Του Νικου Xρυσολωρα

Τον Ιούλιο 2010, λίγο μετά την έκτακτη δανειοδότηση της Ελλάδας από το ΔΝΤ και την Ε.Ε., η Ουγγαρία «εκπαραθύρωνε» τους εκπροσώπους του Ταμείου και ακύρωνε τη συμφωνία βοήθειας που είχε συνάψει μερικούς μήνες νωρίτερα, στο απόγειο της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ο ιδιόρρυθμος κεντροδεξιός πρωθυπουργός της χώρας, Βίκτωρ Ορμπάν, δήλωνε ότι η χώρα του επιθυμεί να διατηρήσει την οικονομική της ανεξαρτησία και ότι θα επιτύχει την απαραίτητη δημοσιονομική προσαρμογή χωρίς εξωτερική αρωγή και τους όρους που τη συνοδεύουν. Τον περασμένο Μάρτιο, μάλιστα, ο Ζολτ Σεμγέν, αναπ. πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, σημείωνε σε συνέντευξή του στην «Κ», ότι για την εξυγίανση αρκούν η μείωση στους φορολογικούς συντελεστές, τις δαπάνες και τη γραφειοκρατία, η επιβολή έκτακτης εισφοράς στις -ξένες κυρίως- τράπεζες και η θεσμοθέτηση συνταγματικού χρεόφρενου.

Λίγους μήνες αργότερα, η Βουδαπέστη ακύρωνε τη μία μετά την άλλη τις δημοπρασίες εντόκων γραμματίων, αφού δεν μπορούσε να δανειστεί με λογικό επιτόκιο ούτε καν για λίγες εβδομάδες. Το φιορίνι υποχωρούσε σε ιστορικά χαμηλά και τον Νοέμβριο η Moody’s υποβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας στη γνωστή μας κατηγορία των «σκουπιδιών». Εντέλει, η ουγγρική κυβέρνηση αναγκάστηκε να προστρέξει και πάλι στην πόρτα του ΔΝΤ, ζητώντας εκ νέου βοήθεια. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του Ιανουαρίου. Αν και η χώρα διατείνεται ότι δεν ζητάει ρευστό αλλά εγγυήσεις, ώστε να μην υπονομευθεί η «ανεξάρτητη» πολιτική που ακολουθεί, αξιωματούχοι του Ταμείου αναφέρουν ότι συζητούν μόνο επί της προοπτικής κανονικού Μνημονίου, με τους συνήθεις όρους, όπως τουλάχιστον αναφέρουν οι Financial Times, επικαλούμενοι πηγές από την Ουάσιγκτον.

Μολονότι η Ουγγαρία είναι οικονομία εξαγωγική, με θετικό εμπορικό ισοζύγιο, το μισό χρέος και υποπολλαπλάσιο έλλειμμα από αυτό της Ελλάδας, η «ανορθοδοξία» της πολιτικής που ακολουθεί η κυβέρνησή της και η επιδείνωση των προοπτικών της Ευρωζώνης την οδήγησαν σε αδιέξοδο. Ο κ. Ορμπάν αποδίδει τις διαρκείς υποβαθμίσεις και την αδυναμία δανεισμού στο γεγονός ότι «τόλμησε να τα βάλει με τους ισχυρούς». Η αλήθεια είναι όμως ότι η μείωση του ελλείμματος επιτεύχθηκε κυρίως χάρη στο «τέχνασμα» της κρατικοποίησης των αποθεματικών των ιδιωτικών ταμείων ασφάλισης, μέτρο φυσικά που είναι έκτακτο και μη επαναλαμβανόμενο. Επιπλέον, η διολίσθηση του φιορινιού δεν βελτίωσε αυτομάτως την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, όπως διατείνονται ορισμένοι ότι θα συμβεί αν η Ελλάδα εγκαταλείψει το ευρώ. Ούτε όμως η μείωση των φορολογικών συντελεστών των επιχειρήσεων ενίσχυσε την ανάπτυξη, όπως επισημαίνει σε έκθεσή της η Κομισιόν, αφού η δημοσιονομική αστάθεια και η εκτεταμένη φοροδιαφυγή ακύρωσαν τα όποια οφέλη του συγκεκριμένου μέτρου. Αντιθέτως, εκτοξεύθηκε το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων για τα νοικοκυριά που είχαν επιλέξει στεγαστικό σε ξένο νόμισμα, κυρίως σε ελβετικό φράγκο. Η δε απόφαση της κυβέρνησης να αποπληρωθούν τα συγκεκριμένα δάνεια σε αυθαίρετα ευνοϊκή ισοτιμία για το φιορίνι, αποτέλεσε ένα ακόμη πλήγμα για τις τράπεζες και επομένως για τη ρευστότητα της οικονομίας, η οποία υποφέρει από την εκροή κεφαλαίων.

Κατόπιν τούτων και με δεδομένο το αρνητικό διεθνές περιβάλλον, οι πλέον αισιόδοξες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μηδενική σχεδόν ανάπτυξη το 2012, χωρίς να αποκλείεται και η «διπλή ύφεση». Η επιβολή του συνταγματικού χρεόφρενου αναστέλλεται, η κυβέρνηση υιοθετεί άρον-άρον μέτρα λιτότητας και ο κ. Ορμπάν βρίσκεται εκτεθειμένος για τις υποσχέσεις του περί αναίμακτης προσαρμογής. Τουλάχιστον δεν θα μείνουν πολλοί να του ασκούν κριτική, αφού η συνταγματική αναθεώρηση που προωθεί με την πλειοψηφία των 2/3 που διαθέτει στη Βουλή περιορίζει τόσο την ελευθερία του Τύπου όσο και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως τουλάχιστον καταγγέλλει η Διεθνής Αμνηστία. Τόσο η Ε.Ε. όσο και οι ΗΠΑ έχουν επίσης εκφράσει τις έντονες επιφυλάξεις τους, αλλά, προς το παρόν, εις ώτα μη ακουόντων.