Συνέντευξη στον Σταυρο Tζιμα

Καθώς πλησιάζει ο Ιούνιος και η διεθνής κοινότητα θα αποφανθεί για το εάν το Κόσοβο πληροί τα κριτήρια που είχε θέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας για να αρχίσουν οι συζητήσεις γύρω από το τελικό καθεστώς, ανάμεσα στα οποία περίοπτη θέση έχει η εμπέδωση της έννομης τάξης και η πάταξη της διαφθοράς και της εγκληματικότητας, ο πολιτικός ηγέτης του UCK και νυν ηγέτης της αντιπολίτευσης Χακίμ Θάτσι, διαπιστώνει απειλή του δημοκρατικού πολιτεύματος από το οργανωμένο πολιτικό και οικονομικό έγκλημα.

Καταγγέλλει, μιλώντας στην «Κ» την ύπαρξη παραστρατιωτικών οργανώσεων διασυνδεδεμένων με τον πρόεδρο Ιμπραΐμ Ρουγκόβα και την κυβέρνησή του, οι οποίες με εκβιασμούς, απειλές, βομβιστικές ενέργειες και δολοφονικές απόπειρες επιδιώκουν να χειραγωγήσουν την πολιτική ζωή και την οικονομία του Κοσόβου. «Η κατάσταση είναι ανησυχητική», λέει αλλά, παρ’ όλα αυτά, πιστεύει ότι η διεθνείς κοινότητα θα κρίνει θετικά την πορεία υλοποίησης των προϋποθέσεων για το Status. Δηλώνει, με αφορμή την πρόταση Νίμιτς για την ονομασία της FYROM, ότι κάθε συμφωνία Αθήνας - Σκοπίων για το θέμα αυτό θα γίνει δεκτή με ικανοποίηση από τους Κοσοβάρους, ενώ επαναλαμβάνει ότι η μοναδική λύση για το Κόσοβο που θα ηρεμήσει την περιοχή είναι η ανεξαρτησία.

Tο παρακράτος εισχώρησε στην κυβέρνηση του Pουγκόβα

— Τον τελευταίο καιρό συνέβησαν στο Κόσοβο κάποια γεγονότα που προκάλεσαν ανησυχία στη διεθνή κοινή γνώμη: είχαμε την επίθεση εναντίον του προέδρου Ρουγκόβα, την περασμένη εβδομάδα δολοφονήθηκε ο αδερφός του τέως πρωθυπουργού Ραμούς Χαραντινάι και προ ημερών κάποιοι ανατίναξαν τα γραφεία του μετριοπαθούς κόμματος του Βετόν Σουρόι. Πώς βλέπετε την κατάσταση;

— Είναι αλήθεια ότι η κατάσταση είναι ανησυχητική. Πιστεύω ότι τις βίαιες ενέργειες κατευθύνει συγκεκριμένο κέντρο και εμείς, το Δημοκρατικό Κόμμα, έχουμε εκφράσει επανειλημμένα τις ανησυχίες μας για το οργανωμένο πολιτικό και οικονομικό έγκλημα και στην κυβέρνηση. Είναι ανάγκη να επικρατήσει ο νόμος, είναι η ώρα να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη οι εκβιαστές και οι εγκληματίες.

— Ποιο είναι αυτό το κέντρο, μήπως μιλάτε για την οργάνωση «Ασφάλεια για την Πατρίδα», την οποία καταγγείλατε προσφάτως στη Bουλή;

— Υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι η οργάνωση αυτή συνδέεται απευθείας με τον αρχηγό του κόμματος της «Λίγκας του Κοσόβου». Καλό είναι ότι οι εισαγγελείς και έχουν αρχίσει έρευνες εναντίον της κυβέρνησης του Κοσόβου. Εμείς θέλουμε να φτιάξουμε ένα δημοκρατικό πολίτευμα κατά τα δυτικά πρότυπα και όχι ένα κράτος όπου θα κυριαρχεί η διαφθορά και το έγκλημα.

— Ποιες είναι οι επιδιώξεις αυτής της οργάνωσης;

— Πρώτα απ’ όλα θέλουν να βάλουν στο χέρι την οικονομία του Κοσόβου, τους θεσμούς, να καταστήσουν κυρίαρχη την παρανομία. Γι’ αυτό ασκούνται εκβιασμοί και πιέσεις, εκτοξεύονται απειλές, γίνονται βομβιστικές επιθέσεις και, πάνω απ’ όλα, επιχειρούν να εξοντώσουν την αντιπολίτευση.

Η απόπειρα δολοφονίας του Σουρόι ήταν μια πολιτική πράξη διότι ο Σουρόι υποστήριξε ανοιχτά τις καταγγελίες του Δημοκρατικού Κόμματος για τη διαφθορά και την εγκληματικότητα. Την πολιτική στάση της αντιπολίτευσης την πολεμάνε με βόμβες.

— Λειτουργεί δηλαδή κάποιο παρακράτος, το οποίο επιχειρεί να επιβάλει τους δικούς του νόμους για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του;

— Πρόκειται για παραστρατιωτικές οργανώσεις.

— Αισθάνεστε με όλα αυτά ότι απειλείται το δημοκρατικό πολίτευμα;

— Εγώ ως αρχηγός της αντιπολίτευσης, αλλά και ο κάθε πολίτης του Κοσόβου ανησυχεί για την εισχώρηση του οργανωμένου εγκλήματος μέσα στην κυβέρνηση. Ηδη έχουν αρχίσει ανακρίσεις για τέσσερις υπουργούς.

— Με δεδομένη αυτή την κατάσταση πώς προχωράει η πορεία υλοποίησης των κριτηρίων που έχει θέσει η διεθνής κοινότητα για τη συζήτηση του τελικού καθεστώτος, ένα από τα οποία είναι η ομαλή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος;

— Δυστυχώς εμείς έχουμε την πιο αδύναμη κυβέρνηση της Ευρώπης. Είμαστε η πιο φτωχή χώρα με τη μεγαλύτερη ανεργία. Η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στο Κόσοβο βρίσκεται σε κρίση, η επικράτηση του νόμου είναι αμφισβητούμενη. Παρ’ όλα αυτά η διεθνής κοινότητα έχει θετική αξιολόγηση. Η δική μου ανησυχία ωστόσο επικεντρώνεται στο τι κράτος θέλουμε να χτίσουμε. Θέλουμε ένα κράτος δημοκρατικό ή κράτος όπου θα κυριαρχεί η αναρχία;

— Σας βρίσκει σύμφωνο η άρνηση του Ιμπραΐμ Ρουγκόβα να ανταποκριθεί στην πρόσκληση του προέδρου της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς για συνομιλίες στο Βελιγράδι;

— Οι συναντήσεις καλής θέλησης πρέπει να γίνονται στην κατάλληλη ώρα. Επαφές πρέπει να γίνουν με όλους τους γείτονες για τα κοινά συμφέροντα.

— Την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας - Μαυροβουνίου Βουκ Ντράσκοβιτς δήλωσε ότι θέση της χώρας του για το τελικό καθεστώς στο Κόσοβο είναι «κάτι λιγότερο από ανεξαρτησία, κάτι περισσότερο από αυτονομία». Πώς τη σχολιάζετε;

— Για το Κόσοβο υπάρχει μόνο μια λύση: ανεξάρτητο κράτος συνδεδεμένο με τους ευρωατλαντικούς θεσμούς.

Σεβασμός στα σύνορα

— Τι απαντάτε σε όσους υποστηρίζουν ότι εάν ανεξαρτητοποιηθεί το Κόσοβο, αργά ή γρήγορα θα ενοποιηθεί με τις αλβανοκατοικούμενες επαρχίες της FYROM;

— Το Κόσοβο θα είναι ένα ανεξάρτητο κράτος που θα σέβεται την εδαφική ακεραιότητα των γειτόνων, δεν θα έχει βλέψεις για αλλαγή συνόρων, αλλά φυσικά θα είναι συνδεδεμένο με την Ευρώπη. Η ίδρυση ανεξάρτητου κράτους του Κοσόβου είναι προς το συμφέρον όλων των κρατών της περιοχής.

— Μια λύση που δεν θα βρίσκει σύμφωνους τους Σέρβους νομίζετε ότι μπορεί να είναι βιώσιμη;

— Το κράτος του Κοσόβου δεν θα είναι μόνο για τους Aλβανούς, αλλά για όλους τους πολίτες του, ανεξαρτήτως της εθνικότητάς τους. Το Κόσοβο θα είναι πολυεθνικό και με δημοκρατικό πολίτευμα.

— Τι θα κάνατε εσείς εάν βρισκόσασταν στη θέση του συμπολεμιστή σας Ραμούς Χαραντινάι κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, θα πηγαίνατε αυτοβούλως στη Χάγη;

— Οι Κοσοβάροι έδωσαν το καλό παράδειγμα για τη συνεργασία με τη διεθνή δικαιοσύνη. Οι Aλβανοί στο Κόσοβο δεν έχουν κάνει εγκλήματα. Ο UCK διεξήγαγε απελευθερωτικό αγώνα, σεβάστηκε τους κανόνες του πολέμου. Κρίνω θετική τη συνεργασία του Χαραντινάι με τη διεθνή κοινότητα και το δικαστήριο, αλλά είμαι πεπεισμένος για την αθωότητά του.

