Τέλος στις αρχηγικές πρακτικές

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος εγκαλεί εμμέσως τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ για έλλειψη δημοκρατίας και δεσμεύεται για συλλογική ηγεσία

Συνέντευξη στον Κ.Π. Παπαδιοχο

Για παλαιοκομματικές πρακτικές και αντιλήψεις εγκαλεί με έμμεσο πλην σαφή τρόπο τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Παπανδρέου, μέσω συνέντευξης προς την «Κ», ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος. Οπως αναφέρει ο πρώην υπουργός, «βαρόνοι, παράγοντες και περιβάλλοντα σχετίζονται με αρχηγικές πρακτικές που ανθούν πίσω από μια ψεύτικη ρητορεία περί συμμετοχικής δημοκρατίας και διαβούλευσης». Παράλληλα, ο κ. Ευάγγ. Βενιζέλος καταθέτει προς συζήτηση συγκεκριμένες προτάσεις για τη φορολογία, την εκπαίδευση, τα ναρκωτικά, ενώ τοποθετείται και επί των κυοφορούμενων εξελίξεων περί την ονομασία της ΠΓΔΜ.

Ειδικότερα, ο κ. Ευάγγ. Βενιζέλος τάσσεται υπέρ της ουσιαστικής αξιολόγησης στον χώρο της εκπαίδευσης και εισηγείται τη θέσπιση τετραετούς γυμνασίου, και στη συνέχεια ένα διετές «σύγχρονο λύκειο, κολεγιακού χαρακτήρα». Επίσης, προτείνει την αναδιάρθρωση των έμμεσων φόρων, ώστε να ενισχύεται το χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, καθώς και τη διαφορετική φορολόγηση των επιχειρήσεων έντασης εργασίας και κεφαλαίου. Για τα ναρκωτικά αναφέρει ότι ακόμη και οι χρήστες σκληρών ναρκωτικών θα πρέπει να αντιμετωπίζονται «πρωτίστως ιατρικά και κοινωνικά και όχι ποινικά». Τέλος, ο πρώην υπουργός αποδέχεται μια κοινά αποδεκτή σύνθετη ονομασία για την ΠΓΔΜ, αλλά σπεύδει να προσθέσει πως για την Ελλάδα υπάρχει «και ένα ανυπέρβλητο ιστορικό όριο».

— Εχουν περάσει πέντε εβδομάδες από τη δρομολόγηση των διαδικασιών για εκλογή ηγεσίας στο ΠΑΣΟΚ. Ξεκινήσατε με ευρύτατο προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις και τώρα προηγείται ο κ. Παπανδρέου. Σε ποια λάθη θεωρείτε ότι ενδεχομένως υποπέσατε;

— Αυτό που έχει συμβεί από τις 16 Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερα είναι μία άξια για περαιτέρω ανάλυση μετατόπιση της δημόσιας συζήτησης και του ενδιαφέροντος από το θεμελιώδες και συγκλονιστικό γεγονός της ήττας του ΠΑΣΟΚ στη συζήτηση για τους επικοινωνιακούς ή άλλους χειρισμούς σε σχέση με τη δική μου υποψηφιότητα. Κάποιοι αντιδρούν απέναντί μου σαν να εμφανίζομαι για πρώτη φορά στο δημόσιο βίο και αποσιωπούν το πραγματικό πολιτικό διακύβευμα του ΠΑΣΟΚ αλλά και της χώρας. Αυτό μπορεί να είναι κολακευτικό για εμένα και σίγουρα σημαίνει ότι γενικά η κοινή γνώμη δεν θέλει να ασχολείται με τα δυσάρεστα, δηλαδή με το μέγεθος και τα αίτια της ήττας, αλλά με την προοπτική και το μέλλον. Το μεγάλο άλλωστε στοίχημα της 11ης Νοεμβρίου είναι αυτή καθεαυτή η συγκρότηση και άρα το μέγεθος του εκλογικού σώματος. Το δίλημμα ανάμεσα στο κλειστό ΠΑΣΟΚ των μηχανισμών και το ανοικτό ΠΑΣΟΚ της κοινωνίας είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Εξίσου κρίσιμο είναι το δίλημμα ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ του χθες και στο ΠΑΣΟΚ του αύριο. Αυτά τα διλήμματα τίθενται με σαφήνεια από τώρα και έως τις 11 Νοεμβρίου.

