The Economist

Ανάμεσα στα θέματα που κυριάρχησαν στο πρόσφατο δημοψήφισμα στη Βενεζουέλα ήταν η ανεπάρκεια βασικών τροφίμων. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και στη Ρωσία. Οι κυβερνήσεις των δύο πλουσίων σε αποθέματα πετρελαίου χωρών επέβαλαν ελέγχους στις τιμές των τροφίμων αντιδρώντας στην πλέον ασυνήθη εξέλιξη στις αγορές τροφίμων: την εξαφάνιση των φθηνών τροφίμων. Υπάρχουν δύο παράγοντες πίσω από την κρίση:

Ο πρώτος είναι η οικονομική ανάπτυξη στην Κίνα και την Ινδία, όπου η αυξανόμενη ζήτηση για κρέας περιορίζει την καλλιέργεια δημητριακών για την παραγωγή ζωοτροφών. Σήμερα ο όγκος των σιτηρών που καλλιεργούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες για παραγωγή ζωοτροφών είναι κατά 200 με 250 εκατομμύρια τόνους μεγαλύτερος σε σύγκριση με εκείνον πριν από 20 χρόνια. Η ζήτηση για κρέας είναι στενά συνδεδεμένη με την οικονομική ανάπτυξη και το παγκόσμιο ΑΕΠ αυξάνεται για πέμπτο συναπτό έτος με ρυθμό 4%. Δεδομένου, όμως, ότι έχει συντελεστεί σταδιακά, η αλλαγή αυτή στις διατροφικές συνήθειες δεν μπορεί να ερμηνεύσει τη δραματική εκτίναξη που σημείωσαν οι τιμές το περασμένο έτος.

Ο δεύτερος παράγοντας λοιπόν είναι η ιλιγγιώδης αύξηση της ζήτησης για αιθανόλη ως καύσιμο για τα αμερικανικά αυτοκίνητα. Το 2000 περί τα 15 εκατομμύρια τόνοι αμερικανικού αραβοσίτου μετατράπησαν σε αιθανόλη και φέτος η αντίστοιχη ποσότητα αναμένεται να φθάσει τα 85 εκατομμύρια τόνους. Η Αμερική, που πραγματοποιούσε τις μεγαλύτερες εξαγωγές αραβοσίτου στον κόσμο, σήμερα χρησιμοποιεί πολύ μεγαλύτερο μέρος της σοδειάς της για αιθανόλη παρά εκείνο που εξάγει. Η αιθανόλη είναι ο κυριότερος λόγος πίσω από τη φετινή αύξηση των τιμών των σιτηρών.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, τρία δισ. άνθρωποι ζουν σε αγροτικές περιοχές στις αναπτυσσόμενες χώρες. Τα 2,5 δισ. ασχολούνται με τη γεωργία. Στα τρία αυτά δισ. ανήκουν τα 2/3 των φτωχότερων ανθρώπων του κόσμου. Θα έπρεπε θεωρητικά να επωφελούνται οι φτωχοί αυτοί από την αύξηση του αγροτικού εισοδήματος.

Για πολλούς, όμως, θα συμβεί το ακριβώς αντίθετο. Στους χαμένους θα είναι οι χώρες που εισάγουν. Στο σύνολό τους οι αναπτυσσόμενες χώρες θα καταβάλουν άνω των 50 δισ. δολαρίων για την εισαγωγή δημητριακών στη διάρκεια του έτους, ποσό κατά 10% υψηλότερο από εκείνο του περασμένου έτους.