Είναι περίεργο το συναίσθημα όταν βλέπεις μια χώρα να αναγεννάται οικονομικά, τη στιγμή που το μεγαλύτερο τμήμα του πλανήτη περνάει μία από τις χειρότερες κρίσεις στη μεταπολεμική ιστορία και η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με το φάσμα της χρεοκοπίας. Στον αντίποδα, οι αριθμοί στην Κίνα είναι ιλιγγιώδεις. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 11,9%, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ ως μεγαλύτερη αγορά αυτοκινήτων και παρά τη σύγκρουση με την Google είναι σήμερα η πλέον δικτυωμένη χώρα με 400 εκατ. χρήστες του Ιντερνετ. Oι κρατικές επιχειρήσεις στην Κίνα, όπως οι κολοσσοί China Mobile, Cosco και η Κινεζική Εθνική Επιχείρηση Πετρελαίου, επανακάμπτουν δυναμικά τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας αυτό που ο Τεντ Σ. Φίσμαν αποκαλεί China Inc. στο ομώνυμο βιβλίο του.

Η εμπλοκή του κράτους στην ελεύθερη αγορά είναι ένας γρίφος για κάθε Δυτικό παρατηρητή. Το γεγονός ότι δίπλα στον CEO κάθε επιχείρησης που ελέγχεται από το κράτος υπάρχει κι ένας γραμματέας του ΚΚΚ προκαλεί ερωτήματα για τον ακριβή ρόλο του. Οι Κινέζοι συνομιλητές μας, όμως, πιστεύουν ακράδαντα ότι είναι εντελώς φυσιολογικό. Απορούν με την εύλογη απορία μας. «Μα, αφού είναι κρατικές…», μονολογούν.

Από την άλλη πλευρά, είναι εντυπωσιακό ότι η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει τη φούσκα των ακινήτων, μία ακόμη πληγή για την καθημερινότητα των κατοίκων στα μεγάλα αστικά κέντρα μαζί με το κυκλοφοριακό πρόβλημα και τη ρύπανση. Οι τιμές διαμερισμάτων στο Πεκίνο και στη Σαγκάη είναι εξωφρενικές και πλησιάζουν αυτές του Μανχάταν. Περίπου 16.000 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο για ένα διαμέρισμα με θέα στο ποτάμι. Ο εκπρόσωπος της τοπικής κυβέρνησης της Σαγκάης, Τσεν Τσιουέι, παραδέχεται ότι το πρόβλημα αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα, για να μη δημιουργηθεί ένα προλεταριάτο το οποίο θα ζει στις παρυφές του οικονομικού θαύματος και θα το παρακολουθεί μέσα από την τρώγλη του.

Στους λασπωμένους δρόμους γύρω από το παζάρι της Καντόνας, νέα παιδιά τρώνε σουβλάκια από εξωτικά φρούτα και πίνουν χρωματιστούς χυμούς. Μέσα από ένα σπίτι τρέχουν σαπουνάδες, κάποιος κάνει μπάνιο. Αποχετευτικό δίκτυο, ανύπαρκτο. Οι μπουγάδες κρεμασμένες με σκοινιά, ψηλά έξω στον δρόμο, περπατάς και σχεδόν πέφτεις πάνω στα εσώρουχα μιας οικογένειας. Εξω από τα σπίτια, κρεμασμένα φυλαχτά για τη Χρονιά του Τίγρη. Αν κρυφοκοιτάξεις μέσα, γυμνοί τοίχοι, ελάχιστα έπιπλα. Ενα κρεβάτι, ένα τραπέζι. Αυτά. Στα πορνεία, βαμμένες κοπέλες, βγαλμένες από μυθιστόρημα της Μαργκερίτ Ντυράς, περιμένουν βαριεστημένα πελάτες. Παίζουν χαρτιά, ενώ μία λαγοκοιμάται στον καναπέ. Εκνευρίζονται αν το βλέμμα σου δεν αποδειχθεί αφηρημένο και διαρκέσει πάνω από μερικά δευτερόλεπτα.

«Δεν είδατε την αληθινή Κίνα», μονολογεί ο 26χρονος Χαν, ο οποίος περιγράφει σκηνές φρίκης στη Γιορτή της Ανοιξης, την κινεζική Πρωτοχρονιά, όταν πάνω από 200 εκατομμύρια άνθρωποι μετακινούνται εσωτερικά κάθε χρόνο για να περάσουν τις διακοπές τους στις γενέτειρές τους. Στοιβάζονται επί ώρες στις αίθουσες αναμονής, ταξιδεύουν όρθιοι επί μία, σχεδόν, μέρα, από το ένα άκρο στο άλλο. Στο μετρό του Πεκίνου οι αγοραφοβικοί περνούν καθημερινά δύσκολες ώρες. Στην ουρά για τον έλεγχο των χειραποσκευών, στην ουρά για να εισέλθεις στο βαγόνι, που ούτως ή άλλως είναι κατάμεστο. Κάθε δύο μέτρα, υπάλληλοι στοιχίζουν τον κόσμο για να μην υπάρξει κάποιο ποδοπάτημα στην προσπάθεια των βιαστικών να μπουν πάση θυσία σε ένα συρμό.