Του ανταποκριτή μας στη Μoσχα Αχιλλεα Πατσουκα

Δύο σοβαρότατα κομμάτια από το παζλ των ενεργειών του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, που οδήγησαν στην πτώση της ΕΣΣΔ και στην αλλαγή του παγκόσμιου γεωπολιτικού χάρτη, δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα στην εγκυρότατη εφημερίδα της Δούμας «Παρλάμεντσκαγια Γκαζέτα».

Το ημερολόγιο έγραφε 1985, όταν σε συνάντηση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ με την πρώην Βρετανίδα πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ, ο πρώτος, ως ένδειξη εμπιστοσύνης, της έδειξε αυτοβούλως το πρωτότυπο του απορρήτου σχεδίου στρατηγικής άμυνας της Σοβιετικής Ενωσης, το οποίο προηγουμένως είχε λάβει από το Γενικό Επιτελείο Στρατού της ΕΣΣΔ. Στη θέα αυτού του θησαυρού η Βρετανίδα πρωθυπουργός διέκοψε τη συνάντηση και κατευθύνθηκε σε διπλανό δωμάτιο. Εκεί ζήτησε να τη συνδέσουν με τον τότε πρόεδρο Ρόναλντ Ρέιγκαν, για να μοιραστεί μαζί του το χαρμόσυνο γεγονός. Από τηλεφώνου η Θάτσερ του είπε: «Πρόεδρε, θυμηθείτε, με αυτό το παιδί μπορούμε να κάνουμε δουλειές».

Η προφητική φράση της Βρετανίδας πρωθυπουργού δεν άργησε να βγει αληθινή. Πέντε χρόνια μετά, τον Φεβρουάριο του 1990 σε συνάντηση του Γκορμπατσόφ με τον Γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Κολ, ο πρώην γενικός γραμματέας της ΕΣΣΔ πρότεινε στον Γερμανό καγκελάριο τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την ένωση της Ανατολικής με τη Δυτική Γερμανία, με μοναδικό αντάλλαγμα την προφορική συμφωνία της Δύσης για μη διεύρυνση του ΝΑΤΟ με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Μην «πιστεύοντας στα αυτιά του, ο Κολ έσπευσε να τηλεφωνήσει στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ και πατέρα του νυν προέδρου Τζορτζ Μπους. Ο τελευταίος, μιας και ήταν ενήμερος για το τι είχε συμβεί πέντε χρόνια πριν, μεταξύ Θάτσερ - Γκορμπατσόφ, ζήτησε από τον Κολ να μεταφέρει στον «Γκόρμπι» δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν ότι οι ΗΠΑ φυσικά και δέχονται αυτή τη συμφωνία. Το δεύτερο, να διαβιβάσει στον Γκορμπατσόφ ότι προσφερόταν το ποσό των 200 εκατ. μάρκων, το οποίο αν ο ίδιος το επιθυμούσε θα μπορούσε να αυξηθεί, για να προχωρήσουν τάχιστα στην εφαρμογή της προφορικής συμφωνίας. Την επομένη ο Κολ διαβεβαίωσε τον Μπους πως ο Γκόρμπι δεν ζητάει ούτε ένα σεντ.

Ενα μόλις χρόνο μετά όλα αυτά, ο Γκορμπατσόφ, χρησιμοποιώντας δανεικό στυλό από δημοσιογράφο του CNN, καθώς η δική του πένα αρνιόταν να βγάλει μελάνι, υπέγραφε τη διάλυση της ΕΣΣΔ, για την οποία μερικά χρόνια πριν, σε δημοψήφισμα, το 70% των κατοίκων είχε ψηφίσει εναντίον.

Για όλα αυτά τα απερίγραπτα, ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ χρησιμοποιεί μια απάντηση η οποία πλέον έχει γίνει κλισέ στα χείλη, ότι το ΝΑΤΟ τον εξαπάτησε.

Μέχρι τώρα, η πλειοψηφία των Ρώσων αδυνατεί ακόμα να εννοήσει αν όλα αυτά ο «Γκόρμπι» τα έκανε από δόλο, από αφέλεια ή και από τα δυο μαζί.