The New York Times

Καμιά φορά μπορείς να «διαβάσεις» μια πόλη μέσα από ένα πολιτιστικό της ορόσημο. Το Τέμπελχοφ είναι το ανοιχτό βιβλίο του Βερολίνου. Την παραμονή της 60ής επετείου από την έναρξη της ιστορικής αερογέφυρας των Αμερικανών για τον εφοδιασμό της αποκλεισμένης πρωτεύουσας, ο δήμαρχος προωθεί το σχέδιό του να κλείσει το αεροδρόμιο έως το τέλος του χρόνου. Πολύ θλιβερό. Η εκστρατεία που εξαπέλυσαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι την ύστατη ώρα με σκοπό να το σώσουν μέσω ενός δημοψηφίσματος σε όλη την πόλη κέρδισε πράγματι την πλειοψηφία, αλλά η συμμετοχή των Βερολινέζων δεν ήταν αρκετή για να καταστήσει την ψήφο επίσημη.

Τώρα -έχει ο καιρός γυρίσματα- μια μεγάλη διεθνής αεροπορική επίδειξη εγκαινιάζεται εδώ σε λίγες ημέρες με την ευκαιρία της επετείου - μόνο που δεν θα γίνει στο Τέμπελχοφ. Θα γίνει στο αεροδρόμιο Σένεφελντ, στο πρώην Ανατολικό Βερολίνο, του οποίου η αναμενόμενη επέκταση είναι και η βασική αιτία για τη διάλυση του Τέμπελχοφ.

Αλλοτε χώρος των πρωσικών παρελάσεων, όπου ο Ορβιλ Ράιτ παρουσίαζε τα αεροπλάνα του, η «μητέρα όλων των αεοροδρομίων», όπως έχει αποκαλέσει το Τέμπελχοφ ο Νόρμαν Φόστερ, υπήρξε ένα από τα πρώτα αεροδρόμια πολιτικής αεροπορίας στον κόσμο. Τη δεκαετία του ’30, ο αρχιτέκτοντας Ερνστ Σάγκεμπιλ επέκτεινε το αεροδρόμιο για τον Χίτλερ για να γίνει ύστερα το μεγαλύτερο κτίριο στην Ευρώπη, μια πανηγυρική είσοδος στη νέα Γερμανία, σφηνωμένη στην καρδιά του Βερολίνου. Και εκεί παραμένει ακόμη, σε απόσταση 15 λεπτών με ταξί από την Πύλη του Βραδεμβούργου, γλαρωμένο κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο, ένα υπέροχο έργο βερολινέζικης αρχιτεκτονικής. Επιβλητικός, γεμάτος φως και εκπληκτικά φιλικός, ο κυρίως τερματικός σταθμός τώρα εξυπηρετεί μόνο καμιά δεκαριά πτήσεις της πολιτικής αεροπορίας την ημέρα· είναι μια ένδοξη χρονομηχανή, με ψηλά παράθυρα, με μια πινακίδα νέον του 1950 στο γκρεμισμένο εστιατόριο και μια χούφτα νυσταλέους υπαλλήλους.

Μέσα στην αποχαυνωτική σιωπή, ήταν εύκολο να ακούσεις το κλικ-κλακ των ποδιών ενός σκύλου πάνω στο γυαλισμένο δάπεδο. Ενας ηλικιωμένος της γειτονιάς είχε πάρει το κατοικίδιό του για την καθημερινή βόλτα στον άδειο τερματικό σταθμό. Ασπρόμαυρες αφίσες, στον τοίχο, έδειχναν τους Γκάρι Κούπερ και Ερολ Φλιν να αποβιβάζονται χαιρετώντας μέσα από τα φλας. Στο γραφείο ενοικίασης αυτοκινήτων, ένας υπάλληλος, χωρίς προοπτική πελατών, έστεκε στον πάγκο. Το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου αχανούς κτιρίου, που εκτείνεται σε τέσσερα τετράγωνα, είναι άδειο σήμερα.

