Ερευνα - Επιμέλεια: Αγγελος Πετροπουλος, Μαριαννα Κακαουνακη, Ελενη Βαρβιτσιωτη

«Μπορείτε να επισκεφθείτε το Οσλο και να δουλέψετε πάνω στα τηλεγραφήματα. Για λόγους ασφαλείας θα πρέπει να έρθετε εδώ και να εργαστείτε με τον εξοπλισμό μας». Με αυτές τις σχετικά λίγες λέξεις ο επικεφαλής ερευνητής της νορβηγικής εφημερίδας AftenPosten παραχωρούσε πριν από μερικές ημέρες στην «Κ» και τον ΣΚΑΪ αποκλειστική πρόσβαση σε πάνω από 250 χιλιάδες αμερικανικά διπλωματικά έγγραφα.

Η δημοσίευση των εγγράφων αυτών, που ξεκίνησε σταδιακά πριν από μερικούς μήνες από την ιστοσελίδα Wikileaks, έχει προκαλέσει το παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς αποκαλύπτει τη μυστική διπλωματία αλλά και την αντίληψη της πιο ισχυρής χωρας στον κόσμο για συμμάχους και εχθρούς. Το κομμάτι των εγγράφων που αφορά στην Ελλάδα και που ξεκινά σταδιακά η «Κ» να δημοσιεύει από σήμερα, είναι από τη μία προϊόν σημαντικών συναντήσεων Ελλήνων πολιτικών με Αμερικανούς και άλλους διπλωμάτες για τα εθνικά μας θέματα και από την άλλη αναλύσεων Αμερικανών πρέσβεων και των υφισταμένων τους για τις κυριότερες εξελίξεις της δημόσιας ζωής στη χώρα μας.

Για πρώτη φορά οι αναγνώστες της «Κ» θα έχουν την ευκαιρία μέσα από γραπτές πηγές να παρακολουθήσουν με σπάνια διαύγεια το νήμα που συνδέει τις ελληνικές αποφάσεις για θέματα όπως το Σκοπιανό, το Κυπριακό ή την τρομοκρατία με τις αμερικανικές σκέψεις, αλλά και τις αντιδράσεις που αυτές πυροδότησαν. Πάνω από όλα, τα έγγραφα αυτά -αδιαβάθμητα, εμπιστευτικά ή απόρρητα- καθρεφτίζουν την άγνωστη εικόνα που έχει για μας ο πιο υπολογίσιμος παίκτης της διεθνούς διπλωματικής σκηνής.

Από το κομπολόι ενός πρωθυπουργού μέχρι τα συναδελφικά μαχαιρώματα υπουργών της ίδιας κυβέρνησης όλα τα περιστατικά που θα περιγραφούν αποκτούν εντελώς διαφορετική διάσταση, ακριβώς επειδή συμβαίνουν μπροστά ή μεταφέρονται στους αξιωματούχους μιας χώρας που έχει τόσο μεγάλη ισχύ όση χρειάζεται για να μας βγάζει από δύσκολες θέσεις, ή να μας εξαναγκάζει να κάνουμε πράγματα που ποτέ δεν θα επιθυμούσαμε.

Ο τίτλος «Τα καλά, τα άσχημα και τα απαραίτητα» που δίνει τον Ιούνιο του 2008 ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα σε ένα από τα απόρρητα τηλεγραφήματά του, θα μπορούσε να είναι ο γενικός τίτλος όλων αυτών των δημοσιεύσεων που θα ακολουθήσουν, καθώς δίνουν μια ξεκάθαρη εικόνα για το τι θεωρεί ο αμερικανικός παράγοντας ότι έχει να του προσφέρει η Ελλάδα, πού ακριβώς τον δυσκολεύει το «ελληνικό ταμπεραμέντο», αλλά και ποιες είναι εκείνες οι περιστάσεις, στις οποίες πρέπει εκ των πραγμάτων να δείξει υπομονή ώστε να ωφεληθεί αργότερα.

Το ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων, οι σχέσεις με τους Τούρκους και το Κυπριακό, οι εξελίξεις στα Βαλκάνια και τα ανοίγματα στη Ρωσία είναι ένα μόνο μέρος των θεμάτων με τα οποία ασχολούνται οι Αμερικανοί διπλωμάτες στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λευκωσία και αλλού. Οι υποκλοπές, η εγχώρια τρομοκρατία, η λαθρομετανάστευση, η διαφθορά και η πολιτική εξουσία απασχολούν αντιστοίχως τα γραπτά των αξιωματούχων που ενημερώνουν την αμερικανική διοίκηση.

Οι απαντήσεις που θα πάρετε για τα θέματα αυτά μέσα από τη σειρά των δημοσιεύσεων που ξεκινά σήμερα η «Κ», θα είναι πολλές. Ενα σημαντικό μέρος των εγγράφων, όμως, όπως εκείνα που φέρουν τη διαβάθμιση «Ακρως Απόρρητο», λείπει.