Του απεσταλμένου μας Πετρου Παπακωνσταντινου

ΣΥΝΟΡΑ ΓΑΖΑΣ - ΙΣΡΑΗΛ. Το πιο δύσκολο σ' έναν πόλεμο δεν είναι να τον αρχίσεις, αλλά να τον τελειώσεις όταν και όπως το θέλεις. Στη σύντομη ιστορία του, το Ισραήλ επιβεβαίωσε αυτόν τον κανόνα από την καλή πλευρά. Τελευταία, αρχίζει να τον βιώνει και από την ανάποδη. Δυόμισι χρόνια μετά το φιάσκο του Λιβάνου, το κράτος που νίκησε μέσα σε έξι ημέρες τους τρεις ισχυρότερους αραβικούς στρατούς, μπαίνει στην τρίτη εβδομάδα ενός εντελώς άνισου πολέμου με το αντάρτικο της Χαμάς στη λιλιπούτεια Λωρίδα της Γάζας, χωρίς χειροπιαστά κέρδη. Η μη δεσμευτική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για άμεση κατάπαυση του πυρός -αντανάκλαση της παγκόσμιας κατακραυγής για την ισραηλινή βαρβαρότητα στη Γάζα- δεν φαίνεται να οδηγεί την ισραηλινή ηγεσία στην έξοδο από τον λαβύρινθο στον οποίο η ίδια εγκλωβίστηκε. Την Παρασκευή, λίγες ώρες μετά την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, ο Εχούντ Ολμερτ δήλωσε ότι δεν δεσμεύεται από την απόφαση και το Ισραήλ προχώρησε σε σαρωτικούς βομβαρδισμούς χωρίς να τηρεί ούτε καν την τρίωρη κατάπαυση του πυρός των τελευταίων ημερών.

Οτι το Ισραήλ προετοίμαζε από πολύ καιρό, με κρύο αίμα αυτό τον πόλεμο κι ότι οι ρουκέτες της Χαμάς έδωσαν απλώς το πρόσχημα, είναι πλέον ηλίου φαεινότερον. Οι ίδιοι οι Ισραηλινοί έβγαλαν στον αέρα βίντεο για την εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων σε εκτάσεις όπου είχαν ανεγερθεί ακριβή ομοιώματα πυκνοκατοικημένων περιοχών της Γάζας, με τη βοήθεια μηχανικών του αμερικανικού στρατού, εν όψει της προαποφασισμένης εισβολής.

Εξίσου σαφές είναι ότι η Χαμάς αιφνιδιάστηκε πλήρως από την έκταση της επίθεσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι την πρώτη ώρα των επιχειρήσεων σκοτώθηκαν δεκάδες νέοι αστυνομικοί της Χαμάς, στην πανηγυρική τελετή της ορκωμοσίας τους. «Η ηγεσία τους έδειξε ξεροκεφαλιά και αφέλεια», δηλώνεi στην «Κ» ανώτατος Παλαιστίνιος αξιωματούχος, ο οποίος, ως ανεξάρτητος, ανέλαβε πολλές μεσολαβητικές αποστολές για τη γεφύρωση του ρήγματος που άνοιξε μεταξύ Φατάχ και Χαμάς ύστερα από τον οδυνηρό εμφύλιο στη Γάζα, το καλοκαίρι του 2007.

