Συνέντευξη στον Σταυρο Τζιμα

Ποια σχέση μπορεί να έχουν ο αυτοκράτορας Καρλομάγνος, το κρατίδιο της Ανδόρας, ο κ. Θεόδωρος Πάγκαλος, ο βουλευτής Κέρκυρας της Ν.Δ. κ. Νίκος Γεωργιάδης και η διένεξη της Ελλάδας με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για το όνομα; Και όμως ο υπουργός Εξωτερικών της ΠΓΔΜ κ. Αντόνιο Μιλοσόσκι, μιλώντας στην «Κ», επικαλείται όλους αυτούς για να ενισχύσει την επιχειρηματολογία του υπέρ των θέσεων της χώρας του στο «αγκάθι» της ονομασίας. Ο επικεφαλής της διπλωματίας της γείτονος μιλάει για τη μετονομασία του αεροδρομίου, αναλύει τις θέσεις της νέας κυβέρνησης των Σκοπίων στην εκκρεμότητα της ονομασίας και διαμηνύει, επ’ αυτού, στην Αθήνα ότι «δεν πρέπει να αναμένει δραματικές αλλαγές».

— Ποιοι λόγοι ώθησαν την κυβέρνησή σας να μετονομάσει το αεροδρόμιο «Πέτροβετς» σε «Αλέξανδρος ο Μέγας»; Αναρωτιέμαι εάν έχουν να κάνουν με ζητήματα διευκόλυνσης των τοπικών και διεθνών μεταφορών ή μήπως έχουν δίκιο κάποιοι στην Ελλάδα που υποπτεύονται ότι πρόκειται για κίνηση εν όψει πιθανής διαπραγμάτευσης για το όνομα, όπως είχε γίνει παλαιότερα με τη σημαία του κράτους σας;

— Δεν υπάρχει καμιά κρυφή ατζέντα ή πρόθεση πρόκλησης της ελληνικής κυβέρνησης πίσω από την απόφαση για μετονομασία του αεροδρομίου Πέτροβετς σε «Αλέξανδρος ο Μέγας». Ηταν μια πρωτοβουλία της κρατικής επιχείρησης αερομεταφορών που είχε δύο στόχους: Πρώτον, να αποτίσει έναν ταπεινό φόρο τιμής σε έναν διάσημο ιστορικά άνδρα που ξεπέρασε τα σύνορα των Βαλκανίων και του οποίου το όνομα έχει δοξαστεί από πολλά έθνη και πολλά κράτη: στην Ελλάδα, όπως επίσης στη Δημοκρατία της Μακεδονίας, σε Τουρκία, Αλβανία, Αίγυπτο, Βουλγαρία, ακόμη και στην Ινδία. Δεύτερον, να καταστεί το αεροδρόμιο των Σκοπίων πιο αξιοπρόσεκτο σε διεθνές επίπεδο, από τη στιγμή που η κυβέρνηση σχεδιάζει να παραχωρήσει το δικαίωμα εκμετάλλευσής του σε διεθνή φορέα. Η ίδια λογική ήταν η βάση στην περίπτωση της μετονομασίας του μικρού αεροδρομίου της Αχρίδας σε «Απόστολος Παύλος».

— Σε κάθε περίπτωση, η απόφασή σας προκάλεσε δυσαρέσκεια στην ελληνική κοινή γνώμη και αντιδράσεις στον πολιτικό κόσμο. Με δεδομένη –και οπωσδήποτε γνωστή σ’ εσάς– την ευαισθησία της ελληνικής πλευράς σε αυτό το θέμα, νομίζετε ότι τέτοιες ενέργειες προάγουν τις διμερείς σχέσεις; Βοηθούν στη δημιουργία κλίματος προσέγγισης ώστε να βρεθεί λύση στο θέμα του ονόματος;