— Να υποθέσω λοιπόν ότι θα κάνατε και εσείς το ίδιο;

— Οι Aλβανοί δεν έχουν εγκλήματα στον πόλεμο.

H πρόταση Nίμιτς

— Τις τελευταίες ημέρες έχουμε μια εξέλιξη που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ενδιαφέρει την ευρύτερη περιοχή. Αναφέρομαι στην πρωτοβουλία του Μάθιου Νίμιτς για εξεύρεση αμοιβαία αποδεκτής λύσης στην εκκρεμότητα της ονομασίας της FYROM. Πώς βλέπει η ηγεσία των Κοσοβάρων αυτή την κινητικότητα;

— Εμείς παρακολουθούμε με προσοχή όλες τις κινήσεις και εξελίξεις στη γειτονιά μας και κάθε επιτυχία ενός κράτους στην περιοχή έχει θετική αντανάκλαση και στο Κόσοβο. Κάθε συμφωνία μεταξύ Σκοπίων και Αθήνας για μας θα είναι σεβαστή.

Tρία σενάρια για την τελική λύση

Η αντίστροφη μέτρηση για την διευθέτηση του τελικού καθεστώτος του Κοσόβου έχει αρχίσει και αυτό θα είναι η ανεξαρτησία.

Κανείς στη διεθνή σκηνή δεν μιλάει πλέον για τίποτε άλλο. Ακόμα και οι ηγέτες του Βελιγραδίου δείχνουν να συνειδητοποιούν ότι το θεωρούμενο από τους ίδιους «λίκνο του σερβικού έθνους» χάθηκε και επιχειρούν να σώσουν τα προσχήματα, με θέσεις του τύπου «κάτι λιγότερο από ανεξαρτησία και κάτι περισσότερο από αυτονομία».

Μολονότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει καταλήξει σε κοινή θέση όσον αφορά το μοντέλο που θα προτείνει, στην πραγματικότητα εκείνο που αναζητεί είναι το λιγότερο επώδυνο περιτύλιγμα με το οποίο θα επιβάλει το καθεστώς της ανεξαρτησίας.

Επ’ αυτού οι πάντες αποφεύγουν να ανοίξουν τα χαρτιά τους, όμως στις διπλωματικές αντιπροσωπείες στην Πρίστινα διακινούνται πολλά σενάρια.

Ενα από αυτά, που προκαλεί ενδιαφέρον, προβλέπει μιας μορφής κοινοπολιτεία ανεξαρτήτων χωρών, συγκροτούμενης από τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και το Κόσοβο, μοντέλο που διευκόλυνε την ομαλή διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης. Ενα άλλο στο οποίο όμως μπορεί να συμφωνήσουν μόνο οι Αλβανοί είναι η πλήρης και άνευ αστερίσκων ανεξαρτησία και ένα τρίτο προωθεί μια ειδική σχέση Σερβίας και Κοσόβου.

Σε κάθε περίπτωση εκείνο που θα επιδιώξει ο διεθνής παράγοντας στο τελικό καθεστώς είναι η διατήρηση του υφιστάμενου συνοριακού Status ώστε να αποφευχθούν περιφερειακές αντιδράσεις, με δεδομένο ότι το Κόσοβο έχει αποκοπεί από την Σερβία και επίσης το όλο περιτύλιγμα της ανεξαρτησίας να διαβάζεται από τους Σέρβους και τους Aλβανούς όπως βολεύει την κάθε πλευρά, για να μπορεί να συναινέσει έστω και με βαριά καρδιά, και το Βελιγράδι.

Ολα αυτά εφόσον βέβαια το καλοκαίρι η διεθνής κοινότητα κρίνει ότι έχουν εκπληρωθεί οι προϋποθέσεις για την έναρξη των συζητήσεων. Επ’ αυτού μέσα στον Μάιο ο επικεφαλής της UNMIK στην Πρίστινα Πέτερσεν θα υποβάλει την έκθεσή του που θα περιγράφει την πορεία υλοποίησης των κριτηρίων και θα προτείνει, όπως λέγεται στην Πρίστινα, να ανοίξει η συζήτηση για το τελικό καθεστώς με το επιχείρημα ότι μπορεί να μην εκπληρώθηκαν οι προϋποθέσεις, αλλά δρομολογήθηκε η ολοκλήρωσή τους.