Της Κατερινας Σωκου

Οταν το περιοδικό Newsweek προέβλεπε, το 2001, την επέκταση των κινεζικών επιχειρήσεων στις ΗΠΑ, χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο China Inc. - κάτι σαν Κίνα Α. Ε. Είναι ένας χαρακτηρισμός που εκφράζει, πέρα από την εσωτερική πολυπλοκότητα κάθε επιχείρησης, την εξωτερική δέσμευση των κινεζικών εταιρειών προς μία κεντρική διοίκηση και στρατηγική. Ο συνδυασμός κεντρικού σχεδιασμού και εγγενούς επιχειρηματικότητας διαμορφώνει το ιδιαίτερο κινεζικό μοντέλο οικονομικής διοίκησης, το οποίο χαρακτηρίζεται από την ταύτιση κράτους και επιχειρηματικής δράσης που υπονοεί η έκφραση China Inc.

Η περίπτωση της Cosco αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα αυτού του μοντέλου συνεργασίας κράτους και επιχειρήσεων. Η εισηγμένη στα Χρηματιστήρια του Χονγκ Κονγκ και της Σαγκάης ναυτιλιακή εταιρεία, που από το 2007 φιγουράρει στη λίστα του Fortune 500 με τις μεγαλύτερες εταιρείες παγκοσμίως, δεν παύει να είναι ελεγχόμενη από το κινεζικό κράτος. Δεν είναι, μάλιστα, παρά μία από τις εκατοντάδες κρατικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς της οικονομίας, οι οποίες καλούνται να υποστηρίξουν τους οικονομικούς στόχους της κινεζικής κυβέρνησης.

Στρατηγική της Cosco είναι να εξελιχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στη διεθνή ναυτιλία, τις υπηρεσίες logistics, τη διαχείριση λιμένων, καθώς και την κατασκευή και την επιδιόρθωση πλοίων. Η σημασία της μεταφορικής εταιρείας για την κινεζική οικονομία είναι προφανής: Με το 80% των εξαγωγών της Κίνας να μετακινούνται με πλοία, ο έλεγχος της εφοδιαστικής αλυσίδας που μεταφέρει τα κινεζικά προϊόντα από τα εργοστάσια παραγωγής τους στην Κίνα στα λιμάνια της χώρας, από εκεί στα πλοία που τα μεταφέρουν στα λιμάνια της Δύσης και στη συνέχεια στα ράφια των καταστημάτων, έχει ιδιαίτερη σημασία για την κινεζική κυβέρνηση. Ενώ όμως ελέγχουν πλήρως την εφοδιαστική αλυσίδα στην Κίνα, δεν ισχύει το ίδιο και στο εξωτερικό, όπου θέλουν να αυξήσουν την παρουσία τους. Ετσι εξηγείται η περηφάνια των Κινέζων για το γεγονός ότι ελέγχουν το 100% σε δύο από τους τρεις προβλήτες του Πειραιά.

Ακολουθούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα επιχειρηματικής δράσης που ταυτίζεται με την κυβερνητική πολιτική: Ακολουθώντας την επιταγή της κυβέρνησης για τη μείωση των εκπομπών ρύπων, αλλά και για να αντιμετωπίσει την υπερπροσφορά πλοίων σε μία περίοδο κατάρρευσης της ναυτιλίας λόγω της κρίσης, η Cosco έχει μειώσει την ταχύτητα πλεύσης των πλοίων της στους 17 - 19 κόμβους από τη μέγιστη των 23 - 25 κόμβων, κάτι που εκτός από τη μείωση των εκπομπών ρύπων υπολογίζεται ότι της «γλιτώνει» 15 - 20 εκατ. δολάρια ετησίως στο δρομολόγιο Ασία - Ευρώπη.

Επιπλέον, η Cosco έσπευσε πρώτη να ανακοινώσει την έξοδό της από την αγορά ακινήτων, όταν η κυβέρνηση κάλεσε τις κρατικές εταιρείες που είχαν δευτερεύουσα δραστηριότητα στον κλάδο να τον εγκαταλείψουν, σε μία προσπάθεια να σταματήσει τη φούσκα των ακινήτων. Δεν θα αποσυρθεί όμως, και πάλι κατ’ εντολή της κυβέρνησης, από τις ζημιογόνες επενδύσεις της στη νήσο Χαϊνάν. Εκεί, ήταν ο ίδιος ο πρόεδρος (τότε αντιπρόεδρος) της Κίνας Χου Τζιντάο που ζήτησε από τον πρόεδρο της Cosco Γουέι Τζιαφού να αναπτύξει τουριστικές υποδομές -ξενοδοχεία, συνεδριακές εγκαταστάσεις, γήπεδα γκολφ- σε μία έκταση 170.000 τετρ. μέτρων. Τα εν λόγω έργα ανεγέρθησαν εν μια νυκτί (για την ακρίβεια, χρειάστηκαν έξι μήνες για το πρώτο ξενοδοχείο και έντεκα μήνες για το δεύτερο) για τις ανάγκες του Φόρουμ του Μποάο, που η Κίνα θα ήθελε να δει να εξελίσσεται στο Νταβός της Ασίας. Η αλληλεπίδραση κράτους και επιχειρήσεων είναι πάντως αμφίδρομη. Ο κάπτεν Γουέι είναι ταυτόχρονα ο εκπρόσωπος του κομμουνιστικού κόμματος στην εταιρεία και ένα από τα ισχυρότερα στελέχη του κόμματος, στενός συνεργάτης του Κινέζου προέδρου. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες, εκείνος ήταν που τον συμβούλεψε να υποστηρίξει την επένδυση της Cosco στην Ελλάδα.