— Λυπούμαστε που αυτή η κίνηση προκάλεσε αρνητικές αντιδράσεις απο ορισμένους Ελληνες πολιτικούς και συγκεκριμένα μέσα ενημέρωσης. Για να είμαι ειλικρινής, δεν αναμέναμε να δοθεί τέτοια έκταση. Σε κάθε περίπτωση, οι διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα είναι τόσο σταθερές, κυρίως στους τομείς του εμπορίου, του τουρισμού και των επιχειρηματικών επενδύσεων που το ζήτημα του ονόματος δεν έχει τη δυνατότητα να τις θέσει σε σημαντικό κίνδυνο. Αλλά, όταν μιλάμε για το ζήτημα του ονόματος, αυτή η κίνηση που αφορά το αεροδρόμιο δεν θα πρέπει να περιπλέξει τις συνομιλίες που διεξάγονται στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Προσωπικά, νομίζω ότι η μετονομασία του αεροδρομίου σε «Αλέξανδρος ο Μέγας» δεν θα πρέπει να αλλάξει τη διάσταση των γνωστών διαφορών που σχετίζονται με το όνομα, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει μια μικρή πρόκληση που, εάν προσεγγιζόταν θετικά, θα μπορούσε να μας βοηθήσει να αλλάξουμε τις αντιλήψεις μας για το τι είναι αμφισβητήσιμο και τι μη αμφισβητήσιμο. Εάν δούμε τον Μέγα Αλέξανδρο μέσα από ένα ευρωπαϊκό πρίσμα, τότε αναμφισβήτητα είναι μια φιγούρα που θα έπρεπε επιπλέον να μας ενώνει αντί να μας χωρίζει και να εισάγει αναχρονιστικές αμφισβητήσεις για το ποιος έχει περισσότερο ή λιγότερο δίκαιο στην πλούσια βαλκανική ιστορία. Για παράδειγμα, ο σεβασμός του Καρλομάγνου θα μπορούσε να μας χρησιμεύσει ως ένα ευρωπαϊκό παράδειγμα για το πώς οι σύγχρονοι Γερμανοί, ο γαλλικός λαός, οι Λουξεμβουργιανοί, οι Βέλγοι και οι Ιταλοί τον θεωρούν τμήμα της κοινής τους ιστορίας, ενώ ο μικρός σε αριθμό λαός της Ανδόρας, τον δοξάζει στον εθνικό του ύμνο. Και κανείς δεν το αμφισβητεί καθόλου αυτό. Για εμένα είναι ένα παράδειγμα για το πώς ξεπερνιούνται οι «μονοπωλιακοί» εθνικισμοί στην περιοχή μας.

— Είστε μια καινούργια κυβέρνηση. Να υποθέσει κανείς ότι φέρνετε κάποιες νέες, φρέσκιες ιδέες στο ζήτημα της διευθέτησης της εκκρεμότητας της ονομασίας ή σχεδιάζετε να συνεχίσετε στη γραμμή των προηγούμενων κυβερνήσεων;

— Δεν θα πρέπει να περιμένει κανείς δραματικές αλλαγές στις θέσεις σχετικά με το ζήτημα του ονόματος. Η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας έχει διατηρήσει –σε συνέχεια– μία θέση που κρίνουμε ότι είναι λογική και που προσφέρει τη δυνατότητα ενός κοινού συμβιβασμού. Είναι η διπλή φόρμουλα, βάσει της οποίας Αθήνα και Σκόπια θα έχουν συνομιλίες για έναν διμερή συμβιβασμό. Στην πραγματικότητα, αυτή η φιλονικία έχει διμερείς διαστάσεις, από τη στιγμή που δεν υφίσταται κανένα ζήτημα ονόματος μεταξύ Σκοπίων και Πεκίνου, Σκοπίων και Βαρσοβίας, Σκοπίων και Μπουένος Αϊρες ή Σκοπίων και Αβάνας, Σόφιας, Βελιγραδίου, Λιουμπλιάνας, Λονδίνου, Μόσχας ή Ουάσιγκτον, αλλά είναι απλά μια φιλονικία που υπάρχει μεταξύ Σκοπίων και Αθηνών. Γι’ αυτό και είμαστε πρόθυμοι για μια εποικοδομητική προσέγγιση αυτού του διμερούς ζητήματος και για την εξεύρεση αμοιβαίας λύσης με την ελληνική κυβέρνηση στο πλαίσιο των συνομιλιών που διεξάγονται στα Ηνωμένα Εθνη.

