Νικος Χρυσολωρας

Μολονότι το πλήγμα που δέχθηκε η αμερικανική οικονομία από τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν βαρύ, άπαντες πλέον αναγνωρίζουν ότι ωχριά, τόσο σε βάθος όσο και σε διάρκεια, μπροστά στην κρίση που προκλήθηκε επτά χρόνια αργότερα, λόγω των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υψηλού ρίσκου και συνεχίζεται έως σήμερα.

Σε ό, τι αφορά τις άμεσες επιπτώσεις των επιθέσεων για τη Νέα Υόρκη, σχετική μελέτη των οικονομικών υπηρεσιών της αμερικανικής μεγαλούπολης τοποθετεί το συνολικό κόστος μεταξύ 82,8 και 94,8 δισ. δολαρίων. Το νούμερο αυτό περιλαμβάνει τόσο τις απώλειες ανθρώπινου κεφαλαίου και εγκαταστάσεων, όσο και την κατακόρυφη πτώση του τουρισμού, ο οποίος αποτελεί βασική πηγή εσόδων για την πόλη. Ενα επιπλέον δισ. δολάρια απαιτήθηκε για την επισκευή της ζημιάς που υπέστη το Πεντάγωνο, ενώ από 50 έως 100 εκατομμύρια δολάρια υπολογίζεται η αξία του καθενός από τα αεροσκάφη που συνετρίβησαν εκείνη τη δραματική ημέρα.

Οι δύο κλάδοι της οικονομίας με τις μεγαλύτερες ζημίες λόγω των χτυπημάτων, όμως, ήταν οι ασφάλειες και οι αερομεταφορές. Ειδικότερα, οι αποζημιώσεις που χρειάστηκε να καταβληθούν για τις ασφαλισμένες επιχειρήσεις και τα κτίρια του Μανχάταν, που είτε γκρεμίστηκαν είτε αναγκαστικά έκλεισαν υπολογίζονται σε πάνω από 30 δισ. Επιπλέον, ο φόβος για νέα χτυπήματα είχε άμεσες επιπτώσεις στην επιβατική κίνηση των αεροπορικών εταιρειών, με αποτέλεσμα να χαθούν τουλάχιστον 100.000 θέσεις εργασίας στον κλάδο, με συνέπεια η αμερικανική κυβέρνηση να χρειαστεί να επέμβει άμεσα για τη στήριξή του (οι εγγυήσεις και η παροχή βραχυπρόθεσμης ρευστότητας που δόθηκε εκτιμάται ότι έφτασαν τα 15 δισ.).

Οσο για τις επιπτώσεις στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ και στον υπόλοιπο κόσμο, αξίζει, πρώτα απ’ όλα να σημειωθεί ότι οι δείκτες καταδεικνύουν πως η επιβράδυνση είχε ξεκινήσει για τα καλά ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2001 (για λόγους άσχετους φυσικά με την τρομοκρατία) και οι επιθέσεις απλώς ενίσχυσαν και επιτάχυναν τις πτωτικές τάσεις. Οπως ήταν αναμενόμενο, η Wall Street παρέμεινε κλειστή για τις επόμενες τέσσερις ημέρες μετά το χτύπημα και άνοιξε με απώλειες 7,13% την επόμενη Δευτέρα, 14,23% την εβδομάδα που ακολούθησε, για να σταθεροποιηθεί στο -12,76% μέσα στον επόμενο χρόνο. Ανάλογη εικόνα κάθετης υποχώρησης παρουσίασαν αμέσως μετά τις επιθέσεις και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Ολα τα στοιχεία, όμως, συνηγορούν στο συμπέρασμα ότι η ανάκαμψη ήταν ταχεία.

Τέλος, σε ό, τι αφορά την εμπιστοσύνη στο σύστημα, ενδεικτικό είναι ότι η τιμή του χρυσού αυξήθηκε από τα 215 στα 287 δολάρια η ουγκιά, ενώ η μέση τιμή του πετρελαίου ήταν 22,73 δολάρια το 2001 και 23,47 δολάρια ανά βαρέλι το 2002. Το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 1% το 2001, 2% το 2002 και 3% το 2003. Οπως αντιλαμβάνεται κανείς, δεν υπάρχει σύγκριση με τις επιπτώσεις της σημερινής χρηματοπιστωτικής κρίσης, παρά μόνο αν συνυπολογίσουμε ως άμεσα επακόλουθα της 11ης Σεπτεμβρίου τους πολέμους στο Ιράκ (3 τρισ. δολ. σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο Στ. Στίγκλιτς), στο Αφγανιστάν (2 τρισ., σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις), την ενίσχυση των μέτρων εσωτερικής ασφάλειας στις ΗΠΑ (1 τρισ. συνολικά) και την κατακόρυφη αύξηση των αμυντικών δαπανών της Αμερικής (από 312 δισ. το 2001, έφτασαν τα 546 δισ. ετησίως, το 2006).