Του Αθανασιου Ελλις

Η αναζήτηση συνολικής λύσης στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει άμεση προτεραιότητα του Μπαράκ Ομπάμα. Οι αιματηρές συγκρούσεις στη Λωρίδα της Γάζας αφαιρούν από τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ την πολυτέλεια του χρόνου και δεν του επιτρέπουν να προσεγγίσει τη σημαντικότερη διένεξη, που ταλανίζει τα τελευταία εξήντα χρόνια την ανθρωπότητα, με αργά και προσεκτικά βήματα όπως θα επιθυμούσε.

Ο κ. Ομπάμα έχει καταστήσει σαφές ότι τον απασχολεί πρωτίστως η οικονομία και η καθημερινότητα του μέσου Αμερικανού, όμως η εκρηκτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή τον αναγκάζει να στρέψει και εκεί άμεσα την προσοχή του. Στόχος του είναι να εφαρμόσει μια πολυδιάστατη πολιτική η οποία θα στοχεύει σε λύση του Παλαιστινιακού, συμφωνία ειρήνης μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ιράν, αλλά και σταδιακή απεξάρτηση από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής με ταυτόχρονη προώθηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας.

Αλλωστε, στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ο Ομπάμα υποσχέθηκε μια θετική προσέγγιση του μουσουλμανικού κόσμου, τις λεπτομέρειες της οποίας προτίθεται να παρουσιάσει σε βαρυσήμαντη ομιλία του που θα εκφωνήσει σε πρωτεύουσα μουσουλμανικής χώρας μέσα στις πρώτες εκατό ημέρες από την αναρρίχησή του στην προεδρία στις 20 Ιανουαρίου.

Είναι βέβαιο ότι όπως κάθε πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ομπάμα θα είναι στενός σύμμαχος του Ισραήλ και το έχει δηλώσει. Ομως, παράλληλα δείχνει αποφασισμένος να αξιοποιήσει τη σπάνια για Αμερικανό πρόεδρο απήχηση που έχει στην κοινή γνώμη των μουσουλμανικών χωρών για να αλλάξει ριζικά την εικόνα των ΗΠΑ στον ισλαμικό κόσμο, εξέλιξη που θα βοηθήσει και στην καταπολέμηση της διεθνούς τρομοκρατίας καθώς αναμένεται ότι θα περιορίσει την απήχηση της Αλ Κάιντα.

Υπό την πίεση της αιματοχυσίας στη Γάζα, η Χίλαρι Κλίντον και ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του κ. Ομπάμα, Τζέιμς Τζόουνς, σχεδιάζουν τις πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησης με την ελπίδα να αρχίσουν αυτές να υλοποιούνται άμεσα, από την επομένη της ορκωμοσίας του νέου προέδρου. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται το ενδεχόμενο διορισμού ειδικού προεδρικού απεσταλμένου για τη Μ. Ανατολή, με κυριότερο υποψήφιο τον πρόεδρο του «Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων», Ρίτσαρντ Χάας, ενώ ακούσθηκε και το όνομα του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, αν και ο «αρχιτέκτονας» του Ντέιτον ίσως αναλάβει να μεσολαβήσει σε μια άλλη επικίνδυνη εστία έντασης, μεταξύ των δυο πυρηνικών δυνάμεων της νοτιοανατολικής Ασίας, Ινδίας και Πακιστάν.

Ταυτόχρονα, αιωρείται πάντα το ενδεχόμενο αξιοποίησης και του ίδιου του Μπιλ Κλίντον. Ο πρώην πρόεδρος διατηρεί στενές επαφές με όλους τους πρωταγωνιστές στη Μέση Ανατολή. Ο Ομπάμα προτίθεται να επιχειρήσει άνοιγμα και προς την Τεχεράνη και να διορίσει ως ειδικό απεσταλμένο τον έμπειρο μεσολαβητή για το Μεσανατολικό τη δεκαετία του '90, Ντένις Ρος.

Με τη Χίλαρι Κλίντον στο υπουργείο Εξωτερικών ο Ομπάμα ξεκινά την προσπάθειά του έχοντας στο πλευρό του μια δεδηλωμένη σθεναρή φίλη και υποστηρίκτρια του Ισραήλ που έχει την εμπιστοσύνη του εβραϊκού πληθυσμού και από τη θητεία της ως γερουσιαστής της Νέας Υόρκης. Εκτιμάται ότι από αυτή τη θέση θα μπορέσει να ζητήσει από το Ισραήλ να προβεί στις αναγκαίες παραχωρήσεις. Ταυτόχρονα, όμως, οι Αραβες δεν ξεχνούν ότι πριν από δέκα χρόνια η κ. Κλίντον ήταν η πρώτη σημαίνουσα προσωπικότητα της Αμερικής που «τόλμησε» να ταχθεί δημόσια υπέρ της ίδρυσης ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους διαφοροποιούμενη από τη μέχρι τότε επίσημη θέση της κυβέρνησης του συζύγου της και προκαλώντας αντιδράσεις στην εβραϊκή κοινότητα.

Από την πρώτη στιγμή που ξέσπασαν οι εχθροπραξίες ο Μπαράκ Ομπάμα επέλεξε τη σιωπή. Η μη αντίδρασή του στην αιματοχυσία προκάλεσε κάποιες αντιδράσεις στον μουσουλμανικό κόσμο, αλλά με τη στάση του έστειλε μηνύματα με πολλούς αποδέκτες, μεταξύ αυτών και στο πανίσχυρο εβραϊκό λόμπι των ΗΠΑ στο οποίο διεμήνυσε την πρόθεσή του να μη σπεύσει σε τυφλή υποστήριξη του Ισραήλ. Δεν είναι τυχαίο ότι το Ισραήλ επέλεξε να εξαπολύσει τις επιθέσεις 24 μόλις ημέρες πριν από την αποχώρηση του Τζορτζ Μπους, σε μια επιπλέον ένδειξη ότι δεν θεωρεί βεβαία τη συνέχιση της σθεναρής υποστήριξης των ΗΠΑ. Ο Ομπάμα εμφανίζεται έτοιμος να τολμήσει μια νέα προσέγγιση, αλλά στην αρχή της θητείας του με την ελπίδα ότι θα πετύχει λύση εντός της πρώτης τετραετίας και άρα στις εκλογές του 2012 θα μπορεί να παρουσιάσει τόσο στο εβραϊκό λόμπι όσο και στον αραβικό κόσμο ένα συνολικό πλαίσιο ειρήνης προς όφελος όλων. Ο Μπαράκ Ομπάμα προτιμά να συνεργασθεί με μια νέα κεντροαριστερή κυβέρνηση στο Ισραήλ υπό την Τζίπι Λίβνι (Καντίμα) και τον Εχούντ Μπάρακ (Εργατικό κόμμα), ο οποίος το 2000, υπό την πιεστική μεσολάβηση του Μπιλ Κλίντον, έφθασε πολύ κοντά σε συμφωνία με τον Γιασέρ Αραφάτ, και όχι τον σκληροπυρηνικό Νετανιάχου. Ο τελευταίος, πάντως, έχει δηλώσει ότι πρόθεσή του είναι να ζητήσει από τον δημοφιλή το τελευταίο διάστημα υπουργό Αμυνας να παραμείνει στη θέση του.