Συνέντευξη στον Ματθαιο Τσιμιτακη

Εδώ και δέκα χρόνια κανείς δεν σκέφτηκε ποτέ να τα βάλει με την εταιρεία - ορόσημο για όλη τη γενιά του Web 2.0, τη μηχανή αναζήτησης πληροφοριών στο Ιντερνετ, Google. Σε αυτά τα δέκα χρόνια και ενώ όλοι εξέταζαν τις σκληρά εμπορικές πρακτικές της Microsoft, που φαινόταν να επιθυμεί να ελέγξει τα πάντα γύρω από τους χρήστες των υπηρεσιών της, η Google, σερβίροντας τις ίδιες και ακόμα περισσότερες υπηρεσίες δωρεάν μέσω του Iντερνετ, γιγαντώθηκε.

Από μια καινοτόμα μηχανή αναζήτησης πληροφοριών που στηριζόταν στον έξυπνο αλγόριθμο δυο νεαρών τότε προγραμματιστών, η Google μετατράπηκε σε μια αυτοκρατορία αξίας 128 δισ. δολαρίων (σύμφωνα με το οικονομικό περιοδικό Business Daily), η οποία διεκπεραιώνει το 49,5% των αναζητήσεων όλων των χρηστών στις Ηνωμένες Πολιτείες και κατά πάσα πιθανότητα σε όλο τον κόσμο. Και δεν κάνει μόνο αυτό. Αν χρησιμοποιείτε τον ιστό των υπηρεσιών της Google (από e-mail που παρέχει σε όλους δωρεάν, μέχρι υπηρεσίες γεωγραφικού εντοπισμού), τότε αυτή θεωρητικά μπορεί να γνωρίζει τι διαβάζετε, με ποιον επικοινωνείτε, τι αγοράζετε και τι έχετε αποθηκευμένο στον σκληρό σας δίσκο. Η Google βέβαια αρνήθηκε να παραδώσει αυτά τα στοιχεία σε κρατικές υπηρεσίες, όμως συμφώνησε με την κινεζική κυβέρνηση να λογοκρίνει τα αποτελέσματα που μεταδίδει εκεί. Υποστηρίζει ότι δεν συνδέει τα δεδομένα για τους χρήστες που συγκεντρώνει από τις διάφορες υπηρεσίες της. Ομως, μη κυβερνητικές οργανώσεις προστασίας της ιδιωτικής ζωής των πολιτών. όπως το Electronic Privacy Information Center, η Privacy International, αλλά και στελέχη μεγάλων εταιρειών του κλάδου της πληροφορικής επισημαίνουν ότι και μόνο η συγκέντρωση αυτών των στοιχείων αποτελεί πρόβλημα.

Η ανησυχία γύρω από τη γιγάντωση της Google ξέσπασε όταν η τελευταία ανακοίνωσε την εξαγορά της Doubleclick, μιας εταιρείας προβολής διαφημίσεων στο Ιντερνετ, και αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε περιορισμούς στην κατοχή προσωπικών δεδομένων. Ο Peter Fleischer, κύριος σύμβουλος της Google για θέματα προστασίας της ιδιωτικότητας σε όλο τον κόσμο, είναι ο άνθρωπος που απαντάει σε όλες τις κατηγορίες, ενώ κάνει τις διαπραγματεύσεις με θεσμικούς και μη κυβερνητικούς παράγοντες. Μείζον ζήτημα για την Google, να κρατάει για αρκετό χρόνο τα στοιχεία των χρηστών ώστε να εξακολουθήσει να αναπτύσσει προσωποποιημένες υπηρεσίες (το ιερό δισκοπότηρο όλων των παροχέων υπηρεσιών στο Ιντερνετ) και ταυτόχρονα να ακολουθεί τους περιορισμούς που θέτουν οι νομοθεσίες σε όλο τον κόσμο.

Οταν δέχτηκα το τηλεφώνημα από την Google, που εξέφραζε την επιθυμία του Peter Fleischer να μου παραχωρήσει συνέντευξη προκειμένου να ξεκαθαρίσει την εικόνα γύρω από την εταιρεία του, ομολογώ πως αιφνιδιάστηκα. Ο Peter Fleischer θεωρητικά μπορεί να γνωρίζει πολύ περισσότερα για τον καθένα μας από ό,τι οποιοσδήποτε υπουργός της ελληνικής κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, η θέση του του επιτρέπει να διαπραγματεύεται την προστασία της ιδιωτικής ζωής στην Ευρώπη και τον κόσμο.

— Πώς σχολιάζετε την έκθεση της οργάνωσης Privacy International, που κατατάσσει την Google στην τελευταία θέση των υπηρεσιών που σέβονται την ιδιωτική ζωή των χρηστών στο Διαδίκτυο;

