Του Κ. Π. Παπαδιοχου

Νέα δεδομένα στο εσωκομματικό πεδίο του ΠΑΣΟΚ δημιουργεί η αναδίπλωση του κ. Ευάγγ. Βενιζέλου, ο οποίος υπέκυψε στο κάζους μπέλι του κ. Γ. Παπανδρέου αναφορικά με τη δημιουργία πολιτικού ομίλου.

Ο κ. Ευ. Βενιζέλος υπέστη ήττα, που μένει πλέον να αποδειχθεί εάν έχει τακτικό ή στρατηγικό χαρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση, η κρίση των τελευταίων εβδομάδων στο ΠΑΣΟΚ επανέφερε στο προσκήνιο την κριτική προς τον πρώην υπουργό πως κινείται χωρίς στρατηγική και σαφή πολιτική στόχευση, με αποτέλεσμα να αδυνατεί να «κεφαλαιοποιήσει» πολιτικά τόσο την αποδοκιμασία του ΠΑΣΟΚ στις πρόσφατες εθνικές εκλογές, όσο και τη συνεχιζόμενη φθίνουσα πορεία του στις δημοσκοπήσεις.

Πώς όμως η πρωτοβουλία, που με πανηγυρικό τρόπο είχαν προαναγγείλει οι επιτελείς του πρώην υπουργού, κατέληξε σε έναν όμιλο-φάντασμα; Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιδέα ίδρυσης του ομίλου γεννήθηκε λίγες ημέρες μετά την ήττα του κ. Ευάγγ. Βενιζέλου στην ψηφοφορία της 11ης Νοεμβρίου για την ηγεσία, ενώ η τελική απόφαση για τη δημιουργία του ελήφθη μετά την ανακοίνωση των νέων οργάνων από τον κ. Γ. Παπανδρέου και τη διαπίστωση ότι απ’ αυτά είχε αποκλειστεί το σύνολο των στελεχών που είχαν στηρίξει την υποψηφιότητα του πρώην υπουργού.

Από τότε, ο κ. Βενιζέλος δεχόταν ισχυρές πιέσεις να δημιουργήσει ένα «όχημα», που θα διατηρούσε συσπειρωμένες τις δυνάμεις του ενόψει του συνεδρίου του προσεχούς Μαρτίου. Μάλιστα, ο «εξ απορρήτων» του κ. Ευάγγ. Βενιζέλου, κ. Γ. Δατσέρης, έκανε λόγο εξαρχής για «ένα νέο ΕΑΜ», παραπέμποντας τόσο στην πανελλαδική διάρθρωση του ομίλου όσο και στον σχεδιασμό του πρώην υπουργού, τα κατά τόπους παραρτήματα του... παρ’ ολίγον «Δήμου Ιδεών» να αποτελέσουν χώρο υποδοχής των πολιτών που τον ψήφισαν στις 11 Νοεμβρίου.

Ομως, τα «μηνύματα» από τη Χαριλάου Τρικούπη, ότι θα υπήρχε αντίδραση εάν το εγχείρημα προχωρούσε, οδήγησαν σύντομα σε «δεύτερες σκέψεις». Εξ άλλου, όπως αναφέρουν πληροφορίες, στο στενό επιτελείο του κ. Βενιζέλου υπήρχαν διιστάμενες απόψεις για τον χρόνο εκδήλωσης της σχετικής πρωτοβουλίας. Κατά τις ίδιες πηγές, οι κ. Ανδρ. Λοβέρδος, Γ. Φλωρίδης και Αλ. Παπαδόπουλος ήταν της άποψης πως ο όμιλος θα μπορούσε να δημιουργηθεί μετά το συνέδριο του Μαρτίου. Αντιθέτως, οι κ. Χρ. Βερελής και Γ. Δατσέρης θεωρούσαν πως οι όποιες κινήσεις θα έπρεπε να επισπευσθούν, με δεδομένο ότι ο ίδιος ο κ. Γ. Παπανδρέου δημιουργούσε ένα σκηνικό ρήξης.

«Σημείο καμπής» στην τροπή που έλαβε η υπόθεση αποτέλεσε μια συνέντευξη που παραχώρησε, προαναγγέλλοντας τα χαρακτηριστικά του ομίλου, ο κ. Ανδρ. Λοβέρδος προ τριών εβδομάδων εμφανίζοντας την ίδρυση του ομίλου ως οριστική και αμετάκλητη απόφαση: Τότε, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έφθασε ένα βήμα πριν από τη διαγραφή τόσο του τελευταίου, του ίδιου του κ. Ευάγγ. Βενιζέλου, αλλά και του κ. Π. Κουκουλόπουλου, ο οποίος εμφανιζόταν ως ο οργανωτικός υπεύθυνος του εγχειρήματος. Ο κ. Γ. Παπανδρέου δεν προχώρησε στη λήψη πειθαρχικών μέτρων. Ομως, παρακάμπτοντας εισηγήσεις άλλων επιτελών του, όπως οι κ. Φ. Πετσάλνικος και Χ. Καστανίδης, που τον προέτρεπαν να «αγνοήσει» τον όμιλο εάν σε αυτόν δεν μετείχαν πολιτικά πρόσωπα, φέρεται να πείστηκε από τους κ. Δ. Ρέππα και Ν. Αθανασάκη ότι θα έπρεπε να εκκαθαρίσει άμεσα το εσωκομματικό τοπίο, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν υποχρεωμένος ανά τακτά διαστήματα να προχωρεί σε διαγραφές υποστηρικτών του κ. Ευ. Βενιζέλου, με αποτέλεσμα το ΠΑΣΟΚ να περιέλθει σε διαρκή εσωστρέφεια.

Το «τελεσίγραφο» που επέδωσε, με το ανωτέρω σκεπτικό, ο κ. Γ. Παπανδρέου για τη μη δημιουργία του ομίλου προκάλεσε νέο γύρο διεργασιών στο εσωτερικό του στρατοπέδου του κ. Ευάγγ. Βενιζέλου. Διεργασιών που τελικά οδήγησαν στη γνωστή του ανακοίνωση, την περασμένη Τρίτη, ότι ο όμιλος-φάντασμα που οδήγησε το ΠΑΣΟΚ στα πρόθυρα της διάσπασης δεν πρόκειται να ιδρυθεί. Κρίσιμες παράμετροι που οδήγησαν στην αναδίπλωση του πρώην υπουργού, λέγεται πως ήταν:

- Τα μηνύματα που μετέφεραν στον κ. Ευάγγ. Βενιζέλο στελέχη όπως οι κ. Ανδρ. Λοβέρδος, Γ. Φλωρίδης και Π. Κουκουλόπουλος από επισκέψεις τους στην επαρχία, ότι η βάση του ΠΑΣΟΚ αναδεικνύει ως βασική προτεραιότητα την ενότητα.

- Η διαπίστωση ότι από τους 21 βουλευτές που στήριξαν την υποψηφιότητα του κ. Βενιζέλου λίγοι ήταν έτοιμοι να τον ακολουθήσουν στο ριψοκίνδυνο εγχείρημα της δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα. Μάλιστα, οι κ. Ελπίδα Τσουρή και Σούλα Μερεντίτη προέβησαν σε δημόσιες δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες δεν επρόκειτο να εγκαταλείψουν σε καμία περίπτωση το ΠΑΣΟΚ.

- Η έλλειψη σαφούς πολιτικού πλαισίου που θα διαφοροποιούσε τον κ. Ευ. Βενιζέλο από τον κ. Γ. Παπανδρέου. Οπως ελέχθη, η πλειοψηφία της κοινής γνώμης θα κατέληγε στο συμπέρασμα πως η ρήξη στο ΠΑΣΟΚ επήλθε με βάση προσωπικά κίνητρα, καθώς ο κ. Βενιζέλος δεν ήταν εις θέσιν να αποδεχθεί την ήττα της 11ης Νοεμβρίου.

Οι τελευταίες εξελίξεις και η εκτόνωση της έντασης στο ΠΑΣΟΚ εμπεριέχουν πλεονεκτήματα, αλλά και μειονεκτήματα για τον κ. Γ. Παπανδρέου. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει πλέον ένα καθαρό πεδίο προκειμένου να αναπτύξει την αντιπολιτευτική του τακτική έναντι της Ν.Δ. Με άλλους λόγους, το πιθανότερο είναι εφεξής το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης να μην αντιμετωπίζει περιοδικές κρίσεις εσωστρέφειας, όπως συνέβαινε όχι μόνο το τελευταίο τρίμηνο, αλλά σχεδόν καθ’ όλη την προηγούμενη τετραετία. Επίσης, τα μηνύματα από τα στελέχη που στήριξαν τον κ. Ευάγγ. Βενιζέλο είναι πως η «λευκή απεργία» που τους απέδιδε η Χαριλάου Τρικούπη αποτελεί πλέον παρελθόν και θα βρεθούν στην αιχμή του δόρατος της μάχης κατά της κυβέρνησης εντός και εκτός της Βουλής.

Ομως, στην πορεία του ΠΑΣΟΚ υπάρχουν σκόπελοι, τους οποίους ο κ. Γ. Παπανδρέου καλείται να υπερβαίνει εφεξής μόνος του, χωρίς δηλαδή το «άλλοθι» της εσωκομματικής υπονόμευσης. Πρώτος εξ αυτών είναι οι δημοσκοπήσεις των επόμενων μηνών: Η Χαριλάου Τρικούπη εκτιμά πως η πτώση του δικομματισμού θα συνεχιστεί -ειδικά εάν στην υπόθεση Ζαχόπουλου προστεθούν νέες αποκαλύψεις για τη δράση της Siemens στην Ελλάδα- με αποτέλεσμα περαιτέρω αποδυνάμωση του ηγετικού προφίλ του κ. Γ. Παπανδρέου. Οσο για τον δεύτερο, είναι άμεσα συνδεδεμένος με το συνέδριο του Μαρτίου.

Τότε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα κρίσιμο δίλημμα. Ή θα ενσωματώσει τα στελέχη του «ρεύματος» Βενιζέλου στην ηγετική πυραμίδα δημιουργώντας δυσαρέσκειες στο δικό του στρατόπεδο. Ή θα τα αγνοήσει εκ νέου, οπότε θα είναι ευάλωτος στην κατηγορία πως δεν επιθυμεί την ενότητα.