Μεταρρυθμίσεις σε κλίμα μετριοπάθειας

Ο υπουργός Παιδείας κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης δηλώνει στην «Κ» ότι ο νόμος-πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση θα εφαρμοσθεί

Συνεντευξη στον Αποστολο Λακασα

Το νεότερο μέλος της κυβέρνησης, παιδί δασκάλων και πρώην συνδικαλιστής του φοιτητικού κινήματος, ο υπουργός Παιδείας κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης δηλώνει ως βασικό του στόχο «το εκπαιδευτικό μας σύστημα να διαμορφώνει νέους Ελληνες πολίτες του κόσμου. Παιδεία είναι το μπόλιασμα του μυαλού της νέας γενιάς με κριτική αντίληψη και σύγχρονη προσέγγιση, με ήθος, ανθρωπιά και ευαισθησίες». Και διαβεβαιώνει, μιλώντας σήμερα στην «Κ», ότι ο νέος νόμος-πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση θα εφαρμοσθεί μέσα στο αναγκαίο κλίμα μετριοπάθειας. Ο κ. Στυλιανίδης περιγράφει τα βήματα που έχουν γίνει και εξαγγέλλει ότι πλέον από το 2008 θα υλοποιηθεί ένα χρόνιο αίτημα του φοιτητικού κινήματος: καταργείται το μοναδικό σύγγραμμα και υιοθετείται το σύστημα του πολλαπλού συγγράμματος.

— Υπάρχει καθυστέρηση στην εφαρμογή του νέου νόμου-πλαισίου για την ανώτατη εκπαίδευση; Διατυπώθηκε η άποψη ότι αν υπάρχει μια μικρή καθυστέρηση έχουμε μη μεταρρύθμιση.

— Πρώτα απ’ όλα οφείλω να υπογραμμίσω την αποφασιστικότητά μας να προχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις όπως ακριβώς είχαμε δεσμευτεί, γιατί απλούστατα τόσο η πλειοψηφία του ελληνικού λαού όσο και η πλειοψηφία του φοιτητικού Κινήματος και της ακαδημαϊκής κοινότητας, μας έδωσε τέτοια εντολή και μάλιστα με πολύ σαφή τρόπο. Στόχος μας βεβαίως είναι οι μεταρρυθμίσεις να προχωρούν μέσα σε κλίμα μετριοπάθειας, να προτάσσεται η συζήτηση και να υπάρχει ανοιχτό πνεύμα, ώστε όταν προκύπτουν δυσκολίες σε επιμέρους θέματα, να τις αντιμετωπίζουμε για να μπορούμε να είμαστε αποτελεσματικοί.

— Πρακτικά τι έχει γίνει έως τώρα; Πώς προχωρά η εφαρμογή του νόμου;

— Πρώτον, ολοκληρώνεται η συζήτηση στο Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας για τη σύνταξη πρότυπου Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας των ιδρυμάτων.

Δεύτερον, συνεννοηθήκαμε με τους πρυτάνεις και τους προέδρους ΤΕΙ να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο σχέδιο τετραετούς προγραμματισμού για να τους διευκολύνουμε, ώστε κάθε ίδρυμα με το δικό του τρόπο όσο το δυνατό γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα να συγκροτήσει τετραετή προγραμματισμό.

Τρίτο, εκτελείται ήδη με επιτυχία, μετά την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης, το άρθρο 24 για την εξέλιξη και την εκλογή των μελών ΔΕΠ. Εχουμε και τις πρώτες κρίσεις.

Τέταρτο, το σχέδιο της κοινής υπουργικής απόφασης για τον εσωτερικό δημοσιονομικό έλεγχο, τη διασφάλιση, δηλαδή, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας, είναι υπό επεξεργασία και ολοκληρώνεται σύντομα.

