Του Γιωργου Π. Τερζη / gterzis@kathimerini.gr

Τα όρια μεταξύ ελευθερίας, με τον κίνδυνο αυτή να καταντήσει ασυδοσία, και ελέγχου που μπορεί να καταστεί ασφυκτικός, δοκιμάζονται και πάλι με αφορμή τις υποθέσεις Ζαχόπουλου αλλά και τις καταγγελίες για κύκλωμα εκβιαστών πίσω από το ιστολόγιο «press-gr». Με αφετηρία την προστασία της ιδιωτικής σφαίρας των πολιτών, που όντως αμφισβητείται και δοκιμάζεται εσχάτως, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να νομοθετήσει θέτοντας «εκτός νόμου» ηχογραφημένο ή μαγνητοσκοπημένο υλικό που λαμβάνεται εν αγνοία όλων των μερών.

Την ίδια στιγμή, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα υπολειτουργεί, μετά την παραίτηση του προέδρου της και πέντε ακόμη μελών ως αντίδραση στην απόφαση της κυβέρνησης να θέσει σε λειτουργία τις κάμερες ελέγχου κυκλοφορίας για τον έλεγχο διαδηλώσεων. Ο κ. Δημ. Γουργουράκης και άλλα πέντε μέλη της Αρχής παραιτήθηκαν στις 19 Νοεμβρίου 2007. Οι θέσεις τους παραμένουν κενές.

Ακριβώς τρεις μήνες από τις παραιτήσεις στην Αρχή, ο υπουργός Δικαιοσύνης δημοσιοποιούσε την πρόθεση της κυβέρνησης να αυστηροποιήσει τις ποινές για την παράνομη απόκτηση και χρήση ηχογραφημένου ή μαγνητοσκοπημένου υλικού, φαινόμενο που αποκαλύφθηκε σε ευρεία έκταση με την υπόθεση Ζαχόπουλου. Στην υπόθεση αυτή, πλην του ίδιου του Ζαχόπουλου, θύματα της πρακτικής υπήρξαν τουλάχιστον ένας βουλευτής (Κ. Κουκοδήμος) αλλά και δημοσιογράφοι, συνομιλίες των οποίων κατεγράφησαν –εν αγνοία τους– και δημοσιοποιήθηκαν. Ετσι, στις 19 Φεβρουαρίου, ο κ. Χατζηδάκης, με επιστολή του στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γ. Σανιδά, γνωστοποίησε την πρόθεση της κυβέρνησης να τροποποιήσει επί το αυστηρότερο τη νομοθεσία.

Η «υποκλοπή» εικόνας και ήχου αναβαθμίζεται σε κακούργημα, τιμωρείται με κάθειρξη κατ’ ελάχιστον 5 ετών και μπορεί να φθάσει έως και 10 έτη. Το σημαντικότερο, αποκλείει εντελώς τη χρήση «τέτοιων, παράνομα αποκτηθέντων στοιχείων ακόμη και από τα δικαστήρια». Σήμερα, το αδίκημα αντιμετωπίζεται ως πλημμέλημα και αν δεν έχουν επιβληθεί οι προβλεπόμενες ποινές, είναι προφανώς ζήτημα δικαστών. Σύμφωνα με έγκριτους νομικούς, η ηγεσία του υπουργείου αντί να εξασφαλίσει την εφαρμογή της νομοθεσίας, την αυστηροποιεί. Ως αποτέλεσμα, επισημαίνουν, ακόμη και στην περίπτωση που μέσω μιας «αθέμιτης» δημοσιογραφικής έρευνας αποδεικνύεται η δράση ενός μεγαλεμπόρου ναρκωτικών ή ενός κρατικού λειτουργού που χρηματίζεται ή ακόμη και μία δικαστική πλάνη που οδηγεί στη φυλακή έναν αθώο, το υλικό απαγορεύεται να γίνει αποδεκτό. Ο δημοσιογράφος θα φυλακιστεί αν το δημοσιοποιήσει και ο πραγματικά ένοχος θα συνεχίσει το... έργο του. Η διάταξη είναι καθ’ οδόν στο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για το ηλεκτρονικό έγκλημα.

Στον ίδιο δρόμο πορεύεται η κυβέρνηση με αφορμή την υπόθεση του blog, «press-gr». Ανακοίνωσε την πρόθεσή της να ενσωματώσει οδηγία του Συμβουλίου της Ευρώπης για το Διαδίκτυο. Τι θα προσφέρει μία ενδεχόμενη αυστηροποίηση της νομοθεσίας; Μέλλει να αποδειχθεί, ιδίως όταν και με το ισχύον πλαίσιο οι καταγγελλόμενοι ως συκοφάντες ή εκβιαστές αποκαλύφθηκαν. Οι εξελίξεις περί το «press-gr» ήταν και η πρώτη, ίσως, φορά που ο χώρος των blogs ήρθε στη δημοσιότητα με την αρνητική του διάσταση. Είχαν προηγηθεί ως θετικές εικόνες η περίπτωση της Αμαλίας Καλυβίνου, που μέσα από το blog περιέγραψε τη συγκλονιστική περιπέτειά της όταν το πρόβλημα υγείας την έφερε αντιμέτωπη με το ΕΣΥ, αλλά και η θερινή πρωτοβουλία των bloggers που οδήγησε στη μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας για τα δάση το καλοκαίρι.

