Tου Γιαννη Λουλη

Η πρόταση μομφής που κατέθεσε ο Γιώργος Παπανδρέου έχει ήδη συζητηθεί εξαντλητικά. Υπάρχει όμως μια διάσταση που επιβάλλει μια επιπλέον προσέγγιση εν σχέση με τη συνολική του πορεία. Η κίνηση του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ συνδέεται με δύο επιλογές του, στρατηγικού χαρακτήρα, εν όψει εκλογών: Η πρώτη αφορά την απόφασή του να συγκρουσθεί μετωπικά με την κυβέρνηση. Η δεύτερη περιλαμβάνει την προσωπική του εικόνα ως οργισμένου, καταγγελτικού και «ανένδοτου» αρχηγού του ΠΑΣΟΚ.

Το ερώτημα βεβαίως είναι κατά πόσον ο Γιώργος Παπανδρέου κερδίζει από τις δύο αυτές στρατηγικές επιλογές, που αθροίζουν σε μια ενιαία στρατηγική προσωπικού ύφους, πολιτικού λόγου και συνολικής στάσης της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και εδώ γεννώνται δύο ερωτήματα: «Ανήκει» η στρατηγική αυτή στην εποχή που διανύουμε; Ταιριάζει στην προσωπικότητα εκείνου που την εκφράζει, ώστε να θεωρείται από την κοινή γνώμη πειστική;

Την εποχή του πραγματισμού που διανύουμε, η κοινή γνώμη έχει αποφορτισθεί ιδεολογικά και πολιτικά. Απεχθάνεται την πόλωση και τη σύγκρουση. Ζητεί συναινέσεις. Απορρίπτει την ιδεολογική «καθαρότητα». Οταν πέρυσι, εν όψει της επετείου της 3ης του Σεπτέμβρη, οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ ρωτήθηκαν αν ο Γιώργος Παπανδρέου πρέπει να ασκήσει πιο έντονη «αντιδεξιά» πολιτική, οι μισοί απήντησαν αρνητικά! Σήμερα, σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ διαφώνησαν με την επιλογή του να αποχωρήσει από τη συζήτηση της Βουλής για την αναθεώρηση του Συντάγματος (δημοσκόπηση GPO για το Mega).

Οντως το κεντρικό πρόβλημα της εικόνας του κ. Παπανδρέου, όπως το προσλαμβάνει η κοινή γνώμη, εντοπίζεται στην απουσία «ηγετικότητας». Αυτό το πρόβλημα προσπαθεί τελευταία ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ να το αντιμετωπίσει με λάθος συνταγή: Την όξυνση. Διότι θέλει να εμφανισθεί πιο «δυναμικός». Η συνταγή που επιλέγει, όμως, δεν του προσθέτει δυναμισμό. Το αντίθετο. Και τούτο για έναν απλούστατο λόγο: Ενας πολιτικός, από τη φύση του ήπιων τόνων, μεταμορφώνεται σε κάτι «που δεν είναι», υπό την πίεση δυσκολιών τις οποίες προφανώς αδυνατεί να ελέγξει ήρεμα, σταθερά και σίγουρα. Αντανακλά λοιπόν αδυναμία, την ώρα που προσπαθεί να εκπέμψει δύναμη!

Μετά τις εκλογές του 2004, το κεντρικό πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ ήταν η φθαρμένη κομματική του εικόνα. Οχι φυσικά η ηγεσία του. Τώρα το κεντρικό πρόβλημα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης γίνεται πλέον η ηγεσία του. Και αυτό επιτείνεται όσο ο κ. Παπανδρέου προσφεύγει σε μια μη πειστική και μη αποδεκτή από την κοινή γνώμη συγκρουσιακή στρατηγική.

Πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν σήμερα υπήρχε ένας «άλλος» Γιώργος Παπανδρέου. Ενας Παπανδρέου σύμφωνος με την προσωπικότητά του και με το πνεύμα των καιρών που –κάποτε–φαινόταν να εκφράζει. Πόσο πιο απειλητικός θα ήταν αυτός, ο «άλλος» Παπανδρέου, για τη Ν.Δ.

Αυτός ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, μετά τις εκλογές, θα έπρεπε να αλλάξει το κόμμα του, με νέο στίγμα, νέα ηγετική ομάδα, νέες θέσεις. Οι θέσεις αυτές όφειλαν να είναι ένα πραγματιστικό μείγμα σοσιαλδημοκρατικών και φιλελεύθερων (όχι νεοφιλελεύθερων) αντιλήψεων. Ετσι, λ.χ. από την αρχή, η κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στα πανεπιστήμια θα αποτελούσε μια από τις σημαίες της στρατηγικής του.

Ο ίδιος, από την πρώτη στιγμή, θα αποκήρυσσε μια συγκρουσιακή αντιπολίτευση του «όχι σε όλα». Θα δήλωνε πως ανοίγει προσωπικά ένα νέο κεφάλαιο στον τόπο, με μια αξιωματική αντιπολίτευση η οποία δεν θα δίσταζε να στηρίξει σωστά κυβερνητικά μέτρα. Ετσι δεν θα άφηνε τη Ν.Δ. να μονοπωλεί τις μεταρρυθμίσεις. Ανάλογα δε με το πεδίο αλλαγών, θα μπορούσε να υπερκεράσει σε μεταρρυθμιστικό ζήλο τη Ν.Δ.

Η προσέγγιση αυτή θα «έδενε» φυσιολογικά με την προσωπικότητά του. Η ηπιότητά του, ακόμη και η υποτονική εκφορά του, θα εμφανιζόταν ως δύναμη. Η έντονη αίσθηση που αρχικά υπήρχε στην κοινή γνώμη ότι είναι ένας κατ’ εξοχήν σύγχρονος πολιτικός, θα αποκτούσε σάρκα και οστά.

Η προσωπική του εικόνα, ακριβώς επειδή θα ήταν πειστική αλλά και σύμφωνη με τους καιρούς, θα ήταν ισχυρή. Ενας μειλίχιος, ήρεμος και συναινετικός πολιτικός θα ανάβλυζε σιγουριά και αυτοπεποίθηση. Τούτη η εικόνα θα επικρατούσε μάλιστα της εικόνας του προβληματικού κόμματός του (όπως αντίστοιχα συνέβη με την εικόνα Κώστα Καραμανλή που προσδιόρισε την εικόνα του δικού του κόμματος).

Αυτός ο «άλλος Παπανδρέου» δεν θα ωφελούσε πολιτικά μόνο τον ίδιο του τον εαυτό. Θα συντελούσε στο να γίνει ένα βήμα προόδου στο κομματικό μας σύστημα. Ομως η προοπτική αυτή, πλέον, μοιάζει να ανήκει στη σφαίρα των φαντασιακών διανοητικών ασκήσεων. Η ευκαιρία για έναν «άλλο Παπανδρέου» έχει χαθεί;