Της Δωρας Αντωνιου

Την αντίδραση των Σκοπίων, στα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται μετά το πρώτο ελληνικό βέτο στην προοπτική ένταξης της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, αναμένει η Αθήνα. Την περασμένη Πέμπτη στις Βρυξέλλες, η υπουργός Εξωτερικών κ. Ντόρα Μπακογιάννη ανακοίνωσε στη Σύνοδο ΥΠΕΞ της Συμμαχίας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να συναινέσει στην πρόσκληση προς τα Σκόπια όσο παραμένει σε εκκρεμότητα το θέμα της ονομασίας. Παρά το ότι η Αθήνα είχε γνωστοποιήσει αυτή της την πρόθεση από καιρό, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι αρκετοί ήταν εκείνοι –ανάμεσά τους και τα Σκόπια– που αμφέβαλλαν με το εάν θα προχωρήσει σε υλοποίηση του βέτο. Από την Πέμπτη και μετά, πείστηκαν ότι δεν επρόκειτο για μια λεκτική απειλή, αλλά για πολιτική απόφαση που η Ελλάδα θα ακολουθήσει με συνέπεια, θέλοντας να αξιοποιήσει τη νατοϊκή διεύρυνση για να κλείσει το θέμα της ονομασίας.

Τη στιγμή που το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα λεπτή και κρίσιμη καμπή και ουσιαστικά από αυτό θα κριθεί η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ, το τελευταίο διάστημα αναδείχθηκαν άλλα δύο ζητήματα, που δείχνουν ότι υπάρχουν προβλήματα και τριβές στις σχέσεις και με άλλες όμορες χώρες. Στις αρχές της εβδομάδας, σε συνάντηση που είχε ο πρόεδρος της ΠΓΔΜ κ. Μπράνκο Τσερβενκόφσκι με τον Βούλγαρο ομόλογό του κ. Γκεόργκι Παρβάνοφ, ο τελευταίος ζήτησε να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των κατοίκων της ΠΓΔΜ που αυτοπροσδιορίζονται ως Βούλγαροι, καθώς όπως είπε ο κ. Παρβάνοφ, δημιουργείται η εντύπωση ότι τους ασκούνται πιέσεις.

Παράλληλα, παραμένει ακόμα ανοιχτό το θέμα χάραξης συνόρων της ΠΓΔΜ με το Κόσοβο. Τα Σκόπια ζήτησαν από την Πρίστινα να συσταθεί κοινή επιτροπή που θα μελετήσει το θέμα, ώστε να προχωρήσει ο καθορισμός των συνόρων. Η Πρίστινα απάντησε ότι για να γίνει αυτό, θα πρέπει πρώτα τα Σκόπια να αναγνωρίσουν το Κόσοβο ως ανεξάρτητο κράτος. Πληροφορίες αναφέρουν ότι τα Σκόπια εξετάζουν το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν τη δικαστική οδό στο θέμα αυτό και να προσφύγουν στα αρμόδια διεθνή όργανα.

Στο θέμα του ονόματος, τα Σκόπια επέλεξαν η πιο πρόσφατη κίνησή τους να γίνει εντελώς έξω από τη διαπραγματευτική διαδικασία. Την ώρα που στις Βρυξέλλες συνέρχονταν οι υπουργοί Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές εφημερίδες εμφανιζόταν δισέλιδη καταχώριση, όπου, υπό τον τίτλο «Η Μακεδονία αξίζει να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ», η σκοπιανή κυβέρνηση παραθέτει τους λόγους για τους οποίους πιστεύει ότι αυτό πρέπει να γίνει. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι τα μεγάλα ποσά που δαπανήθηκαν για τη συγκεκριμένη εκστρατεία, σε συνδυασμό με ανάλογη δαπάνη που έγινε πρόσφατα για διαφημιστική εκστρατεία προσέλκυσης επενδυτών, έχουν αρχίσει να ενοχλούν τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών, που παρακολουθούν την οικονομική εξέλιξη της γειτονικής χώρας.

Ως προς τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, Αθήνα και Σκόπια αναμένουν ειδοποίηση από τον ειδικό μεσολαβητή κ. Μάθιου Νίμιτς για νέα συνάντηση των διαπραγματευτών, πρεσβευτών Αδαμάντιου Βασιλάκη και Νίκολα Ντιμιτρόφ. Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι δεν περιμένουν σε αυτή τη φάση νέα πρόταση. Από τα μηνύματα που φθάνουν στην Αθήνα θεωρείται βέβαιο ότι ο ειδικός διαπραγματευτής θα συνεχίσει με την πρόταση που κατέθεσε στις 19 Φεβρουαρίου. Σε προφορικό επίπεδο εκτιμάται ότι θα διατυπώσει σκέψεις του, που ο ίδιος πιστεύει ότι θα μπορούσαν να ξεμπλοκάρουν τον διάλογο, όμως έγγραφο με πρόταση δεν θα κατατεθεί, καθώς κάτι τέτοιο θα γίνει όταν θα έχει προετοιμασθεί το έδαφος για να την παρουσιάσει στις δύο πλευρές όχι ως ένα ακόμα διαπραγματευτικό στάδιο, αλλά ζητώντας τους ευθέως είτε να την αποδεχτούν, είτε να την απορρίψουν.

«Ο κ. Νίμιτς πετάει ιδέες που θεωρεί ότι θα μπορούσαν να γεφυρώσουν το χάσμα και να οδηγήσουν σε προσέγγιση και περιμένει αντιδράσεις» επισημαίνουν στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών. Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι θα πρέπει να υπάρξει κάποια κίνηση από τα Σκόπια, τα οποία, και στην τελευταία συνάντηση στη Νέα Υόρκη αλλά και μέσω δημόσιων τοποθετήσεων εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας, επιμένουν ότι το θέμα είναι διμερές. «Ενα θέμα το οποίο απασχολεί είτε άμεσα είτε έμμεσα ΟΗΕ, Ε.Ε. και ΝΑΤΟ δεν μπορεί να θεωρείται διμερές. Το επιχείρημα αυτό έχει καταπέσει στην πράξη» απαντά η Αθήνα. Επιπλέον, τα Σκόπια στη συνάντηση της Νέας Υόρκης επανέλαβαν ότι θα δέχονταν λύση μόνο με τη φόρμουλα της διπλής ονομασίας – μία ονομασία για τις σχέσεις με την Ελλάδα και τη συνταγματική τους για κάθε άλλη χρήση, πρόταση που η Αθήνα έχει απορρίψει εξαρχής.

Και στη νέα συνάντηση των διαπραγματευτών, η οποία αναμένεται να ορισθεί μέσα στην επόμενη εβδομάδα, ο κ. Βασιλάκης θα επαναλάβει ότι από τις πέντε ονομασίες που προτείνει ο κ. Νίμιτς η Ελλάδα αποδέχεται το «Δημοκρατία της Ανω Μακεδονίας» και ότι επιθυμεί μία ονομασία για κάθε χρήση, ενώ θα παραθέσει τα σημεία στα οποία η Αθήνα εκτιμά ότι πρέπει να υπάρξουν διευκρινίσεις.