Μια ανθρώπινη ματιά στη ζωή του Κεμάλ

Ντοκιμαντέρ για τα χρόνια στη Θεσσαλονίκη από τον Τούρκο δημοσιογράφο Καν Ντουντάρ

Της Γιωτας Μυρτσιωτη

Θεσσαλονίκη 1881. Στον τούρκικο μαχαλά Ισλαχανέ, η Ζουμπεϊντέ Χανούμ κρατά στην αγκαλιά της τον νεογέννητο Μουσταφά Κεμάλ. Η πολυεθνική, πολυγλωσσική, πολυπολιτισμική και πολυθρησκευτική πόλη ζει κάτω από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και ο κοσμοπολίτικος χαρακτήρας της επηρεάζει βαθύτατα την ανατροφή του μικρού Κεμάλ – το όνομα σήμαινε ωριμότητα και τελειότητα.

Στο τριώροφο σπίτι, η επιβλητική φιγούρα της μανδηλοφορεμένης μητέρας πιεσμένης από το βάρος της ανατροφής του παιδιού της περιφέρεται ανάμεσα στο δωμάτιό της και στο misafir odasi (το δωμάριο φιλοξενίας).

Την ήρεμη οικογενειακή τους ζωή ταράζει ο θάνατος του συζύγου της, Αλή Ριζά, που αφήνει ορφανό τον οκτάχρονο Κεμάλ, ο οποίος έμελλε να γίνει ο θεμελιωτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους, να μεγαλώνει με τη φροντίδα της μητέρας του… Σκηνές σαν κι αυτές πρόκειται να αναβιώσουν τα παιδικά και νεανικά χρόνια του «πατέρα των Τούρκων», Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, μέσα από τα γυρίσματα –στη Θεσσαλονίκη– ενός ντοκιμαντέρ για τη ζωή της ηγετικής αυτής φυσιογνωμίας της Τουρκίας που γεννήθηκε και έζησε έως τα είκοσι χρόνια του στη Θεσσαλονίκη.

Το τριώροφο παραδοσιακό σπίτι–Μουσείο, στην ολάνθιστη με τριανταφυλλιές περίκλειστη αυλή του τουρκικού προξενείου, στην οδό Αγίου Δημητρίου, μεσημέρι της Πρωτομαγιάς, άνοιξε διάπλατα τις πόρτες του στο τουρκικό συνεργείο για την έναρξη μιας μεγάλης παραγωγής του ΝΤV. Πίσω απο την κάμερα ο δημοσιογράφος της «Μιλιέτ» Καν Ντουντάρ, παραγωγός του ΝΤV, δίνει συνεχώς οδηγίες στον καμεραμάν.

Κλείνονται επί ώρες στο δωμάτιο φιλοξενίας για να πετύχουν τον κατάλληλο φωτισμό και να αποδώσουν όσο πιο πιστά γίνεται τη φιγούρα της μητέρας του Κεμάλ καθισμένης στο σιδερένιο κρεβάτι της.

Η σκηνή της «ZUBEΥDE» δεν ήταν προγραμματισμένη να γυριστεί στη Θεσσαλονίκη, αλλά στην Κωνσταντινούπολη. Το πρόσωπο όμως μιας υπαλλήλου του προξενείου έμοιαζε τόσο πολύ με τη μητέρα του Κεμάλ ώστε ανέτρεψε τα σχέδια του παραγωγού.

Εμπειρος ντοκιμενταρίστας ο Καν Ντουντάρ –έχει ηδη στο βιογραφικό του μια σειρά ταινιών με πολιτικές προσωπικότητες και πολιτικά γεγονότα της Τουρκίας– επιχειρεί να προσεγγίσει τη ζωή του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, όπου εζησε έως το 1912, όταν οι Βαλκανικοί πόλεμοι ανάγκασαν την οικογένειά του να μετακομίσει στην Κωνσταντινούπολη. «Προσπαθώ να γυρίσω μια ταινία ζεστή και ανθρώπινη, για έναν πολιτικό που αγαπούσε και θυμόταν πάντα τη Θεσσαλονίκη. Ταυτόχρονα, όμως, θα επιδιώξω να μεταφέρω το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα της περιόδου που διαμόρφωσε την πληθωρική και χαρισματική ηγετική προσωπικότητα, που οφείλεται εν πολλοίς στην κοσμοπολίτικη, ανεκτική και επαναστατική Θεσσαλονίκη» λέει στην «Κ» που τον συνάντησε στη διάρκεια των γυρισμάτων στο σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ. Τον μύθο της προσωπικότητας του Ατατούρκ θα ντύσουν μαρτυρίες Θεσσαλονικέων αλλά και σημεία–σταθμοί της διαδρομής του Κεμάλ:

Στον Λαγκαδά Θεσσαλονίκης, στο αγρόκτημα–τσιφλίκι του θείου του, όπου εγκαταστάθηκε με τη μητέρα του μετά τον θάνατο του πατέρα του, στο διοικητήριο (κέντρο της οθωμανικής διοίκησης) που σήμερα στεγάζει το υπουργείο Μακεδονίας–Θράκης, στο Γ΄ Σώμα Στρατού όπου ο Μουσταφά Κεμάλ διορίστηκε ως αξιωματικός μετά το πέρας των στρατιωτικών του σπουδών, στη νομαρχία (πρώην βίλα Αλλατίνι) όπου είχε εξοριστεί ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ Β΄ ώς τις παραμονές απελευθέρωσης της πόλης. Τα γυρίσματα θα συνεχιστούν στο Μοναστήρι, όπου ο Κεμάλ γράφτηκε στη Σχολή Αξιωματικών (1896), στην Κωνσταντινούπολη όπου συνέχισε τις στρατιωτικές του σπουδές στη Στρατιωτική Ακαδημία (1899), και στη Σόφια όπου διορίστηκε το 1913 στρατιωτικός ακόλουθος.

Η ταινία, διάρκειας 90 λεπτών, θα προβληθεί στη γειτονική χώρα στους κινηματογράφους τον Οκτώβριο και σε έξι σειρές στο κανάλι NTV ενώ προγραμματίζεται η προβολή του και στη Θεσσαλονίκη.