Του Κ. Π. Παπαδιοχου

Tα φώτα της επικαιρότητας των ημερών είναι ευλόγως στραμμένα στα σενάρια περί ανασχηματισμού, αλλά έμπειρα κυβερνητικά στελέχη σε κατ' ιδίαν συζητήσεις τους αναγνωρίζουν πως οι αδυναμίες της κυβέρνησης που ο πρωθυπουργός κ. Γ. Παπανδρέου καλείται να θεραπεύσει με τις επιλογές του είναι τόσο σύνθετες που δύσκολα μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με την «ανακύκλωση» ορισμένων μελών του υπουργικού συμβουλίου ή με την τοποθέτηση υπουργού συντονιστή.

Επειτα από έντεκα μήνες διαχείρισης της εξουσίας είναι ορατό ότι η κυβέρνηση πάσχει σε επίπεδο ρυθμών παραγωγής έργου, αλλά και στο κρίσιμο μέτωπο του πολιτικού και επικοινωνιακού σχεδιασμού. Αποτέλεσμα; Εχει ήδη δαπανήσει πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο, ενώ το 2011 προδιαγράφεται εξ ίσου δύσκολο αν όχι δυσκολότερο από το 2010, τόσο σε σχέση με τη συνεχιζόμενη ύφεση όσο και στο πεδίο των μέτρων που επιβάλλει η τρόικα.

Στο μέτωπο της παραγωγής και υλοποίησης του κυβερνητικού έργου, τα προβλήματα που καταγράφονται είναι τα εξής: Κατ' αρχήν, οι καθυστερήσεις σε κρίσιμους τομείς της κυβερνητικής λειτουργίας που άπτονται ευθέως της προσπάθειας για μείωση των ελλειμμάτων. Η υστέρηση στην είσπραξη των εσόδων είναι ήδη καταγεγραμμένη από την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, παρότι το Μέγαρο Μαξίμου διαβεβαιώνει ότι δεν θα χρειαστεί ή λήψη πρόσθετων εισπρακτικών μέτρων το τρέχον έτος. Παράλληλα, κανένα ουσιαστικό βήμα δεν έχει γίνει για την περιστολή της σπατάλης σε μια σειρά ζημιογόνες ΔΕΚΟ, με πρώτον τον ΟΣΕ, ή στις δαπάνες των νοσοκομείων και των ΟΤΑ. Επίσης, παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις της περασμένης άνοιξης, η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων παραμένει επί του παρόντος στα χαρτιά, ενώ ακόμη και το νομοσχέδιο για τα φορτηγά δημόσιας χρήσης που παρέλυσε τη χώρα στα τέλη Ιουλίου δεν έχει πάρει τον δρόμο για τη Βουλή. Τέλος, ουδείς πλέον φαίνεται να ασχολείται σοβαρά με την προοπτική συγχώνευσης και κατάργησης οργανισμών, που με τυμπανοκρουσίες είχε εξαγγελθεί τους πρώτους μήνες μετά τον σχηματισμό της κυβέρνησης.

Αντίστοιχα, εάν όχι μεγαλύτερα, «κενά» καταγράφονται στον τομέα της ανάπτυξης, παρότι άπαντες στο κυβερνητικό επιτελείο αναγνωρίζουν ότι το μεγαλύτερο στοίχημα για τη χώρα είναι να εξέλθει το ταχύτερο δυνατό από τη δίνη της ύφεσης. Ο αναπτυξιακός νόμος αναμένεται εδώ και μήνες, κινήσεις ενίσχυσης της ρευστότητας στην αγορά μέσω του εγχώριου τραπεζικού συστήματος δεν έχουν αποδώσει, ενώ παρά την κινητοποίηση του ίδιου του γραφείου του πρωθυπουργού ουσιαστικό ενδιαφέρον για επενδύσεις από το εξωτερικό δεν έχει εκδηλωθεί. Οσο για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων φαίνεται ότι είναι το εύκολο «θύμα».

