπηρεσίες και πανεπιστήμια, η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών μεταβάλλουν τις κοινωνικές συνήθειες. Ταυτόχρονα αυξάνονται οι πιθανότητες να βιώσουμε νέες προκλήσεις εξαιτίας διαφόρων φαινομένων όπως η υπερθέρμανση του περιβάλλοντος. Και τούτες γεννούν μία σειρά από νέες απειλές για τη Βρετανία.

Ειδικότερα, οι επιστήμονες συνέταξαν έναν κατάλογο 25 παραγόντων, μεταξύ των οποίων η αυξανόμενη ζήτηση τόσο σε είδη διατροφής όσο και σε βιοκαύσιμα, που θα επηρεάσουν άμεσα τη Γηραιά Αλβιώνα. Ηδη, αυτοί οι παράγοντες ασκούν αυξημένες και σε πολλές περιπτώσεις εξαντλητικές πιέσεις στα οικοσυστήματα πτηνών και θηλαστικών. Αλλοι παράγοντες, όπως η αύξηση του επιπέδου των θαλασσών, ο αυξημένος κίνδυνος πυρκαγιάς και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, είναι «προϊόντα» της κλιματικής αλλαγής που αποδεδειγμένα ήδη συντελείται στον πλανήτη. Πολλές από τις προκλήσεις που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον, αποτελούν προϊόντα αυτού που σήμερα θα χαρακτηρίζαμε «επιστημονικής φαντασίας». Η διαχείριση του περιβάλλοντος μπορεί πρόσκαιρα να φαίνεται ως μια γρήγορη λύση που θα μας επιτρέψει την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η τοποθέτηση τρισεκατομμυρίων φακών σε τροχιά, έτσι ώστε να αντανακλώνται προς το Διάστημα οι ηλιακές ακτίνες, η τοποθέτηση πελώριων κατόπτρων στο Διάστημα, η σπορά των ωκεανών με σιδερένια γεμίσματα και η κάλυψη των ερήμων μπορεί να μοιάζουν σενάρια που έχουν βγει από ταινία επιστημονικής φαντασίας αλλά όλα περιλαμβάνονται μεταξύ των λύσεων που προτάθηκαν «σοβαρά», αναφέρει χαρακτηριστικά η επιθεώρηση της British Ecological Society, Journal of Applied Ecology.

Οι συντάκτες της μελέτης, πάντως, ούτε κρίνουν αυτές τις προτάσεις, ούτε προσπαθούν να αξιολογήσουν τις συνέπειές τους. Ομως, υποστηρίζουν ότι η αντίδραση της κοινής γνώμης στα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα (τα μεταλλαγμένα) τους έκανε να αναζητήσουν τι θα θεωρεί η κοινωνία μας σημαντικό στο μέλλον. Ο Μπιλ Σάδερλαντ, συντάκτης της σχετικής έρευνας και πρόεδρος του τμήματος Βιολογίας της Συντήρησης στο πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, επισήμανε ότι είναι απόλυτη ανάγκη να πραγματοποιηθούν νέες και ευρύτερες έρευνες σε επιστημονικούς τομείς που σήμερα εμφανίζονται για πρώτη φορά. «Θα πρέπει κάθε επιστημονικός τομέας να έχει εξελιχθεί προτού κάτσουμε και χαράξουμε πολιτικές που τον αφορούν, προτού, παραδείγματος χάρη, τα προϊόντα που θα παραχθούν βρεθούν στα ράφια των καταστημάτων. Είναι δυστυχώς αλήθεια ότι δεν έγιναν αρκετές μελέτες προτού αρχίσουμε να προωθούμε τα βιοκαύσιμα. Είναι, πλέον, προφανές ότι θα έπρεπε να λάβουμε υπόψη πολύ περισσότερο τις συνέπειες που θα έχει η χρήση τους στο περιβάλλον και να αφουγκραστούμε τις ανησυχίες που ήδη εκφράζει το κοινωνικό σύνολο».

Στις πρώτες θέσεις του καταλόγου των νέων τεχνολογιών που μπορούν να επηρεάζουν κατά ριζικό τρόπο το περιβάλλον περιλαμβάνεται η νανοτεχνολογία, που μπορεί να εφαρμοστεί και σε πολλές βιολογικές διαδικασίες.

