Σύγκρουση ελεφάντων στη σαβάνα

Η περιοδεία Μπους και το αναζωογονημένο ενδιαφέρον της Αμερικής για την Αφρική, που διολισθαίνει προς την Κίνα

Tου Πετρου Παπακωνσταντινου

Ο Μπιλ Κλίντον ηγήθηκε δύο πολέμων του ΝΑΤΟ εναντίον της Σερβίας. Οι πόλεμοι βαφτίστηκαν «ανθρωπιστικοί» από τους επινοητικούς απολογητές της Αυτοκρατορίας, αλλά ο Αμερικανός ηγέτης γνώριζε ότι η Ιστορία παραμερίζει, τελικά, τα επίθετα για να σταθεί στα ουσιαστικά. Προσβλέποντας στην επιείκειά της, ανέλαβε, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, ρόλο ειρηνοποιού στη Μέση Ανατολή, με στόχο την οριστική λύση του Παλαιστινιακού. Πλησίασε αρκετά, με τις διαπραγματεύσεις Μπαράκ - Αραφάτ, στο Καμπ Ντέιβιντ, αλλά απέτυχε.

Ο Τζορτζ Μπους εξαπέλυσε δύο πολύ περισσότερο αιματηρούς πολέμους, στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, που έχουν στοιχίσει τη ζωή περίπου 5.000 Αμερικανών στρατιωτών και τους οποίους θα κληρονομήσει ο διάδοχός του, τον Ιανουάριο του 2009. Η Μέση Ανατολή δεν αποδείχθηκε το δυνατό του σημείο και ούτε ο ίδιος πρέπει να πιστεύει ότι υπάρχει μία πιθανότητα στο εκατομμύριο να κρατήσει την υπόσχεσή του ότι θα λυθεί το Μεσανατολικό, με τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, στους επόμενους 11 μήνες. Εδωσε, λοιπόν, μια στροφή στην υδρόγειο του Οβάλ Γραφείου, αναζητώντας μια περιοχή που θα μπορούσε να προσθέσει κάποιες ανθρωπιστικές πινελιές στην κληρονομιά του. Το δάχτυλό του σταμάτησε στη λησμονημένη από θεούς και ανθρώπους Αφρική.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος επισκέφθηκε πέντε αφρικανικές χώρες (Μπενίν, Τανζανία, Ρουάντα, Γκάνα και Λιβερία), σε μια περιοδεία που, όπως και η προηγούμενη, του 2003, είχε έντονα προπαγανδιστικό χαρακτήρα: Να απαλύνει, στη συνείδηση της διεθνούς κοινής γνώμης, την εικόνα της Αμερικής-Ράμπο της Φαλούτζα, του Αμπού Γκραΐμπ και του Γκουαντάναμο, φέρνοντας στην πρώτη γραμμή την εικόνα της γενναιόδωρης υπερδύναμης, που θεραπεύει αρρώστους, ταΐζει πεινασμένους και σώζει ζωές.

Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, με το γνωστό, ανεπιτήδευτο ύφος του, εξομολογούνταν στους δημοσιογράφους την παραμονή της αναχώρησής του: «Οταν βλέπεις τον ανθρώπινο πόνο (παύση)... βασίζεται σε κάτι που επηρεάζει την καρδιά σου. Ετσι λοιπόν, αυτός είναι ο λόγος που πήρα τις αποφάσεις που πήρα» (sic!). Αναφερόμενος στη μάστιγα του έιτζ που θερίζει την υποσαχάρια Αφρική, δήλωσε: «Δεν θα μπορούσα να ζήσω με τον εαυτό μου αν δεν ανέπτυσσα μια αποτελεσματική στρατηγική και καλώ τον αμερικανικό λαό να βοηθήσει».

Η στρατηγική που βοήθησε τον Αμερικανό πρόεδρο να ζήσει την υπόλοιπη ζωή του συμφιλιωμένος με τον εαυτό του βάλλεται από τη Δημοκρατική πλειοψηφία του Κογκρέσου και από πολλές κυβερνήσεις και οργανώσεις στην Αφρική, καθώς συναρτά την παροχή αμερικανικής βοήθειας από τον σεβασμό των εμμονών της Χριστιανικής Δεξιάς γύρω από το σεξ: Το σχετικό πρόγραμμα (PEPFAR) προβλέπει ότι το ένα τρίτο της βοήθειας θα πηγαίνει για δραστηριότητες υπέρ της… αποχής από το προγαμιαίο σεξ και αποκλείει οργανώσεις για την ενημέρωση και την προστασία των ιερόδουλων. Φυσικά, ούτε λόγος να γίνεται για την παραγωγή φτηνών αντιγράφων (generics) των φαρμάκων για το έιτζ από τις χώρες του Τρίτου Κόσμου - κάτι τέτοιο θα παραβίαζε τα ιερά, «πνευματικά δικαιώματα» των μεγάλων, φαρμακευτικών εταιρειών.

Ωστόσο, η οικονομική βοήθεια για το έιτζ, όπως και τα πέντε εκατομμύρια… κουνουπιέρες που υποσχέθηκε στην Τανζανία, για την προστασία των παιδιών από την ελονοσία, δεν ήταν παρά η βιτρίνα της αποστολής Μπους. Το ουσιαστικό της περιεχόμενο αλλού πρέπει να αναζητηθεί: Στη δημιουργία αρχηγείων της αναβαθμισμένης, αφρικανικής, στρατιωτικής δύναμης των ΗΠΑ (Africom), που μέχρι τώρα φιλοξενούνταν στη Γερμανία και στις οικονομικές συμφωνίες με τις χώρες της περιοχής. Κοινός παρονομαστής: η προσπάθεια της Αμερικής να αναχαιτίσει την ειρηνική, πλην εντυπωσιακή «εισβολή» της ανερχόμενης Κίνας στη Μαύρη Ηπειρο. Ολα δείχνουν, όμως, ότι η αντίδραση του Μπους είναι πολύ λίγη κι έρχεται πολύ αργά.