Πέμπτο, συντάσσεται η κοινή υπουργική απόφαση για τα άτοκα δάνεια φοιτητών, που είναι ένα κοινωνικό μέτρο που θα στηρίξει τον φτωχό Ελληνα φοιτητή.

Εκτο, σημαντικό βήμα για την αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ, που είναι κεντρικό διακύβευμα του νέου θεσμικού πλαισίου, είναι ότι ο έλεγχος νομιμότητας έχει μεταβιβαστεί από την Κεντρική Κυβέρνηση στον πρύτανη για την εκλογή, μονιμοποίηση και τον διορισμό των μελών ΔΕΠ. Δηλαδή το Ιδρυμα πια αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Τις τελευταίες υπογραφές τις έβαλα το προηγούμενο Σαββατοκύριακο για τέτοιου είδους κρίσεις. Από εδώ και πέρα πια η διαδικασία θα μπορεί να τρέχει αποτελεσματικά με το νέο σύστημα.

Εβδομο, θεωρώ εξαιρετικά θετικό βήμα τη συνέχιση των διαδικασιών για την κωδικοποίηση της νομοθεσίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Θα δημιουργήσει προϋποθέσεις διαφάνειας και θα καταπολεμήσει τη γραφειοκρατία.

— Η κατάργηση του ενός συγγράμματος και η υιοθέτηση του πολλαπλού συγγράμματος καθυστερεί;

— Απέστειλα ήδη προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα για το πολλαπλό σύγγραμμα, το οποίο το προηγούμενο διάστημα βρισκόταν για επεξεργασία στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Ετσι ικανοποιείται ένα χρόνιο αίτημα του φοιτητικού κινήματος. Σπάει το μονοπώλιο του ενός συγγράμματος, η αυθεντία των «σοφών» και δίνεται η ελευθερία επιλογής στον φοιτητή. Ο φοιτητής μπορεί να επιλέξει το σύγγραμμα εκείνο που θεωρεί ότι του «μιλάει» πιο ξεκάθαρα και τον βοηθά να προσεγγίσει την πραγματική γνώση, με μεγαλύτερη σαφήνεια και ευκολία. Αυτό δημιουργεί μια άμιλλα στους συγγραφείς, οι οποίοι για να κερδίσουν πια το κοινό τους, θα βελτιώσουν τις επιδόσεις τους. Ολος αυτός ο ανταγωνισμός νομίζω ότι θα βελτιώνει τελικά την ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης. Θυμάμαι από φοιτητής, από μέλος του φοιτητικού κινήματος που συμμετείχα στην ΕΦΕΕ ως εκπρόσωπος του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, ότι αγωνιζόμουν μαζί με τους συνομήλικους μου γι’ αυτό τον στόχο και χαίρομαι που έχω την τύχη σήμερα να είμαι αυτός που υπογράφει ως υπουργός Παιδείας τη σχετική απόφαση.

— Η αξιολόγηση στα ΑΕΙ πάει πολύ αργά. Μέχρι τώρα γύρω στα 50 Τμήματα έχουν αποφασίσει να προχωρήσουν την εσωτερική αξιολόγηση σε σύνολο 450. Αυτό δεν δείχνει μια παθογένεια στο σύστημα, όταν ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε από το 2005;

— Η αξιολόγηση έχει ξεκινήσει κι αυτό είναι το σημαντικό. Η Ελλάδα προσαρμόζεται σε μια καινούργια εποχή και αυτή η αρχή θεωρώ ότι είναι το ήμισυ του παντός.

— Ποιες είναι οι πρώτες νέες νομοθετικές προτεραιότητές σας;

— Η προώθηση εκ νέου στη Βουλή του Σχεδίου Νόμου για την έρευνα και την τεχνολογία μαζί με το υπουργείο Ανάπτυξης. Στη συνέχεια θα ξεκινήσει η συζήτηση και για τα μεταπτυχιακά.

— Θα δώσετε στα ΤΕΙ τη δυνατότητα οργάνωσης μεταπτυχιακών προγραμμάτων, χωρίς να είναι απαραίτητη η σύμπραξή τους με κάποιο πανεπιστήμιο;

— Είναι μια από τις προγραμματικές μας εξαγγελίες. Φτάνει να έχει αξιολογηθεί το Τεχνολογικό Ιδρυμα. Απλώς δε βιάζομαι να πω το οτιδήποτε, διότι θεωρώ ότι πρέπει να προηγηθεί ο σχετικός διάλογος.

— Η ολοκλήρωση των εκκρεμότητων από την προηγούμενη κυβέρνηση είναι μια πρόκληση, ιδίως εάν μιλάμε για το νόμο-πλαίσιο. Ομως, θα τεθούν νέες προτεραιότητες;

— Στόχος μας είναι το εκπαιδευτικό μας σύστημα να διαμορφώνει νέους Ελληνες πολίτες του κόσμου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με:

- Την ψηφιακή σύγκλιση, όχημα προς τη φρέσκια πληροφόρηση και τη σύγχρονη γνώση.BΤην καλλιέργεια της περιβαλλοντικής συνείδησης που συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη.

- Τη στήριξη ειδικών πληθυσμιακών ομάδων (Παλιννοστούντες, Ρομά, μουσουλμανική μειονότητα).

- Τη γλωσσομάθεια που βοηθά τα Ελληνόπουλα της πατρίδας να γίνονται διεθνώς ανταγωνιστικά, τους Ελληνες της τρίτης και τέταρτης γενιάς του εξωτερικού να επανασυνδέονται με τη μητρόπολη και τους ξένους που επισκέπτονται ελληνικά σχολεία του εξωτερικού ή έδρες ελληνικών σπουδών σε ξένα πανεπιστήμια να ενισχύουν εκ νέου το φιλελληνικό ρεύμα.

Στον πυρήνα της ανθρωποκεντρικής μας πολιτικής είναι ο σεβασμός προς τα ΑΜΕΑ με εξειδικευμένες πολιτικές που διασφαλίζουν την ισότητα ευκαιριών στη μόρφωση και την εργασία.

Συνδέουμε την παιδεία και τον πολιτισμό, αφού συναποτελούν το συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας.

Στόχος μας είναι να καταστήσουμε την Ελλάδα διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο.

— Σας προβληματίζει το γεγονός ότι υπάρχουν καταλήψεις σχολείων με αιτήματα που αφορούν προβλήματα που επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο, όπως οι ελλείψεις σε καθηγητές και υποδομές;

— Η πρώτη κίνηση που θεώρησα υποχρέωσή μου να κάνω, ήταν να ενεργοποιήσω τον διοικητικό μηχανισμό, ώστε να δοθούν άμεσες λύσεις, σε προβλήματα –μιλώ για τις ελλείψεις σε βιβλία και προσωπικό– που καθυστερούσαν να λυθούν λόγω των εκλογών αλλά και λόγω της εφαρμογής ενός ξεπερασμένου συστήματος. Ο,τι έκτακτο απομένει θα καλυφθεί μέχρι το τέλος του μήνα.

— Ομως, γιατί πρέπει να παρατηρούνται τα ίδια προβλήματα κάθε χρονιά κατά την έναρξη του σχολικού έτους;

— Ο στόχος μας είναι και στο τελευταίο σχολείο της χώρας του χρόνου καθηγητές, δάσκαλοι, νηπιαγωγοί και βιβλία να φτάσουν εγκαίρως. Γι’ αυτό και μόλις ολοκληρωθεί τώρα αυτή η διαδικασία που τρέχουμε, θα συστήσουμε μια ειδική επιτροπή να επεξεργαστεί ένα ταχύτερο σύστημα αντιμετώπισης αυτών των αναγκών, ώστε τα επόμενα χρόνια να μην εμφανίζουμε αυτού του είδους τις αρρυθμίες.

