Κάποτε η παιδεία αποτελούσε το συγκριτικό πλεονέκτημα του Ελληνισμού. Οντας μια αριθμητική μειονότητα, οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατόρθωναν να διεκδικούν ρόλο οικονομικό και κοινωνικό δυσανάλογο προς τα δημογραφικά τους μεγέθη, και η παιδεία ήταν το βασικό εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Εκατοντάδες σχολεία σε κάθε γωνία των Βαλκανίων, της Μικράς Ασίας, του Ευξείνου Πόντου, της Ανατολικής Μεσογείου και των παροικιών της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης εφοδίαζαν γενεές μαθητών με όλα τα αναγκαία εφόδια όχι μόνο για την πνευματική τους καλλιέργεια αλλά και την επαγγελματική τους επιτυχία.

Σήμερα η κατάσταση δείχνει να έχει αντιστραφεί. Η παιδεία τείνει να μετατραπεί σε συγκριτικό μειονέκτημα του Ελληνισμού όχι μόνο σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο. Η παρατεταμένη κρίση της ελληνικής παιδείας τείνει να αποτελέσει μακροπρόθεσμα έναν από τους σημαντικότερους ανασχετικούς παράγοντες για τη διεκδίκηση από την χώρα ενός ηγετικού περιφερειακού ρόλου. Την ώρα που το ελληνικό πανεπιστήμιο αδυνατεί συχνά να διδάξει στους φοιτητές του αγγλικά, οι φοιτητές των τουρκικών ιδιωτικών πανεπιστημίων διδάσκονται κινεζικά, ιαπωνικά και ισπανικά.

Σαφώς και δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς τα υπαρκτά και χρονίζοντα προβλήματα της δημόσιας ανώτατης παιδείας στην Ελλάδα. Η πολιτεία υποχρεούται να εγκύψει στα προβλήματα με αποφασιστικότητα, να χωρίσει το στάρι από την ήρα και να στηρίξει με γενναία μέτρα τη σιωπηλή πλειοψηφία των καθηγητών και φοιτητών που δεν βλέπουν το πανεπιστήμιο ως πάρεργο ή κομματικό μετερίζι και αισθάνονται παγιδευμένοι στην παρούσα κρίση. Υποχρεούται όμως και να ανοίξει τον δρόμο και σε όσους ιδιώτες ενδιαφέρονται να συμβάλουν στην υπέρβαση της κρίσεως της ελληνικής ανώτατης παιδείας με την ίδρυση ιδιωτικών μη κρατικών πανεπιστημίων υψηλού επιπέδου. Η επιτυχία του πειράματος της ιδιωτικής ανώτατης παιδείας στην Τουρκία είναι μία πρόκληση για την ελληνική πολιτεία, επιχειρηματική και ακαδημαϊκή κοινότητα, η οποία δεν πρέπει να μείνει αναπάντητη.