Το Τέμπελχοφ, μέσα στη λήθη του, λένε ότι κοστίζει στην πόλη 15 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.

Με την εικόνα των ΗΠΑ να έχει πέσει σε δυσμένεια, το αεροδρόμιο ανακαλεί τώρα κάποιες καλύτερες εποχές. Στις 26 Ιουνίου του 1948, αντιδρώντας στον σοβιετικό αποκλεισμό, αεροσκάφη C-47 άρχισαν να προσγειώνονται μεταφέροντας εκατομμύρια τόνους τροφίμων και άλλων εφοδίων, στο πλαίσιο μιας επιχείρησης με επίκεντρο το Τέμπελχοφ. Στην κορύφωση της αερογέφυρας, τα αεροπλάνα έφθαναν με διαφορά 90 δευτερολέπτων το ένα μετά το άλλο, ρίχνοντας πακέτα με σταφίδες και σοκολάτες στις αγκαλιές των παιδιών.

Με τον καιρό, το Ανατολικό και το Δυτικό Βερολίνο ανέπτυξαν το καθένα το δικό του αεροδρόμιο. Πέρα από το Τέμπελχοφ, το Τέγκελ χτίστηκε στον πρώην γαλλικό τομέα. Με την επανένωση, αποφασίστηκε να εγκαταλειφθούν αμφότερα και να εστιαστεί η αεροπορική κίνηση της πόλης σ’ ένα μόνο χώρο, το Σένεφελντ. Το Τέμπελχοφ θα μπορούσε να διατηρηθεί για κάποια χρήση - μουσείο ή γραφεία ίσως (τίποτε δεν ήταν οριστικό, κατά τον τυπικό βερολινέζικο τρόπο). Ο στόχος ήταν να προσελκύσει η πόλη περισσότερες διεθνείς πτήσεις και να γίνει προορισμός για επιχειρηματίες. Και τα δύο μεγάλα πολιτικά κόμματα, οι Χριστιανοδημοκράτες και οι Σοσιαλδημοκράτες συμφώνησαν σε αυτό. Αλλά η μία καθυστέρηση έφερε την άλλη. Τι ένδοξη πόλη είναι το Βερολίνο και τι χαοτική. Είναι χρεοκοπημένη και αραιοκατοικημένη. Μεγάλες εταιρείες όπως οι Sony, Samsung και Mercedes, που παρασύρθηκαν μετά την ενοποίηση με επιδοτήσεις, εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία και έπειτα έφυγαν. Δεν υπάρχει σχέδιο άξιο για μια μεγάλη πρωτεύουσα, εν μέρει εξαιτίας παλαιών διαφωνιών. Πριν από χρόνια αποφασίστηκε, π.χ, η κατεδάφιση του Μεγάρου της Δημοκρατίας στο κέντρο του Ανατολικού Βερολίνου, διότι οι «Δυτικοί» πίστευαν ότι είναι ένα έκτρωμα που στέγαζε το απεχθές Κοινοβούλιο της Ανατολικής Γερμανίας. Οι Ανατολικογερμανοί, όμως, το θυμούνται με νοσταλγία.

Οσο για το Τέμπελχοφ, ο δημοφιλής δήμαρχος της πόλης Κλάους Βοβεράιτ, ηγήθηκε της εκστρατείας για την άμεση διακοπή της λειτουργίας του, χωρίς να περιμένει την επέκταση του Σένεφελντ. Αυτό εξηγεί, εν μέρει, γιατί οι συντηρητικοί αντίπαλοί του άλλαξαν πορεία και αποφάσισαν να το σώσουν. Τα συντηρητικά έντυπα Springer συμμετείχαν στην προσπάθεια. Το ίδιο και η καγκελάριος Αγκελα Μέρκελ. Αλλά καμία πλευρά δεν προσέφερε σαφές σχέδιο για το μέλλον του Τέμπελχοφ, που ακόμη και με λιγοστές πτήσεις παραμένει μαγικό.