— Είναι δικαίωμα του κάθε μαθητή να αντιδράσει με τον τρόπο που αυτός νομίζει σωστό. Αυτό που εντοπίζω όμως είναι ότι δεν σχετίζονται όλες οι καταλήψεις με άμεσα και πρακτικά ζητήματα λειτουργικότητας των σχολείων. Σε πολλές λίστες αιτημάτων εμφανίζονται αμιγώς πολιτικά ζητήματα. (Ασφαλιστικό, ακρίβεια, Καποδίστρια ΙΙ κ.λπ). Για εμένα θα είναι επιτυχία να μην υπάρχουν ελλείψεις. Επειδή δεν εξαρτάται όμως μόνο από την κυβέρνηση, επιτρέψτε μου να στείλω ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς όλες τις πολιτικές δυνάμεις: Εχουμε πάρα πολλά πεδία για να αντιπαρατεθούμε ιδεολογικά και πολιτικά. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να βάζουμε σε τέτοιες δοκιμασίες τα παιδιά μας.

— Κύριε υπουργέ, δεν είναι κακό παράδειγμα από μία συντεταγμένη Πολιτεία να αποσύρεται ένα βιβλίο, της Ιστορίας στη συγκεκριμένη περίπτωση;

— Είναι χειρότερο παράδειγμα να εισάγεται ένα βιβλίο χωρίς ποιοτική αξιολόγηση. Διότι δεν πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά μας να γίνονται πειραματόζωα. Γι’ αυτό και έχουμε εξαγγείλει στις προγραμματικές μας δηλώσεις ότι το κέντρο βάρους της μεταρρύθμισής μας στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα πέσει πάνω στον ποιοτικό έλεγχο της ουσίας της παρεχόμενης γνώσης. Η ανασυγκρότηση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου είναι προτεραιότητα. Το ποιοτικό βιβλίο είναι προτεραιότητα. Η αξιολόγηση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτών είναι προτεραιότητα.

Τώρα για το βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού, είχε εξαγγείλει ο πρωθυπουργός ότι θα πρέπει να ακολουθηθεί μια αξιολογική διαδικασία, η οποία προέβλεπε και κάποια ερωτηματολόγια στην τελική φάση της μέσα στις σχολικές τάξεις. Εμείς δεν κάναμε τίποτε άλλο από το να επισπεύσουμε αυτή τη διαδικασία, διότι θεωρήσαμε ότι θα ήταν εγκληματικό στα μέσα της χρονιάς να κριθεί ακατάλληλο ένα βιβλίο και να βάλουμε σε μια τέτοια ταλαιπωρία τα παιδιά. Ζήτησα μία καταληκτική αξιολόγηση από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο μελέτησε ποιες από τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών είχαν ενσωματωθεί και ποιες όχι. Εκτίμησε ότι το βιβλίο δεν πληρούσε τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για να συνεχίσει να χρησιμοποιείται.

— Θεωρείτε ότι ήταν θέμα πολιτικής ευθύνης η απόφαση για την απόσυρση;

