The Economist

Τα βουνά και οι ζούγκλες της Νότιας Αμερικής δεν αποτελούν ιδανικό έδαφος για την ανάπτυξη μεγάλου αριθμού αρμάτων μάχης. Είναι επομένως άξιον απορίας για ποιο λόγο ο πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες, αγόρασε τόσες ντουζίνες ρωσικά τανκς, στην τελευταία του εξόρμηση για προμήθεια αμυντικού υλικού. Πολύ πιο εύκολο όμως είναι να αντιληφθεί κανείς τον στρατηγικό σκοπό της πρόσφατης περιοδείας του στις χώρες με τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα του κόσμου. Το ταξίδι του προκάλεσε μάλιστα την έντονη αντίδραση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο εξέδωσε ανακοίνωση την περασμένη Δευτέρα, προειδοποιώντας για «σοβαρό κίνδυνο αποσταθεροποίησης στην ευρύτερη περιοχή».

Ο όλο και πιο αυταρχικός ηγέτης της Βενεζουέλας, επισκέφθηκε διαδοχικά τη Λιβύη, το Ιράν, την Αλγερία, τη Συρία, το Τουρκμενιστάν, τη Λευκορωσία και τη Ρωσία. Στο ενδιάμεσο, βρήκε και λίγο χρόνο να μεταβεί στην Ισπανία και στην Ιταλία, όπου παραβρέθηκε στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας. Παρασημοφορήθηκε από τον ηγέτη της Λιβύης, Μοαμάρ Καντάφι και εξέφρασε την υποστήριξή του στον πρόεδρο της Λευκορωσίας, Αλεξάντρ Λουκασένκο. Συζήτησε με τους Ρώσους για πετρέλαιο και όπλα και διακινδύνευσε τη διεθνή κατακραυγή, προσκαλώντας τον πρόεδρο-παρία του Σουδάν, Ομάρ Αλ Μπασίρ, να επισκεφθεί το Καράκας. Επίσης, ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα συνεργαστεί σε ζητήματα ατομικής ενέργειας με τον πρόεδρο του Ιράν, Μαχμούτ Αχμεντινετζάντ.

Οπως ήταν αναμενόμενο, ο κ. Τσάβες επιβεβαίωσε τη φήμη που τον συνοδεύει για τις παρανοϊκές του δηλώσεις. Η τρέλα του όμως εμπεριέχει λογική. «Το Σοσιαλιστικό πρόγραμμα για τη Βενεζουέλα 2007-2013» (γνωστό και ως «Πρόγραμμα Σιμόν Μπολιβάρ») αναφέρει στην ενότητά του για την εξωτερική πολιτική ότι η σύναψη συμμαχίας με το Ιράν, τη Συρία, τη Λευκορωσία και τη Ρωσία είναι βασικός στόχος της κυβέρνησης Τσάβες, σε ό,τι αφορά τις διπλωματικές σχέσεις εκτός Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής. Αυτό που υποτίθεται ότι ενώνει τις προαναφερθείσες χώρες είναι τα κοινά «αντι-ιμπεριαλιστικά τους συμφέροντα». Η λέξη ιμπεριαλισμός χρησιμοποιείται ως συνώνυμο της Αμερικής.

Στόχος της Συμμαχίας είναι η αλληλοβοήθεια για την ενίσχυση της εθνικής άμυνας και της ανεξαρτησίας των μελών της. Ο κ. Τσάβες άλλωστε δεν παρήγγειλε μόνο άρματα μάχης από τη Ρωσία, αλλά και εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας. Πρώην αντισυνταγματάρχης του στρατού της Βενεζουέλας, ο κ. Τσάβες θεωρεί ότι τα παραπάνω όπλα δεν θα επιτρέψουν σε ξένες δυνάμεις που επιβουλεύονται τη χώρα του να τη βομβαρδίσουν. Εχοντας ήδη ξοδέψει 4,4 δισεκατομμύρια δολάρια για την αγορά όπλων από τη Ρωσία, εξασφάλισε δάνειο 2 ακόμη δισεκατομμυρίων από τη Μόσχα για τη συνέχιση των αγορών. Μεταξύ άλλων, εξετάζεται και η προμήθεια τριών υποβρυχίων.

Στην προσπάθειά του να «αντιταχθεί στην ιμπεριαλιστική ηγεμονία των ΗΠΑ», ο πρόεδρος της Βενεζουέλας χρησιμοποιεί στο έπακρο το βασικό όπλο που διαθέτει: τα αποθέματα πετρελαίου της πατρίδας του. Υποσχέθηκε έτσι ότι θα πουλάει 20.000 βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα στο Ιράν, παρά τις κυρώσεις που εισηγείται η Αμερική για την Τεχεράνη και παρά το γεγονός ότι η Βενεζουέλα αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες των ήδη υπαρχόντων πελατών της.

Στη Λατινική Αμερική, από την άλλη πλευρά, τα πράγματα δεν εξελίσσονται τόσο ευνοϊκά για εκείνον. Μέχρι στιγμής, η αίτησή του να γίνει η Βενεζουέλα μέλος της ζώνης αγορών Mercosur δεν έχει γίνει δεκτή. Η συμμαχία των ομοϊδεατών του στην περιοχή έχασε ένα μέλος, μετά το πραξικόπημα στην Ονδούρα, πριν από έξι εβδομάδες. Επιπλέον, δεν κατάφερε να διασφαλίσει τη μαζική καταδίκη της απόφασης της Κολομβίας να επιτρέψει την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στην επικράτειά της.

Παρόλα αυτά, συνεχίζει ακάθεκτος την προσπάθεια αναβάθμισης του ρόλου της Βενεζουέλας στην παγκόσμια σκηνή. Αν σκοπός του είναι να τραβήξει την προσοχή των άλλων, τότε μάλλον τα καταφέρνει. Ο κ. Τσάβες είναι πάντως αποφασισμένος να παίξει με τους μεγάλους. Ευελπιστεί ότι αν προκαλεί συνεχώς και ταυτοχρόνως προβλήματα, τόσο στη Λατινική Αμερική, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, θα προκαλέσει την κατάρρευση της «αυτοκρατορίας». Τα καθεστώτα με τα οποία συνομιλεί αποτελούν για εκείνον τον πυρήνα της νέας τάξης που οραματίζεται. Μολονότι τα όνειρά του φαίνονται ανεδαφικά, ίσως ήλθε ο καιρός να αρχίσουμε να του δίνουμε περισσότερη σημασία.