— Πώς αντιλαμβάνεστε εσείς την αμοιβαία αποδεκτή λύση, την οποία και οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι προωθούν, αλλά δεν μπορούν να βρουν τη χρυσή τομή; Σας θυμίζω ότι η πρόταση της δικής σας πλευράς περί διπλής ονομασίας, δηλαδή «Δημοκρατία της Μακεδονίας» για όλο τον κόσμο και μια άλλη με την οποία θα σας αποκαλεί η Ελλάδα, έχει απορριφθεί από την Αθήνα.

— Δεν ήταν ποτέ εύκολη η εξεύρεση μιας χρυσής τομής στα Βαλκάνια, όταν δύο πλευρές ερίζουν για κάποιο εθνικό θέμα. Ωστόσο, εκτιμούμε ότι οι συνομιλίες υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, παρά το γεγονός ότι είναι πολύ μακροχρόνιες, είναι θετικές από τη στιγμή που η ελληνική πλευρά διέκρινε την ουσιαστική σημασία που το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας» έχει για την εθνική μας ταυτότητα, την εσωτερική μας συνοχή και τη σταθερότητα της χώρας μας. Από την άλλη πλευρά, συνειδητοποιήσαμε ότι το ζήτημα του ονόματος είναι ευαίσθητο για την Αθήνα από την άποψη της ελληνικής πολιτιστικής ταυτότητας. Εχουμε κατανόηση για τις θέσεις τους. Ωστόσο, νομίζω ότι μία από τις καλύτερες απαντήσεις για την ερώτησή σας περί της εξεύρεσης μιας αποδεκτής λύσης δόθηκε πρόσφατα σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη (στις 6 Ιανουαρίου, στον ραδιοφωνικό σταθμό Αθήνα 9,84) από τον κ. Πάγκαλο, πρώην υπουργό Εξωτερικών, ο οποίος είπε ότι «το ζήτημα του ονόματος είναι τεχνητό, δημιουργήθηκε από τον Σαμαρά προκειμένου να προκαλέσει μια εθνικιστική εκστρατεία και από τότε, η Ελλάδα είναι όμηρος αυτής της υπόθεσης». Θα προσέθετα ότι τα τεχνητά ζητήματα είναι τα πλέον παράλογα και για παράλογα προβλήματα είναι πολύ δύσκολη η εξεύρεση λογικών λύσεων. Συνεπώς, θα βρούμε τη χρυσή τομή πιο εύκολα, εάν προσεγγίσουμε λογικά αυτό το θέμα.

— Σε τι σας ενοχλεί η ιδέα του Μάθιου Νίμιτς περί συμφωνίας σε διπλή ονομασία και συγκεκριμένα στο «Δημοκρατία της Μακεδονίας-Σκόπια» στην κυριλλική γραφή, στην οποία είχε συμφωνήσει και η Αθήνα ως βάση διαπραγμάτευσης;