— Πολιτικής ευθύνης πρωτίστως απέναντι στη νεότερη γενιά. Βεβαίως, εκεί μπορούν να διασταυρωθούν και διάφορες αντιλήψεις όσον αφορά το περιεχόμενο. Προσωπικά ένιωσα ενοχλημένος όταν είδα να μην προβάλλεται όσο θα έπρεπε η συμβολή των Θρακών στον ελληνικό πολιτισμό και την ιστορία ή να μην αναδεικνύεται όσο θα έπρεπε ο Μακεδονικός Αγώνας. Αυτά είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ιστορίας του Ελληνικού Εθνους και να ξέρετε κάτι, ότι η σύγχρονη εθνική και όχι μόνο συνείδηση ενός νέου ανθρώπου θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να ακουμπά πάνω στην ιστορική αλήθεια και να βασίζεται σ’ αυτήν. Εάν θέλουμε να ξεπεράσουμε κακά βιώματα του παρελθόντος ο ενδεδειγμένος τρόπος δεν είναι να τα διαγράφουμε, είναι να τα μαθαίνουμε και να διδασκόμαστε από την ιστορία. Αυτό είναι πιο ειλικρινές. Προσωπικά έχω εργαστεί για την ελληνοτουρκική προσέγγιση από την υπεύθυνη θέση του υφυπουργού Εξωτερικών. Σας θυμίζω ότι ήμουν αυτός που συνόδευσε και φιλοξένησε τον Ταγίπ Ερντογάν στη Θράκη, κατά την πρώτη επίσκεψη Τούρκου πρωθυπουργού εκεί έπειτα από δεκαετίες. Ημουν αυτός που συζήτησε με τους Τούρκους συναδέλφους του τρόπους για συνεργασία και στήριξε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Οχι όμως με εκπτώσεις σε αρχές και αξίες, που αποτελούν τον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Οικογένειας. Ημουν πάντοτε σαφής, ότι θα πρέπει να αφήσουμε τα κακά κομμάτια του εαυτού μας πίσω μας. Θα πρέπει να δούμε το μέλλον διαφορετικά. Να ξεκινήσουμε απ’ αυτά που μας ενώνουν. Να συνεννοηθούμε χωρίς όμως σε καμιά περίπτωση να διαγράψουμε τα διδάγματα της ιστορίας και χωρίς να εγκαταλείψουμε την ιστορική αλήθεια. Τα διδάγματα της ιστορίας θα πρέπει κάθε φορά να επικαιροποιούνται για να μπορεί η νεότερη γενιά να μην επαναλαμβάνει τα σφάλματα που έκαναν οι προηγούμενες.

— Σας ανησυχούν οι εξελίξεις στο χώρο των κολεγίων. Η Σορβόννη ψάχνει εταίρο για συνεργασία στην Ελλάδα, η ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει την αναγνώριση των πτυχίων των κολεγίων που συνεργάζονται με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Πώς θα αντιμετωπισθεί το θέμα;

— Τις εκδηλώσεις όλων των πλευρών τις παρακολουθούμε με πολύ μεγάλη προσοχή και τις προσεγγίζουμε με ευθύνη. Εκτιμώ ότι δύο πράγματα είναι αναγκαία. Το ένα είναι, βεβαίως, να εναρμονιστεί το θεσμικό μας πλαίσιο στο ευρωπαϊκό, αυτό είναι και μια υποχρέωση της χώρας, η οποία θα πρέπει να εκπληρωθεί κάποια στιγμή. Από την άλλη πλευρά όμως είναι και δικαίωμα της χώρας να διασφαλίσει ένα θεσμικό πλαίσιο που θα ελέγχει την ποιότητα των υποδομών, αλλά και την ποιότητα της παρεχόμενης γνώσης, σε εκπαιδευτήρια που πιστοποιούνται. Δεν είναι δυνατό να πιστοποιείται ένα εκπαιδευτήριο με διαδικασίες μιας εμπορικής επιχείρησης. Η εκπαίδευση δεν είναι εμπόρευμα. Θα πρέπει να υπάρχει αυστηρή αξιολόγηση. Θα πρέπει να υπάρχει συγκεκριμένο σύστημα ελέγχου και σε αυτή την υπόθεση νιώθω ότι είναι υποχρέωση του υπουργείου Παιδείας να αναμειχθεί επιθετικά. Αλλά θα πρέπει να γίνει με τον τρόπο εκείνο που θα κριθεί κατάλληλος και τη στιγμή ακριβώς που θα κριθεί απαραίτητο για να μπορέσει να αντιμετωπισθεί με αποτελεσματικότητα αυτό το φαινόμενο που εμφανίζεται στη χώρα μας.