— Η έκθεση αυτή αποτελούσε μια πρώτη εκτίμηση μόνο. Πολλά τμήματα της έρευνας ήταν απλώς λάθος, βασισμένα σε παραπληροφόρηση. Το πιο σημαντικό θέμα είναι ο χρόνος για τον οποίον κρατάμε στοιχεία των χρηστών (log files). Τον Μάρτιο ανακοινώσαμε ότι θα μετατρέπουμε σε ανώνυμα τα logs που βρίσκονται στους σέρβερ μας έπειτα από 18 μήνες και ήμασταν τότε (και παραμένουμε) η μόνη εταιρεία του Ιντερνετ που το κάνει αυτό. Μας έστειλε μια επιστολή η Κομισιόν και μας ρωτούσε πώς φτάσαμε σε αυτή την απόφαση και αν αυτά τα μέτρα ικανοποιούσαν τα αιτήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Πριν από μερικές εβδομάδες τους έστειλα λεπτομερή απαντητική επιστολή, στην οποία εξηγούσα ότι από τη μια πλευρά πρέπει να προστατεύσουμε τα προσωπικά δεδομένα του καθενός, όμως υποχρεούμαστε να κρατάμε στοιχεία προκειμένου να εξυπηρετήσουμε και άλλες, εξίσου σημαντικές, υποθέσεις όπως η δίωξη της απάτης στο Ιντερνετ, η διασφάλιση των συστημάτων μας απέναντι σε επιθέσεις από χάκερ κ.ά. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλους τους παράγοντες, καταλήξαμε ότι στους 18 μήνες βρίσκεται η χρυσή τομή. Οταν πήραμε την απόφαση αυτή γνωρίζαμε ότι θα προκαλούσαμε το άνοιγμα μιας παγκόσμιας συζήτησης γύρω από τα ζητήματα του σεβασμού του ατόμου στο Διαδίκτυο. Εμείς πήραμε την πρωτοβουλία εθελοντικά, δεν μας ανάγκασε κανείς. Εκτιμώ ότι από τον Σεπτέμβριο θα δούμε όλοι μια διαφορετική εικόνα.

— Τι προβλήματα παραβίασης δεδομένων δημιουργεί η προσπάθεια να προσωποποιήσετε τις υπηρεσίες σας;

— Να σας δώσω μερικά παραδείγματα. Μια απάτη που προσπαθούμε να καταπολεμήσουμε είναι η απάτη του «κλικ». Αυτό είναι όταν κάποιος δημιουργεί ψεύτικη κίνηση σε διαφημίσεις. Μόνο κοιτώντας τα στοιχεία μπορούμε να ελέγξουμε αυτό το φαινόμενο. Ενα άλλο πρόβλημα είναι το web spam, όταν προσπαθούν να ξεγελάσουν τη μηχανή αναζήτησης και με τεχνητούς τρόπους να ανεβάσουν στις πρώτες θέσεις, ένα αποτέλεσμα που κανονικά θα εμφανιζόταν στην 30ή, 50ή θέση κ.ο.κ. Πάλι εκεί χρειαζόμαστε στοιχεία για να το αποτρέψουμε αυτό και να διασφαλίσουμε την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας μας. Ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να επιλέξει αν θέλει να χρησιμοποιήσει μια υπηρεσία μας κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του ή όχι. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να θυμόμαστε κάθε αναζήτηση που έχει πραγματοποιήσει και κάθε τόπο που επισκέφθηκε. Ετσι μπορούμε να του προσφέρουμε καλύτερες προσωποποιημένες υπηρεσίες. Που είναι προαιρετικές. Καθένας διαλέγει αν προτιμά τα γενικά αποτελέσματα της υπηρεσίας ή τα προσωποποιημένα. Το σημαντικό εδώ είναι η επιλογή.

— Στο παρελθόν αρνηθήκατε να δώσετε στοιχεία στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης. Στην Ευρώπη, όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Τι συμβαίνει εδώ;

— Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ζήτησε από μας (και άλλες 30 εταιρείες) τεράστιες ποσότητες δεδομένων. Η Google ήταν η μόνη εταιρεία που είπε όχι. Πήγαμε την αμερικανική κυβέρνηση στα δικαστήρια και κερδίσαμε.

Στην Ευρώπη η κατάσταση είναι παρόμοια. Είμαστε υποχρεωμένοι να κρατάμε στοιχεία βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας από 6 έως 24 μήνες. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει τέτοιος νόμος. Στην Ευρώπη τα αιτήματα θα είναι είτε ειδικά και στοχευόμενα (αφορούν μία υπόθεση) είτε είναι ευρέα, και εμείς θα πρέπει να αποφασίσουμε ποια πρέπει να ικανοποιήσουμε και σε ποια να αντισταθούμε. Δεν ξέρω τι θα κάνουμε, γιατί ακόμα δεν μας έχει ζητηθεί κάτι, αλλά μπορώ να σας πω: κοιτάξτε τι κάναμε στις ΗΠΑ. Περιμένω ανάλογη να είναι και η στάση μας στην Ευρώπη. Αν έρθουν και μας πουν, θέλω να ξέρω τα πάντα για τη λέξη «βόμβα» και ποιος την αναζητά, δεν θα συνεργαστούμε.

— Και για την Κίνα; Κατηγορείσθε ότι συνεργάζεστε με το αυταρχικό καθεστώς.

— Η Κίνα έχει το μεγάλο της «τείχος προστασίας» (firewall), από το οποίο δεν περνάει ό,τι λογοκρίνει η κυβέρνηση. Επρεπε να διαλέξουμε αν θα συμβιβαστούμε με τους κανόνες λογοκρισίας τους ή όχι. Αυτό που κάνουμε είναι ότι ειδοποιούμε για το πότε έχει λογοκριθεί το αποτέλεσμα μιας αναζήτησης, όμως με το να είμαστε εκεί δίνουμε τη δυνατότητα στον κόσμο να έχει πρόσβαση σε πολλές άλλες πληροφορίες. Τι θα ήταν προτιμότερο, να μην είμαστε καθόλου εκεί ή να είμαστε έστω έτσι; Εμείς πιστεύουμε το δεύτερο. Αυτό είναι ένα ερώτημα που αφορά όλες τις σχετικές εταιρείες και θα πρέπει να απαντήσουν.