«Τους διαβιβάσαμε τις πληροφορίες μας», συνεχίζει ο συνομιλητής μας, «πως οι Ισραηλινοί σχεδίαζαν πολύ μεγάλη επίθεση και τους προτείναμε, αν δεν ήθελαν να ανανεώσουν επίσημα την εκεχειρία, τουλάχιστον να μην εκτόξευαν ρουκέτες την κρίσιμη περίοδο μέχρι τις ισραηλινές εκλογές και την εγκατάσταση του Ομπάμα. Δυστυχώς, δεν μας άκουσαν». Ποιος ήταν ο στόχος των Ισραηλινών; «Το βασικό τους πρόβλημα δεν είναι η Χαμάς, αλλά το Ιράν. Με τη Χαμάς στη Γάζα και τη Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, νιώθουν ότι συνορεύουν, προς Νότο και προς Βορρά, με το Ιράν. Επέλεξαν, λοιπόν, από την αλυσίδα Ιράν - Χεζμπολάχ - Χαμάς τον πιο αδύνατο κρίκο, ελπίζοντας ότι, άμα τον σπάσουν, θα μειώσουν την πολιτική και ηθική ισχύ και των άλλων δύο, ισχυρότερων. Και ότι έτσι το Ιράν θα έχει χάσει ένα σημαντικό ατού, αν έρθει -όπως έχει υπονοήσει ο Ομπάμα- η ώρα της διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ».

Ωστόσο, παρά το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού, που ήρθε να προστεθεί σε εκείνο της συντριπτικής υπεροπλίας, το Ισραήλ δείχνει να βαλτώνει στα λασπωμένα σοκάκια της Μπέιτ Λάιγια, της Τζαμπάλια και της πόλης της Γάζας. «Τα αεροπλάνα τους ισοπεδώνουν κτίρια ξεκληρίζοντας ολόκληρες οικογένειες, τα τεθωρακισμένα καταλαμβάνουν λοφίσκους, αλλά οι στρατιώτες τους δεν κατάφεραν να ελέγξουν καμία αστική περιοχή και όπου το επιχείρησαν, απωθήθηκαν», μας είπε σε τηλεφωνική επικοινωνία από το κέντρο της Γάζας ο φαρμακοποιός Σουέρφο Ντολφ, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του μαρξιστικού Λαϊκού Μετώπου. «Ο κόσμος δεν στρέφεται εναντίον της Χαμάς, αλλά εναντίον του Ισραήλ, που διεξάγει πραγματική γενοκτονία. Το ρήγμα του εμφυλίου δεν υπάρχει πλέον στη βάση των αγωνιστών, καθώς Χαμάς, Λαϊκό Μέτωπο, Δημοκρατικό Μέτωπο, αλλά και οι Ταξιαρχίες Αλ Ακσα, πολεμούν μαζί τον εισβολέα».

Δύο εβδομάδες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, η πολεμική μηχανή του Ισραήλ δεν έχει καταφέρει να καλύψει τα δέκα χιλιόμετρα που χωρίζουν τα σύνορα από την πόλη της Γάζας. Ο Χανίγια και ο Ζαχάρ, οι δύο βασικοί πολιτικοί ηγέτες της οργάνωσης, παραμένουν ζωντανοί και στέλνουν μαγνητοσκοπημένα μηνύματα στην τηλεόραση της Χαμάς. Οι εκτοξεύσεις ρουκετών εναντίον ισραηλινών πόλεων (όχι μόνο του κοντινού Σντερότ, αλλά και των πιο μακρινών Μπερσίμπα, Ασκελον και Ασντότ) συνεχίζονται. Με αυτά τα δεδομένα, η Χαμάς δεν έχει κανένα λόγο να υπογράψει κατάπαυση του πυρός με ταπεινωτικούς όρους, όπως θα ήθελε το Ισραήλ - π.χ. να καταθέσει τα όπλα και να δεχθεί εγκατάσταση ξένης δύναμης, χωρίς άρση του αποκλεισμού της Γάζας και εγγυήσεις από τους Ισραηλινούς για τερματισμό των επιθέσεων εκ μέρους του. Αλλωστε, ισχύει πάντα ότι το αντάρτικο όσο δεν χάνει, κερδίζει, ενώ ο τακτικός στρατός, όσο δεν κερδίζει, χάνει.