— Σας ασκείται κριτική ότι το τελευταίο διάστημα αποφεύγετε να αναδείξετε τις ευθύνες του Γ. Παπανδρέου για την ήττα το 2004 και το 2007. Γιατί ακολουθείτε τη συγκεκριμένη τακτική;

— Δεν είμαστε εμείς που αποφεύγουμε τη συζήτηση για τις ευθύνες της ήττας ούτε το 2007 ούτε το 2004. Η συζήτηση όμως για τα αίτια της ήττας του 2004 έπρεπε να γίνει ύστερα από εκείνες τις εκλογές. Και από τότε έως το 2007 υπήρχε επαρκής χρόνος διόρθωσης, βελτίωσης και ανανέωσης της πολιτικής και οργανωτικής φυσιογνωμίας του ΠΑΣΟΚ. Η εκ των υστέρων διαγραφή μιας ολόκληρης τετραετίας σαν να μην συνέβη τίποτα και η προβολή της θεωρίας ότι για την ήττα του 2007 ευθύνονται οι συνθήκες του 2004 ή ακόμη περισσότερο οι συνθήκες της οριακής νίκης του 2000 και –γιατί όχι– οι συνθήκες της οριακής νίκης του 1996 κ.ο.κ. δείχνει ότι δεν υπάρχει διάθεση όχι μόνο να αναληφθούν οι πολιτικές ευθύνες, αλλά και να γίνουν κατανοητές ορισμένες πάρα πολύ απλές αλήθειες που αφορούν τα κριτήρια με τα οποία οι πολίτες επιλέγουν κόμμα, αλλά και πρωθυπουργό όταν πρόκειται για τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας. Αυτά που θεωρούν αυτονόητα όλες οι έρευνες του εκλογικού αποτελέσματος και όλες οι επιστημονικές και δημοσιογραφικές αναλύσεις, για κάποιους στο ΠΑΣΟΚ θεωρούνται ταμπού.

— Προτείνατε την εκλογή του γραμματέα και του Πολιτικού Συμβουλίου από το Συνέδριο. Το ΠΑΣΟΚ είχε κατηγορηθεί ως κόμμα των «βαρόνων». Δεν ενισχύει η συγκεκριμένη πρόταση αυτό το καθεστώς;

— Οι «βαρόνοι», το «καθεστωτικό» ΠΑΣΟΚ, το ΠΑΣΟΚ του χθες δεν έχει καμιά σχέση με το ενωμένο, ανανεωμένο και δυνατό ΠΑΣΟΚ της νίκης. «Βαρόνοι», παράγοντες και «περιβάλλοντα» σχετίζονται με τις αρχηγικές πρακτικές και την έλλειψη δημοκρατίας και συλλογικότητας. Αυτές είναι αρχαϊκές και παλαιοκομματικές πρακτικές που ανθούν πίσω από μία ψεύτικη ρητορεία περί «συμμετοχικής δημοκρατίας» και διαβούλευσης. Η δική μας πρόταση αφορά έναν πρόεδρο που ενώνει και συνθέτει και μία συλλογική ηγεσία καταξιωμένη στη συνείδηση της κοινωνίας και νομιμοποιημένη από το συνέδριο. Η καλή προαίρεση του εκάστοτε προέδρου δεν αρκεί.

— Εχετε αφήσει να εννοηθεί ότι είχατε διαφωνίες με επιλογές του Γ. Παπανδρέου ή με θέσεις του κόμματος, αλλά δεν τις καταγράψατε δημοσίως για να μην υπάρξει προεκλογικά κόστος για το ΠΑΣΟΚ. Θα ήθελα να μου πείτε δύο συγκεκριμένα σημεία του εκλογικού προγράμματος με τα οποία διαφωνείτε.

