The Economist

Το μέγεθος της καταστροφής που προκάλεσε ο πρόσφατος τυφώνας «Φέλιξ» στην Κεντρική Αμερική είναι δύσκολο να περιγραφεί. Στην κορύφωσή τους, οι πλημμύρες έπνιξαν τα τέσσερα πέμπτα της πολιτείας Ταμπάσκο του Μεξικού, καταστρέφοντας τα σπίτια ενός εκατομμυρίου κατοίκων. Παρά την καταστροφική κλίμακα της πλημμύρας, όμως, οι ανθρώπινες απώλειες υπήρξαν σχετικά λίγες, με μόλις 25 νεκρούς. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην αργή άνοδο των υδάτων, αλλά και στην ετοιμότητα του τοπικού κρατικού μηχανισμού.

Το 1998, ο τυφώνας «Μιτς» προκάλεσε τον θάνατο 11.000 ανθρώπων στην Κεντρική Αμερική. Εκτοτε, το Μεξικό και οι γείτονές του πραγματοποίησαν αληθινά άλματα στους μηχανισμούς πολιτικής προστασίας, που διαθέτουν, με τις μεγαλύτερες προόδους να έχουν σημειωθεί στους τομείς της έγκαιρης προειδοποίησης και της εκκένωσης επικίνδυνων περιοχών.

Δυσκολότερη αποδεικνύεται, όμως, η αντιμετώπιση των τεράστιων αρνητικών οικονομικών επιπτώσεων από τις φυσικές καταστροφές. Ο επικεφαλής των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης της Νικαράγουας, Ραμόν Αρνέστο, αναφέρει ότι ο «Φέλιξ» στέρησε τον βιοπορισμό και τις οικίες τους από 200.000 συμπατριώτες του. Οι καταστροφές στις καλλιέργειες ινδικής καρύδας και μπανάνας είναι τέτοιες, που θα χρειασθούν χρόνια για την επάνοδο του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων στα παλιά επίπεδά του.

Ενας τρόπος περιορισμού των οικονομικών επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών θα ήταν ο καλύτερος σχεδιασμός των οικιστικών ζωνών, ώστε να αποφεύγονται οι πιο επικίνδυνες περιοχές. Στην Τζαμάικα, κρατικοί λειτουργοί κάνουν σήμερα λόγο για δημιουργία ζωνών απαγόρευσης δόμησης, κυρίως στις εκτεθειμένες παραλιακές περιοχές. Η Τζέσικα Φαϊέτα, στέλεχος του ΟΗΕ στο Ελ Σαλβαδόρ, επισημαίνει ότι το κράτος της περιοχής με τα καλύτερα σχέδια αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών είναι η Κούβα, που δεν θρήνησε κανένα θύμα από τον πρόσφατο τυφώνα «Νοέλ».

Τα κράτη της Καραϊβικής έχουν σημειώσει, πάντως, σαφή πρόοδο στον τομέα αυτό: 16 χώρες της περιοχής δημιούργησαν Ταμείο Ασφάλισης κατά των Φυσικών Καταστροφών, υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Τράπεζας, μετά το φονικό πέρασμα του τυφώνα «Ιβάν» το 2004. Στο Ταμείο συμμετέχει η Αϊτή, που είναι το φτωχότερο έθνος στην αμερικανική ήπειρο, αλλά και πολλά μικροσκοπικά νησιωτικά κράτη.

Οι κυβερνήσεις-μέλη του Ταμείου έχουν ήδη συνεισφέρει 40 εκατ. δολάρια. Οι αποζημιώσεις εξαρτώνται από την ένταση των καταιγίδων ή των σεισμών και όχι από τον αριθμό κτισμάτων που καταστράφηκαν. Η τακτική αυτή αποσκοπεί στην αποθάρρυνση της οικοδόμησης σε επικίνδυνες περιοχές. Αν και τα ποσά των αποζημιώσεων δεν αντιστοιχούν στην αξία των κατεστραμμένων ακινήτων, το Ταμείο έχει σχεδιασθεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αποζημιώνει γρήγορα τους πληγέντες, λειτουργώντας ως μεταβατικό στάδιο μεταξύ της επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας και των μακροπρόθεσμων προγραμμάτων ανοικοδόμησης.

Σχεδόν μία δεκαετία μετά τον τυφώνα «Μιτς», τα κράτη της Κ. Αμερικής έμαθαν πώς να προστατεύουν την ανθρώπινη ζωή. Επόμενος στόχος τους πρέπει να είναι η προστασία των μέσων οικονομικού βιοπορισμού των τοπικών πληθυσμών, σε μια περίοδο κλιματικής, αλλά και πολιτικής αστάθειας στην Κεντρική Αμερική.