Του ανταποκριτή μας στις Βρυξέλλες Κωνσταντίνου Καλλέργη

Διπλωμάτης που μεταπήδησε νωρίς στην πολιτική και διακρίθηκε για την ικανότητά του να χειρίζεται ιδιαίτερα λεπτές υποθέσεις χωρίς να προκαλεί κανέναν, ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Γιάαπ ντε Χόοπ Σχέφερ επελέγη επισήμως την περασμένη Δευτέρα για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, με την ελπίδα ότι η φήμη του γεφυροποιού που τον συνοδεύει, θα αποτελέσει βάλσαμο για τη βαθύτατα τραυματισμένη τα τελευταία χρόνια συμμαχία.

Η απόφαση δεν αποτέλεσε έκπληξη, καθώς με τον κάπως βυζαντινό τρόπο με τον οποίο εκλέγεται ο γενικός γραμματέας της συμμαχίας, η ουσιαστική απόφαση είχε ήδη ληφθεί από αρκετές ημέρες, μεταξύ των πρωτευουσών.

Ο Ολλανδός, που δεν είχε υπάρξει από τους πρώτους που ακούστηκαν ως φαβορί για τη θέση όταν άρχισε η «κούρσα» της διαδοχής του λόρδου Ρόμπερτσον στις αρχές του έτους, επικράτησε για έναν κυρίως λόγο: τη διάθεσή του να εργαστεί για τη γεφύρωση του χάσματος Ευρώπης- ΗΠΑ, την οποία απέδειξε στην πράξη κατά τη διάρκεια της κρίσης περί το Ιράκ στο πρώτο εξάμηνο του έτους.

Τότε είχε κατορθώσει να αποτελέσει ταυτόχρονα υποδειγματικό ατλαντιστή στην υποστήριξή του προς τις ΗΠΑ, αλλά και υποδειγματικό, δεδομένων των συνθηκών, Ευρωπαίο, με την άρνησή του να καταστεί «μαχητής» των ΗΠΑ επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Το σημείο-κλειδί ήταν ίσως η απόφασή του να μην υπογράψει την, αμερικανικής όπως απεδείχθη, προελεύσεως «δήλωση» με την οποία η Ισπανία, η Ιταλία και πολλές άλλες κυρίως ανατολικές χώρες εξέφρασαν την υποταγή τους προς το αμερικανικό στρατήγημα εξόντωσης του σανταμικού καυθεστώτος στο Ιράκ.

Ποιος είναι όμως ο νέος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ; Ο Γιαπ (Γιάκομπ) ντε Χοοπ Σχέφερ γεννήθηκε στο Aμστερνταμ στις 3 Απριλίου του 1948 και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο του Λέιντεν, από το οποίο αποφοίτησε το 1974. Το 1976, μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία του ολλανδικού υπουργείου Εξωτερικών με πρώτο «πόστο» την Aκκρα, στην Γκάνα, ενώ από το 1978 μέχρι το 1980 υπηρέτησε στην ολλανδική αντιπροσωπεία στο ΝΑΤΟ, την εποχή του ιστορικού Ολλανδού γενικού γραμματέα της Συμμαχίας, Γιόζεφ Λουνς.

Ωστόσο, ο ντε Σχέφερ δεν θέλησε να ακολουθήσει μέχρι τέλους την προδιαγεγραμμένη καριέρα του διπλωμάτη. Αντ’ αυτού πολιτεύθηκε, με πρώτο σταθμό, από το 1980 μέχρι το 1986, το ιδιαίτερο γραφείο τεσσάρων Ολλανδών υπουργών Εξωτερικών. Τη χρονιά εκείνη εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής με το Xριστιανοδημοκρατικό Kόμμα, ιδιότητα την οποία διατήρησε μέχρι το 2002, ενώ από το 1997 μέχρι το 2001 διετέλεσε επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδος του κόμματος. Ο ντε Σχέφερ είναι παντρεμένος με καθηγήτρια γαλλικών και έχει τρία παιδιά.

Το 2002, ο νεοεκλεγείς έπειτα από πολλές περιπέτειες συντηρητικός πρωθυπουργός Γιαν Πέτερ Μπαλκενέντε του ανέθεσε το υπουργείο Εξωτερικών, θέση την οποία διατηρεί μέχρι και σήμερα. Μάλιστα αυτόν τον καιρό έχει την επιπρόσθετη αρμοδιότητα του προεδρεύοντος του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), του οποίου την προεδρία κατέχει μέχρι τέλους του έτους η Ολλανδία.

Μάλιστα ο ντε Σχέφερ θα είναι ο τρίτος Ολλανδός που καταλαμβάνει τη θέση του γ. γ. του ΝΑΤΟ, μετά τον Ντιρκ Στίκερ το 1961-64 και, φυσικά, τον Γιόζεφ Λουνς που υπήρξε ο πραγματικός βασιλάς της συμμαχίας από το 1971 μέχρι το 1984.

Για τη διαδοχή του Ρόμπερτσον, ο Ολλανδός κυρίως είχε ως αντιπάλους τη Νορβηγίδα υπουργό Αμύνης Κριστιν Κρον Ντεβός και τον Καναδό υπουργό Οικονομικών Τζον Μάνλεϊ. Oμως η Νορβηγίδα, μόλις κατάλαβε ότι δεν συγκεντρώνει αρκετά «κουκκιά» παραιτήθηκε υπέρ του Σχέφερ, ο δε Μάνλεϊ είχε εξ αρχής ελάχιστες ελπίδες, απλώς και μόνον γιατί ο άγραφος νόμος του ΝΑΤΟ ορίζει πως ο γενικός γραμματέας είναι πάντοτε Ευρωπαίος, όπως ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής των συμμαχικών στατευμάτων είναι πάντοτε Αμερικανός.

Και έτσι άνοιξε ο δρόμος για τον γεφυροποιό, του οποίου η αρχική υποψηφιότητα δεν είχε ακριβως σκορπίσει ενθουσιασμό στους κύκλους της συμμαχίας.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, δεν επέδειξε ιδιαίτερη προτίμηση σε κάποιον από τους υποψηφίους. Εκείνο που την ενδιέφερε και για το οποίο ζήτησε και, φυσικά, έλαβε τις απαραίτητες διαβεβαιώσεις από τον Ολλανδό ήταν η διατήρηση της αρχής της ουδετερότητας και της ισότιμης αντιμετώπισης Ελλάδας και Τουρκίας σε ό,τι αφορά τα ποικίλα προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των δύο πλευρών. Πέραν του σημείου αυτού, η Αθήνα σε κάθε στιγμή ετάχθη απλώς με το πλειοψηφικό ρεύμα.