Στο ανωτέρω εκρηκτικό μείγμα προστίθεται το εμφανές έλλειμμα πολιτικού σχεδιασμού και επικοινωνιακής στρατηγικής της κυβέρνησης. Οπως αναφέρουν κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, η κυβέρνηση δεν έχει πείσει για την αναγκαιότητα των επιλογών της. Η κοινή γνώμη διαπιστώνει υποχώρηση της συμμετοχής του κράτους σε μια σειρά από τομείς, από την κοινωνική ασφάλιση μέχρι το τραπεζικό σύστημα, και αναμένει την εκποίηση «φιλέτων» του Δημοσίου τόσο από την ακίνητη περιουσία του όσο και σε τομείς όπως η ενέργεια, χωρίς να έχουν δοθεί πειστικές απαντήσεις για τα οφέλη που θα αποκομίσει η χώρα.

Επίσης, η κυβέρνηση δεν έχει επιτύχει να τερματίσει την ακατάπαυστη «μετρολογία» που πλήττει καίρια το κλίμα στην αγορά ή να δώσει ένα πειστικό χρονοδιάγραμμα εξόδου από την υφιστάμενη στενωπό. Είναι ενδεικτικό, ότι με την έναρξη της νέας πολιτικής περιόδου, στην πολιτική ατζέντα κυριαρχούσε, ακόμη και εντός της κυβέρνησης, το ζήτημα του «νέου Μνημονίου». Ενώ, μόλις η σχετική συζήτηση υποχώρησε, στο προσκήνιο ήλθαν πλήθος σεναρίων για τις αυξήσεις στον ΦΠΑ ή για επώδυνες αλλαγές σε σχέση με το πετρέλαιο θέρμανσης. Με άλλους λόγους, η «επόμενη ημέρα» θα είναι δύσκολη για την κυβέρνηση και τη χώρα, ακόμη και εάν ο κ. Γ. Παπανδρέου κερδίσει επικοινωνιακά τις εντυπώσεις μέσω του εργαλείου του ανασχηματισμού...

Ποιος θα διαχειριστεί τα προβλήματα της επόμενης ημέρας; Ενας από αυτούς θα είναι σίγουρα ο υπουργός Οικονομικών κ. Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος θεωρείται και είναι αμετακίνητος από τη θέση του. Και όχι μόνο, καθώς σύμφωνα με κάποιο από τα πολλά σενάρια του ανασχηματισμού που κυκλοφορούν θα αναλάβει και ένα μέρος των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Οικονομίας και συγκεκριμένα αυτό που σχετίζεται με τις επενδύσεις.

Επί της ουσίας αυτό το οποίο θα γίνει, σε αυτήν την περίπτωση, θα είναι να ανασυσταθεί σιωπηρά το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ το νυν υπουργείο Οικονομίας θα περιοριστεί στις αρμοδιότητες που είχε το πρώην Ανάπτυξης, χωρίς μάλιστα τα θέματα Ενέργειας.

Σε κάθε περίπτωση, στο υπουργείο Οικονομικών θα τοποθετηθεί ένας ακόμη υφυπουργός, αρμόδιος για θέματα φορολογίας. Πιθανότερος υποψήφιος για τη θέση αυτή θεωρείται ο κ. Φίλιππος Σαχινίδης, που θα μετακομίσει από το Γενικό Λογιστήριο. Θα κληθεί κατ' αυτόν τον τρόπο να δώσει λύση στο υπ' αριθμόν ένα δημοσιονομικό πρόβλημα σήμερα, το οποίο δεν είναι άλλο από την ανασύσταση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και τη συγκέντρωση των εσόδων. Εάν μάλιστα ο κ. Παπακωνσταντίνου αναλάβει και το χαρτοφυλάκιο των επενδύσεων, είναι πιθανό ο κ. Σαχινίδης να είναι αναπληρωτής υπουργός. Για τη θέση του κ. Σαχινίδη στο Γενικό Λογιστήριο με αρμοδιότητες στις δημόσιες δαπάνες ακούγονται διάφορα ονόματα, όπως του κ. Ντ. Ρόβλια και του νυν υφυπουργού Περιβάλλοντος κ. Θάνου Μωραΐτη.

Οπως γίνεται κατανοητό, όποιος και αν τοποθετηθεί εκεί θα κληθεί να διαχειριστεί το αμέσως επόμενο μεγάλο στοίχημα, που δεν είναι άλλο από την ανάπτυξη.