Το press-gr υπήρξε κάτι διαφορετικό. Ηταν η σελίδα στα «favorites» των δημοσιογραφικών υπολογιστών, αφού οι περισσότεροι έκαναν μια επίσκεψη να διαβάσουν αποκαλύψεις και «αποκαλύψεις». Περιελάμβανε από σοβαρή θεματολογία μέχρι, συχνότερα, σενάρια και συκοφαντίες. Εκεί που η κατάσταση έβγαινε εκτός ελέγχου ήταν στην περιοχή όπου οι αναγνώστες μπορούσαν να αφήσουν τα σχόλιά τους. Σε αυτά περιλαμβάνονταν πολιτική κριτική, πληροφορίες και, κατά κύριο λόγο, ανταλλαγή χυδαίων εκφράσεων μεταξύ κομματικών οπαδών, επαναλαμβανόμενα υβριστικά μηνύματα, «καρφώματα» μεταξύ δημοσιογράφων και πολιτικών, μέχρι και «αγγελία» για αιθέρια ύπαρξη εκ Ρωσίας. Τα «σχόλια» αυτά που ξεκινούσαν από τη φαιδρότητα και έφθαναν στη συκοφαντία, δεν συνιστούσαν κατά τον νομικό μας πολιτισμό αιτία ελέγχου του blog και αποκάλυψης όσων βρίσκονται πίσω από αυτό ως διαχειριστές.

Η προσπάθεια εκβίασης εις βάρος του δημοσιογράφου του «Βήματος» κ. Βασ. Χιώτη, ωστόσο, ως κακουργηματική πράξη δικαιολογούσε άρση απορρήτου. Ο κ. Χιώτης, όπως αποκάλυψε, υπήρξε αποδέκτης αρκετών υβριστικών σχολίων αναγνωστών του blog, και δέχθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2006 δύο μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μέσω των οποίων άγνωστος αποστολέας ζητούσε 30.000 ευρώ «για να μην ξαναέχεις πρόβλημα με το press-gr». Κατήγγειλε την υπόθεση και έπειτα από συνεργασία των ελληνικών αρχών με τις αντίστοιχες των ΗΠΑ υπήρξε άρση του απορρήτου για τις διευθύνσεις μέσω των οποίων τροφοδοτούνταν με δημοσιεύματα το press-gr. Οι ενέργειες οδήγησαν, ένα και πλέον έτος αργότερα, στους ελέγχους στο σπίτι και το γραφείο του Ανδρ. Καψαμπέλη μέχρι πρότινος στελέχους της εφημερίδας «Κόσμος του Επενδυτή».

Η εξέλιξη προκάλεσε την αντίδραση της «κοινότητας των bloggers» καθώς αφενός εκφράζεται απογοήτευση για το ρόλο του press-gr αφετέρου διατυπώνονται ερωτήματα για πτυχές της υπόθεσης. Σημειώνουν χαρακτηριστικά, ότι ο δημοσιογράφος έλαβε δύο εκβιαστικά μηνύματα με χρονική απόσταση 3 λεπτών το ένα από το άλλο, 8.40 και 8.43 μ.μ., υπογραμμίζοντας πως ο εκβιαστής ουδέποτε επανήλθε για να διαπιστώσει εάν ο εκβιασμός του έγινε αντιληπτός ή εξελήφθη ως φάρσα. Αρνητικά σχολιάζεται και η καταγγελία του δημοσιογράφου για έκδοση εντάλματος σύλληψης του Ανδρ. Καψαμπέλη με τη διαδικασία του αυτοφώρου, όταν δικαστικές και αστυνομικές πηγές διαβεβαιώνουν ότι τέτοια διαδικασία ουδέποτε ενεργοποιήθηκε.

Ενοχλημένοι εμφανίζονται και οι δημοσιογράφοι της Βουλής, που στοχοποιήθηκαν συλλήβδην καθώς από το δίκτυο του Κοινοβουλίου αναρτήθηκε δημοσίευμα στο press-gr.

Πλην του Ανδρ. Καψαμπέλη, μοναδική έως σήμερα «απώλεια» από την υπόθεση είναι η, μέχρι την Τρίτη, συνεργάτις του Γ. Αλογοσκούφη κ. Μαρία Ματθαίου, η οποία και απομακρύνθηκε από το γραφείο του υπουργού Οικονομίας. Συνεργάτες του υπουργού επιβεβαίωναν πως η απομάκρυνση σχετίζεται με τις εξελίξεις στο blog καθώς η κ. Ματθαίου φέρεται να είχε φιλικές σχέσεις με έναν εκ των διαχειριστών του blog. Την επομένη ο κ. Αλογοσκούφης, στους ξένους ανταποκριτές, σημείωσε πως «εσωτερικές αλλαγές στη σύνθεση της γραμματείας του Γραφείου μου γίνονται από καιρού εις καιρόν, αλλά δεν έχουν καμία σχέση με τη συγκεκριμένη υπόθεση». Η κ. Ματθαίου, όμως, δεν ήταν ένα απλό στέλεχος γραμματείας. Ηταν στο πλάι του υπουργού από το πολιτικό του Γραφείο, μετά τις εκλογές αναδείχθηκε σε υποδιευθύντρια της Αγροτικής Ασφαλιστικής, από την οποία είχε αποσπασθεί, και είναι μέχρι και σήμερα στα διοικητικά συμβούλια του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων και της, θυγατρικής της ΑΤΕ, διαφημιστικής εταιρείας ΣΥΝ.Ε.ΔΙΑ. Το καλοκαίρι, εξελέγη, με την ομάδα του υπουργού Οικονομίας, μέλος της Κ.Ε. της Νέας Δημοκρατίας. Μαζί της, απομακρύνθηκε και η αδελφή της.