Οι αποτυχίες γεννούν τον εκνευρισμό και ο εκνευρισμός την ολοένα και μεγαλύτερη ωμότητα του ισραηλινού στρατού, που έχει ξεπεράσει κάθε πολιτικό και ηθικό φραγμό, αδιαφορώντας παντελώς για τις απώλειες αμάχων. Στην Τζαμπάλια προκάλεσε μακελειό βομβαρδίζοντας το σχολείο του ΟΗΕ, παρότι είχε ενημερωθεί από την αρμόδια υπηρεσία (UNRWA) ότι επρόκειτο για πρόχειρο καταφύγιο αστέγων από τους βομβαρδισμούς γειτονικών περιοχών.

Στο Ερεζ άνοιξαν πυρ εναντίον κονβόι της ανθρωπιστικής βοήθειας, σκοτώνοντας τουλάχιστον έναν άνθρωπο που δούλευε για τον ΟΗΕ. Στη Γάζα, σκότωσαν γιατρούς και νοσοκόμους ασθενοφόρων. Στη Ζεϊτούν, συνεργείο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού έφριξε όταν αντίκρισε τέσσερα αποσκελετωμένα και κατατρομαγμένα παιδάκια, εγκαταλελειμμένα στη μοίρα τους από τους επιδρομείς, γύρω από το πτώμα της μητέρας τους. Ακόμη και ο μετριοπαθής πρωθυπουργός της Παλαιστινιακής Αρχής, Σαλάμ Φαγιάντ, έκανε λόγο για εγκλήματα πολέμου και ζήτησε την παραπομπή ανώτατων Ισραηλινών αξιωματούχων στη Χάγη.

Υπό το πρίσμα των εξελίξεων, το Ισραήλ βρίσκεται μπροστά σε ένα επώδυνο δίλημμα, το οποίο περιέγραφε με σαιξπηρικούς όρους ο Αμίρ Ορέν στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz: «Να ζει κανείς -βαθύτερα στη Γάζα, με μεγαλύτερο κόστος- ή να μη ζει; Η επιχείρηση της Γάζας υπό την παρούσα μορφή της εξαντλείται. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να τη συνεχίζουμε. Το δίλημμα είναι είτε να προχωρήσουμε μπροστά, με ένα μεγαλύτερο κόστος το οποίο, για κατανοητούς λόγους, η ισραηλινή κοινωνία είναι απρόθυμη να πληρώσει, είτε να σταματήσουμε εδώ, με μονομερή εκεχειρία». Ο αρθρογράφος διευκρινίζει ότι, στην πρώτη περίπτωση, «ο στόχος μας πρέπει να είναι αυτό που κρύβουν ή αρνούνται οι κυβερνώντες: η ανατροπή της κυβέρνησης της Χαμάς».

Από το πρωί της Πέμπτης το ήδη σκληρό δίλημμα έγινε πολύ πιο δύσκολο. Η εκτόξευση πυραύλων Κατιούσα από τον Λίβανο στο βόρειο Ισραήλ επανέφερε το φάντασμα του 2006, όταν το Ισραήλ υποχρεώθηκε να πολεμά σε δύο μέτωπα, στον Νότο με τη Χαμάς και στον Βορρά με έναν απείρως δυσκολότερο αντίπαλο, τη Χεζμπολάχ. Το γεγονός ότι το Ισραήλ έσπευσε να υποβαθμίσει το περιστατικό μιλώντας για «μεμονωμένο συμβάν», μαρτυρά τη δυσκολία στην οποία βρίσκεται και τον δισταγμό του να εξαπολύσει μια νέα εκστρατεία, αβέβαιης έκβασης εναντίον της ισχυρής σιιτικής οργάνωσης. Γιατί, αν και η Χεζμπολάχ δεν ήταν εκείνη που πραγματοποίησε την επίθεση, όλος ο κόσμος θεωρεί (πιθανότατα ορθώς) ότι παρέσχε τα όπλα και την κάλυψη στους Παλαιστινίους του Λιβάνου που την εξετέλεσαν. Κατ' αυτό τον τρόπο, έστειλε μήνυμα αλληλεγγύης στη Γάζα και προειδοποίησης στο Ισραήλ χωρίς να δίνει προσχήματα για νέα επίθεση.