Του Αναστασιου Καλλιτσαντση*

Η ετυμολογική προέλευση του όρου «χωροταξία» είναι εμφανής: εκ του «χώρος» και «τάξη». Σύμφωνα με το Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας Τεγόπουλου - Φυτράκη πρόκειται για «μελέτη κατανομής εδαφών και καθορισμού της χρήσεώς τους ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες της κοινωνίας».

Το σχετικό νομοσχέδιο κατατέθηκε στη Βουλή στις 16 Απριλίου, σε εφαρμογή του Αρθρου 6 του Ν. 2742/1999 «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη & άλλες διατάξεις», με βάση το Αρθρο 24 του Συντάγματος.

Ο νόμος αυτός, πέρα από την προσπάθεια να θέσει κάποιες προτεραιότητες και κάποιους στρατηγικούς στόχους, έρχεται να καλύψει ένα σημαντικότατο νομικό κενό, που δεν επιτρέπει τη θεσμοθέτηση των ειδικών χωροταξικών και την επικαιροποίηση του υποκείμενου σχεδιασμού. Ετσι θα θεραπεύσει την ανασφάλεια δικαίου που σήμερα βάζει σε κίνδυνο οποιαδήποτε σοβαρή επενδυτική πρωτοβουλία στον ελλαδικό χώρο.

Η χωροταξία είναι μια επιστήμη ταγμένη να υπηρετεί τις λειτουργικές ανάγκες της κοινωνίας. Ομως, η ζωή δεν σταματά ακόμη και αν η Πολιτεία αμελήσει να νομοθετήσει· δίνει λύσεις σε όλες τις ανάγκες της με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Με τις ανεξέλεγκτες χωματερές, τους βόθρους, τα αυθαίρετα. Η ζωή δεν περιμένει τη χωροταξία. Αντίθετα η χωροταξία πρέπει να προβλέψει τις λειτουργικές ανάγκες και να προσπαθήσει να τις λύσει με τον πιο αποτελεσματικό και ανώδυνο τρόπο.

Εχουμε σήμερα στη Βουλή για πρώτη φορά ένα σχέδιο Εθνικού Χωροταξικού προς ψήφιση. Εχουν ακουστεί πολλές γνώμες μέσα από τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν. Κάποιες έγιναν αποδεκτές, κάποιες όχι. Εμείς το θέλαμε πιο συγκεκριμένο, πιο επιχειρησιακό και προσπαθήσαμε να βοηθήσουμε σε αυτή την κατεύθυνση. Θα μπορούσε κανείς να συγγράψει σχετικό εκτενέστατο πόνημα, βρίσκοντας δίκαιο και επιχειρήματα σε γνώμες εκ διαμέτρου αντίθετες. Αυτό δεν είναι άξιον απορίας γιατί στην πραγματικότητα είναι συνάρτηση των βασικών πολιτικών ή κοινωνικών επιλογών μιας κοινωνίας. Θέλουμε οικονομική ανάπτυξη; Θέλουμε μια οικονομία που να μπορεί να σταθεί στην κοσμογονία της παγκοσμιοποίησης; Πώς θα στηρίξουμε τις επιλογές μας όμως, διασφαλίζοντας την ποιότητα του περιβάλλοντος και την κοινωνική συνοχή; Θέλουμε τα παιδιά μας να ζουν καλύτερα από εμάς, σε καλύτερα σπίτια, με καλύτερους δρόμους, καλύτερα λιμάνια και αεροδρόμια αλλά και σε ένα πιο καθαρό περιβάλλον χωρίς χωματερές και βόθρους, με λιγότερη ρύπανση.

Μπορούμε όλα αυτά να τα πετύχουμε χωρίς να εξαφανίσουμε τις αρκούδες και τις φώκιες, χωρίς να καταστρέψουμε τα ρέματα, χωρίς να αλλοιώσουμε τα δασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής φύσης και του ελληνικού τοπίου. Είναι βέβαιο ότι, αν και ο καθένας μας βλέπει τις προτεραιότητες με διαφορετικό τρόπο, μπορούμε να πετύχουμε πολλά. Ισως, τελικά, αυτά στα οποία συμφωνούμε να είναι πολύ περισσότερα απ’ ό,τι φαίνεται μέσα από τις θυελλώδεις συζητήσεις.

Σε κάθε περίπτωση ένα χωροταξικό πλαίσιο κρίνεται στην πράξη. Και η πράξη θα μας κάνει σοφότερους ώστε όταν το αναθεωρήσουμε μετά από πέντε χρόνια, όπως ορίζει ο νόμος, να το κάνουμε καλύτερο. Κάθε μεγάλη πορεία ξεκινάει με ένα βήμα. Ας είναι αυτό λοιπόν το πρώτο βήμα.

* Ο κ. Αν. Καλλιτσάντσης είναι μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ.