Του Γιαννη Παλαιοκρασσα*

Παρ’ ότι ασχολούμαι με τη χωροταξία 45 χρόνια, ως στέλεχος του Δοξιάδη και μετά ως υφυπουργός Συντονισμού, ομολογώ ότι το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης του ΥΠΕΧΩΔΕ με αφήνει έκθαμβο με μια σειρά από διεθνείς πρωτιές:

Πρώτον, δεν περιλαμβάνει κανένα χρονοδιάγραμμα, πρόγραμμα επενδύσεων, ή άλλη ποσοτική προσέγγιση. Δεύτερον, δεν αποτολμά κανένα σχεδιασμό λες και το «μη θίγε τα κακώς κείμενα» είναι το ιερό δόγμα του. Το μόνο σχέδιο, ο εκτός κειμένου χάρτης «8.1 Πολυκεντρική και ισόρροπη χωρική ανάπτυξη» μόνο ως ειρωνεία ερμηνεύεται, αφού σ’ αυτόν η Αθήνα εξακολουθεί να επισκιάζει ολόκληρη την Ελλάδα. Τρίτον, πουθενά δεν εμφανίζει τη μελέτη στην οποία βασίστηκε, προφανώς γιατί άλλα λέει η μελέτη και άλλα το Χωροταξικό. Τέταρτον, στην ουσία πρόκειται για ένα γενικό ευχολόγιο. Τα λίγα μέτρα που περιέχει (π.χ. στις μεταφορές) έχουν δοκιμαστεί αλλού έχουν και αποτύχει εδώ και δεκαετίες.

Από ένα Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού δεν περιμένει κανείς λεπτομερείς χρήσεις γης, ή ακριβείς χαράξεις των έργων υποδομής, αλλά τουλάχιστον:

1. Προβλέψεις για πιθανές κατανομές οικονομικής δραστηριότητας και πληθυσμού ως αναγκαίο υπόβαθρο.

2. Εξέταση εναλλακτικών σεναρίων ανάπτυξης. (Βλ. μελέτη Δοξιάδη για την περιοχή του Ντιτρόιτ με 128 αναπτυξιακά σενάρια.)

3. Κάποια μέτρα που να στηρίζουν το βαρύγδουπο «πολυπολικό αναπτυξιακό νησιωτικό σύμπλεγμα Β. και Ν. Αιγαίου».

4. Μέτρα για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών, αφού παράκτιες αρτηρίες, λιμάνια, αρχαιολογικοί χώροι, παραγωγικές πεδιάδες και όλες σχεδόν οι τουριστικές περιοχές θα κατακλυστούν από την αυξανόμενη στάθμη της θάλασσας;

5. Κάποιο μέτρο για την αειφορία και την ένταξη του περιβαλλοντικού κόστους, αν μη τι άλλο στα δημόσια έργα που τόσο «φιλεί» ο ΥΠΕΧΩΔΕ.

Ματαίως εξάλλου ψάξαμε για απαντήσεις στα καυτά χωροταξικά προβλήματα: Πώς θα αποκεντρωθεί ο υδροκέφαλος της Αθήνας; Πώς θα σωθούμε από τα αυθαίρετα και την εκτός σχεδίου δόμηση, που η λύση της ετεροχρονίζεται για άλλα τέρμινα, μαζί με το χωριστό υπουργείο Περιβάλλοντος;

Υπάρχει και ένα τελευταίο θέμα διαδικασίας που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πού είναι οι Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που απαιτούνται για τα συγκεκριμένα έργα που εντάσσονται στο Γενικό Πλαίσιο; Π.χ., της Ιονίας Οδού ή του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης;

Φοβάμαι ότι με όσα είπα αποδεικνύεται ότι το περίφημο Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, ούτε Σχέδιο χωροταξίας αποτελεί, ούτε κανένα στοιχείο αειφορίας περιέχει. Αν συνεκτιμηθεί μάλιστα με τα ειδικά χωροταξικά, που θα εγκριθούν με συνοπτικές διαδικασίες, τότε ο ΥΠΕΧΩΔΕ μάλλον επαληθεύει το γνωστό ρητό του Παύλου από την ανάποδη: ...πάντα ασχημόνως και κατ’ αταξίαν γινέσθω.

* Ο κ. Γ. Παλαιοκρασσάς είναι πρώην υπουργός και επίτροπος στην Ε.Ε.