Μια πιθανώς θετική εξέλιξη της τεχνολογικής προόδου θα είναι η μεγάλης κλίμακας αποκατάσταση των οικοσυστημάτων. Ενα τέτοιο πετυχημένο πείραμα των Ολλανδών είναι η δημιουργία προστατευόμενης έκτασης 55.200 στρεμμάτων που στοχεύει στο να αποτελέσει καταφύγιο για είδη που ζουν σε εκείνα τα εδάφη από τους μεσαιωνικούς χρόνους. Σύμφωνα με την έκθεση ανάλογα προγράμματα πρόκειται να εφαρμοστούν σε άλλες περιοχές της Βρετανίας και στα σκωτσέζικα Χάιλαντς όπου ίσως φιλοξενηθούν είδη αγριόγατων. Επίσης, οι επιστήμονες που συνέταξαν τη μελέτη εκφράζουν έντονη ανησυχία για νέους παθογόνους παράγοντες που θα εισαχθούν από το εξωτερικό ή ακόμα και θα δημιουργηθούν με τη βοήθεια τις βιοτεχνολογίας. «Ορισμένα είδη μυκήτων κατέστρεψαν τα δάση της βόρειας Αμερικής. Ενα τέτοιο είδος ακριβώς εντοπίστηκε και στη Βρετανία και πιθανώς να προκαλέσει και εδώ ανάλογες καταστροφές» υπογραμμίζεται στη μελέτη.

«Μελλοντικά είναι πιθανό να εμφανιστούν και νέοι παθογόνοι παράγοντες που θα προσβάλλουν τόσο τον άνθρωπο όσο και τα ζώα. Βασικό αίτιο της εμφάνισής τους θα είναι η μεταβολή των κλιματικών συνθηκών θα τους επιτρέψει να επιβιώσουν και να πολλαπλασιαστούν. Η εμφάνισή τους, επίσης, συνεπάγεται την αύξηση της χρήσης παρασιτοκτόνων. Αν παραδείγματος χάρη εμφανιστεί ελονοσία στη Βρετανία θα εξαναγκαστούμε στην αποξήρανση των υγροτόπων και λιμνών».

Τέλος πρέπει να αναγνωρίσουμε και άλλους ανθρώπινους παράγοντες που θα μεταβάλλουν ριζικά το μέλλον. Αν, παραδείγματος χάρη, εξαπλωθεί στη Γηραιά Αλβιώνα γρίπη των πτηνών ή λύσσα είναι προφανές ότι θα αλλαξει η προσέγγιση της κοινής γνώμης σε ζητήματα που αφορούν τη βιοποικιλότητα. «Κάτι τέτοιο μπορεί να περιορίσει την πολιτική και οικονομική υποστήριξη προς τα προγράμματα διάσωσης του φυσικού περιβάλλοντος ή να επιτρέψει την περαιτέρω καταστροφή των ειδών άγριας πανίδας». Αναλόγως, το Διαδίκτυο μπορεί να αποτελεί μία άριστη πηγή ενημέρωσης, αλλά υπάρχει κίνδυνος η καθιστική ζωή που επιβάλλει η χρήση του να μας αποκόψει εντελώς από τη Φύση και τη φροντίδα του περιβάλλοντος. Οι νέοι άνθρωποι περνούν στην ύπαιθρο τον μισό χρόνο συγκριτικά με τις προηγούμενες γενιές, ακόμα και πριν από 20 χρόνια. Αυτό ακριβώς δυσχεραίνει τη γνώση και κατανόηση της σημασίας της βιοποικιλότητας και γενικότερα την προσέγγιση στο φυσικό περιβάλλον».

Πολιτική: Οι διαφορετικές πολιτικές μπορεί να μην πληρούν τις απαιτήσεις των περιβαλλοντικών μεταβολών.

-Ακραία Καιρικά Φαινόμενα: πιθανός ο αφανισμός ειδών.

-Αυξημένες Απαιτήσεις σε Τρόφιμα: απώλεια οικοσυστημάτων και εντατικοποίηση της γεωργίας.

-Νέοι Γενετικώς Τροποποιημένοι Παθογόνοι Παράγοντες: Πιθανός περιορισμός ειδών.

-Αύξηση Επιπέδου Θαλασσών: Δημιουργία νέων οικοσυστημάτων. Ωστόσο, πιθανώς να προκληθούν καταστροφές από το αλάτι.

-Ροή Ποταμών: Η κλιματική αλλαγή θα μεταβάλει την οικολογία των ποταμών.

-Περισσότερα Βιοκαύσιμα: Αύξηση χρήσης παρασιτοκτόνων, απώλεια οικοσυστημάτων.

-Αύξηση Κινδύνου Πυρκαγιάς: Δημιουργούνται νέα οικοσυστήματα αλλά υπάρχουν πολλές αρνητικές συνέπειες.

-Εισβολές: Είδη -ίσως επικίνδυνα για τα ντόπια οικοσυστήματα- έρχονται από το εξωτερικό.

-Νανοτεχνολογία: Βοηθά στην αντιμετώπιση της ρύπανσης αλλά είναι επισφαλής.

-Συνθετικά είδη ζωής και βιο-ρομπότ: Πιθανώς επικίνδυνα.

-Ανακυκλώσιμη ενέργεια: Δημιουργεί νέα καταφύγια χλωρίδας - πανίδας. Μπορεί, όμως, να προκαλέσει καταστροφές.

-Ιντερνετ: Δεν αποτελεί υποκατάστατο της εμπειρίας που αποκτούμε ερχόμενοι σε επαφή με τη Φύση.