Τhe Guardian

Πώς πορεύτηκε το ανθρώπινο είδος μέσα στο 2007; Σε εξελικτικό επίπεδο θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι άνθρωποι είχαν μία ιδιαίτερα επιτυχημένη χρονιά, καθώς πολλαπλασίασαν τον πληθυσμό τους κατά 80 εκατομμύρια, κυριάρχησαν επί όλων των υπολοίπων μορφών ζωής και δεν υπέστησαν σοβαρά πλήγματα. Οι περισσότεροι από τους 6,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους της Γης θα ζήσουν περισσότερο από ό,τι πριν από 30 χρόνια, θα μετακινηθούν και θα επιδοθούν σε συναλλαγές συχνότερες από ποτέ.

Ωστόσο, όταν η Ιστορία στρέψει το βλέμμα της πίσω στο 2007, θα δει ένα είδος σε μετάβαση. Τους επόμενους μήνες ο ΟΗΕ θα διακηρύξει πως μετεξελιχθήκαμε σε ένα είδος, επικεντρωμένο στις πόλεις, αφού ο αστικός πληθυσμός θα ξεπεράσει αυτόν της υπαίθρου. Μόλις πριν από 100 χρόνια σχεδόν όλη η ανθρωπότητα αποτελείτο από ανθρώπους που εργάζονταν και ζούσαν κοντά στα σημεία, στα οποία καλλιεργούσαν ή συγκέντρωναν τρόφιμα. Οι άνθρωποι εκείνοι είχαν προσαρμόσει τη ζωή τους στους πόρους, που διέθεταν.

Στον αντίποδα o homo sapiens ή urbanus δημιουργεί ομάδες και κατασκευάζει περιβάλλοντα για αποκλειστική χρήση. «Ο αστικός χάρτης του κόσμου επανασχεδιάζεται», διακήρυξε τον περασμένο Οκτώβριο ο Ντέιβιντ Σατερθουέιτ του Διεθνούς Ινστιτούτου Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης. Η Αφρική έχει μεγαλύτερο αστικό πληθυσμό σε σχέση με τη Βόρειο Αμερική, αφού διαθέτει 25 από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγαλουπόλεις της υφηλίου. Ο μισός αστικός πληθυσμός το 2007 ζει στην Ασία και το μερίδιο της Ευρώπης στις 100 μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου έχει μειωθεί από 50% σε λιγότερο από 10% τον τελευταίο αιώνα. Αυτήν τη στιγμή δεν διαθέτει καμία από τις 100 ταχύτερα αναπτυσσόμενες χώρες στον κόσμο.

Το 2007 όμως θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά κατά την οποία οι κλιματικές αλλαγές εντάχθηκαν στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας. Η Διακυβερνητική Ομάδα του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή απέσπασε το Νομπέλ και προειδοποίησε ότι αν το φαινόμενο δεν αναχαιτιστεί, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη θα μπορούσε να αυξηθεί κατά έξι βαθμούς Κελσίου στο τέλος του αιώνα, στοιχίζοντας τη ζωή σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, καταστρέφοντας οικονομίες και αλλάζοντας ζωές. Οι κυβερνήσεις συμφώνησαν τελικά στο Μπαλί να συνεργαστούν για να αποτρέψουν τις χειρότερες δυνατές επιπτώσεις. Ωστόσο, οι ΗΠΑ, η πλέον ρυπογόνος χώρα, προσπάθησε να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις, ταπεινώθηκε και στη συνέχεια υποσχέθηκε απρόθυμα να εργαστεί για τη μετα-Κιότο συνθήκη.

Ο δρόμος προς την Κοπεγχάγη, όπου θα πραγματοποιηθούν οι συνομιλίες το 2009, θα είναι βασανιστικός. Η συμφωνία απέτυχε να θέσει ξεκάθαρους στόχους για τις εκπομπές, αλλά καταπιάστηκε με το ζήτημα της αποψίλωσης δασών και της μεταφοράς τεχνολογίας σε φτωχές χώρες. Η βασική διένεξη των ΗΠΑ ήταν με την Κίνα, η οποία παρουσιάστηκε το 2007 ως παγκόσμιο οικολογικό φαινόμενο. Οχι απλώς ξεπέρασε τις ΗΠΑ στον τομέα της παραγωγής αερίων, που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλλά απομύζησε τους φυσικούς πόρους αναπτυσσόμενων χωρών για τη βιομηχανική της επανάσταση.

Πέρσι, χρησιμοποίησε 48% της παγκόσμιας προσφοράς τσιμέντου και παρόλο που έχει μόνο τέσσερις από τις 100 μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου, διαθέτει αρκετές από τις πλέον μολυσμένες του κόσμου. Οι ΗΠΑ απαίτησαν να περικόψει και η Κίνα τις δικές της εκπομπές ακόμη, αν και το κατά κεφαλήν ποσοστό των 1,2 δισεκατομμυρίων Κινέζων είναι μόλις το ένα τέταρτο σε σχέση με αυτό του μέσου Αμερικανού. Επιπλέον μέχρι το τέλος του έτους ήταν σαφές ότι 30% των εκπομπών της Κίνας συνδέεται με τις εξαγωγές της και εντάσσεται στην κοινή ευθύνη των πλούσιων χωρών. Οπως όλες οι ταχύτατα αναπτυσσόμενες χώρες, η Κίνα ακολούθησε δύο ξεχωριστά μονοπάτια ανάπτυξης. Ενα, που είχε σα βασικό καύσιμο το κάρβουνο και το πετρέλαιο κι ένα δεύτερο, το οποίο εξερευνά τις πιθανότητες μιας οικονομίας, βασισμένης στις νέες τεχνολογίες και την πράσινη ενέργεια.

Μία εμβληματική μελέτη του ΟΗΕ, η οποία διενεργήθηκε από 1.300 ειδικούς σε 95 χώρες, απέδειξε τον περασμένο Μάρτιο ότι το 60% του οικοσυστήματος καταστρέφεται συστηματικά ή χρησιμοποιείται κατά τρόπο μη βιώσιμο. Η έκθεση προειδοποιούσε για τον κίνδυνο νέων ασθενειών, ξαφνικών αλλαγών στην ποιότητα του νερού και τη δημιουργία νεκρών ζωνών κατά μήκος των ακτών. Πάντως, η ταραγμένη χρονιά των αλλαγών ολοκληρώθηκε με το ξεκάθαρο μήνυμα του ανθρώπινου είδους ότι προτίθεται να δράσει με κάποια, συλλογική μορφή. Η εποχή μας θα καθοριστεί από τη δυνατότητα των 180 χωρών, που συναντήθηκαν στο Μπαλί, να αλλάξουν τις οικονομίες του για να ανταποκριθούν στην κλιματική αλλαγή. Αυτό όμως δεν θα το μάθουμε προτού περάσουν κάποια χρόνια.