— Ηταν η προτελευταία πρόταση του κ. Μάθιου Νίμιτς, που διατυπώθηκε τον Απρίλιο του 2005, η οποία απορρίφθηκε από τη μακεδονική κυβέρνηση λόγω της ασυμφωνίας της σε ό,τι αφορά τη διπλή φόρμουλα ως προσέγγιση συμβιβασμού στο ζήτημα. Λίγο αργότερα, τον Οκτώβριο του 2005, ο κ. Μάθιου Νίμιτς παρουσίασε την τελευταία του πρόταση που προέβλεπε ότι το όνομα «Republika Makedonija» (Δημοκρατία της Μακεδονίας) γραμμένο στο λατινικό αλφάβητο θα χρησιμοποιούνταν σε διεθνές επίπεδο έως το 2009 και στη συνέχεια, θα χρησιμοποιούνταν το «Republika Makedonija» μόνο στα Ηνωμένα Εθνη, ενώ θα γινόταν «Republic of Macedonia» για διεθνή χρήση και ταυτόχρονα η ονομασία «Republic of Macedonia- Skopje» θα ήταν η επιλογή για την επικοινωνία με την Ελλάδα. Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση των Σκοπίων επέδειξε εποικοδομητική στάση και εκτίμησε ότι η πρόταση αποτελεί σταθερή βάση για μια συμβατική λύση. Δυστυχώς, η Ελλάδα απέρριψε αυτή την πρόταση. Κρίμα! Ηταν μια καλή ευκαιρία.

— Η ελληνική πλευρά σάς προσάπτει αδιαλλαξία και προειδοποιεί πως θα εμποδίσει την ένταξή σας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. εάν επιχειρήσετε να μπείτε με όνομα διαφορετικό από αυτό με το οποίο έχετε γίνει δεκτοί στον ΟΗΕ. Σας απασχολεί αυτό ή μήπως θεωρείτε ότι πρόκειται για άνευ περιεχομένου απειλές;

— Είναι εύκολο να κολλάς σε κάποιον μια ετικέτα, ότι είναι αδιάλλακτος ή ότι δεν είναι, όταν αφορά το προσωπικό του όνομα ή την εθνική ονομασία. Αλλά, προσπαθήστε να φανταστείτε ότι το όνομα της χώρας σας είναι υπό αμφισβήτηση και ότι η Ελλάδα δέχεται πιέσεις να αλλάξει το συνταγματικό της όνομα που έχει επιλεγεί από τον λαό της και σε αυτή την περίπτωση θα καταλάβετε ευκολότερα τη θέση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Σε ό,τι αφορά την ένταξη της χώρας μας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., είμαστε ευτυχείς που σήμερα, σε σύγκριση με την περίοδο πριν από 15 χρόνια, δεν υπάρχει σχεδόν κανείς πολιτικός στην Ελλάδα που δεν έχει πειστεί ότι η σταθερότητα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας είναι κάτι που οδηγεί σε όφελος της σταθερότητας και των περιφερειακών συμφερόντων της Ελλάδας. Είναι δικό μας κοινό συμφέρον. Γι’ αυτό και αναμένουμε την ελληνική στήριξη στην ένταξή μας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. την επόμενη περίοδο, στη βάση των αρχών της Προσωρινής Συμφωνίας που έχει αποδειχθεί σταθερή βάση για την ανάπτυξη των αμοιβαίων μας σχέσεων. Μερικές φορές, ακούμε ορισμένες σκληρότερες δηλώσεις προερχόμενες από την Αθήνα σε σχέση με την ένταξή μας στην Ε.Ε., αλλά είμαι της άποψης ότι ορισμένα από αυτά τα μηνύματα έχουν επίσης μια διάσταση εσωτερικής πολιτικής. Αλλά, ορισμένες φορές ακούμε πολλά ανοιχτά και θετικά μηνύματα, όπως αυτό του κ. Νίκου Γεωργιάδη, Ελληνα βουλευτή, ο οποίος απηύθυνε έκκληση στις αρχές της Αθήνας, πριν από ενάμιση χρόνο, να αντιμετωπίσει η ελληνική κυβέρνηση τα γεγονότα και να αποδεχθεί το όνομα του γείτονά της όπως είναι, «Δημοκρατία της Μακεδονίας», που, όπως ο ίδιος το έθεσε, χρησιμοποιείται απ’ όλες τις χώρες του κόσμου.