— Οι κρίσιμες επιλογές μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τις επιλογές προσώπων για τη στελέχωση κρίσιμων κομματικών θέσεων ή για τη συγκρότηση εμβληματικών ψηφοδελτίων, όπως αυτό της επικρατείας και αυτό των ευρωεκλογών. Οι επιλογές αυτές γίνονται τώρα προσωπικά από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και χωρίς να προηγηθεί συζήτηση. Πολλές από αυτές εμπεριέχουν κρίσιμους ιδεολογικούς συμβολισμούς. Αλλες αφορούν το πώς αντιλαμβανόμαστε τη σχέση μας με την κοινωνία. Η δεύτερη κατηγορία αφορά πολιτικές θέσεις. Σημασία δεν έχει η καταγραφή της δημόσιας διαφωνίας αλλά η δύσκολη προσπάθεια να επηρεάζεις προς την ορθή κατεύθυνση. Αυτό έγινε από πλευράς μου σε όλα τα θέματα: Στο ασφαλιστικό, στην υγεία, στις εργασιακές σχέσεις, στους συμβασιούχους, στο καθεστώς των συλλογικών συμβάσεων στο εγγυημένο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης κ.ο.κ. Αυτό δεν ήταν εύκολο. Δημόσια διαφωνία μου υπήρξε εκεί που δεν ισχύει η κομματική πειθαρχία, δηλαδή στα θέματα της αναθεώρησης του Συντάγματος και πιο συγκεκριμένα του άρθρου 16. Θυμίζω ότι το 1998 ο κ. Παπανδρέου, όντας υπουργός εν ενεργεία, υπερψήφισε σε αντίθεση με την επίσημη πρόταση του κόμματος και της κυβέρνησης την πρόταση που και τότε είχε υποβάλλει η Ν.Δ. για την αναθεώρηση του άρθρου 16. Αλλωστε το ΠΑΣΟΚ επισήμως συμφώνησε τελικά με την δική μου θέση στο άρθρο 16. Ποια θέση ήταν σωστή;

— Οι θέσεις του Γ. Παπανδρέου για τα φορολογικά προβλέπουν αλλαγή του συσχετισμού έμμεσων και άμεσων φόρων, φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας, φορολόγηση των μερισμάτων ως εισόδημα και φόρο στις χρηματιστηριακές συναλλαγές. Διαφέρει κάπου η δική σας πρόταση;

— Η σχέση μεταξύ έμμεσων και άμεσων φόρων στην Ελλάδα είναι τραγικά ετεροβαρής υπέρ των έμμεσων φόρων και παρά τις προσπάθειες που γίνονται και πρέπει να γίνονται, το σχήμα αυτό είναι δύσκολο να ανατραπεί και να ισορροπήσει λόγω της ίδιας της διάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας. Γι’ αυτό εξίσου σημαντικό με τη βελτίωση της σχέσης άμεσων και έμμεσων φόρων είναι η ανάγκη εσωτερικής αναδιάρθρωσης των έμμεσων φόρων ώστε να μην επηρεάζεται αρνητικά, αλλά αντίθετα να ενισχύεται το χαμηλό και το μεσαίο εισόδημα. Ο πραγματικός πληθωρισμός για το καλάθι του φτωχού και του μεσαίου νοικοκυριού είναι πολύ υψηλότερος από τον πληθωρισμό που καταγράφει η στατιστική υπηρεσία.

— Παρουσιάσατε την Τετάρτη τις θέσεις σας για το ασφαλιστικό, χαρακτηρίζοντας ως δημοκρατικά απαράδεκτη τη λογική της κυβέρνησης να επιλύσει το πρόβλημα με ανακατανομές μεταξύ των εργαζομένων. Δεν έχουν περάσει όμως πολλά χρόνια από τότε που η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ υπό τον Κ. Σημίτη πρότεινε ιδιαιτέρως σκληρά μέτρα. Υποθέτω, συνεπώς, πως όσα είπατε, αποτελούν αυτοκριτική και απομάκρυνση από εκείνες τις προτάσεις…

— Ανήκω σε εκείνους τους λίγους που είχαν διαφωνήσει ρητά και εξαρχής με το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που κατέθεσε και απέσυρε το ΠΑΣΟΚ το 2001, άρα ό,τι είπα τότε το λέω και τώρα. Οσοι πιστεύουν ότι η λύση του ασφαλιστικού βρίσκεται στη μείωση των συντάξεων και στην αύξηση των νομοθετημένων ορίων ηλικίας, απλώς κινδυνολογούν ή εκφράζονται ιδεοληπτικά με σκληρό τρόπο χωρίς να καταλαβαίνουν ότι το πρόβλημα βρίσκεται στο χαμηλό ποσοστό συνολικής απασχόλησης, στην εκτεταμένη αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία, στην εισφοροδιαφυγή, στην πανσπερμία και πολυτυπία των Ταμείων, στη δαιδαλώδη ασφαλιστική νομοθεσία, στη γραφειοκρατική λειτουργία των Ταμείων, στην έλλειψη μηχανοργάνωσης και διασύνδεσης των Ταμείων με το ΚΕΠΥΟ κ.ο.κ.

— Μία αναφορά σας για το ασφαλιστικό αφήνει περιθώρια για επιβολή κάποιου είδους εισφοράς στις επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου, που δεν έχουν πολλούς εργαζόμενους, προς στήριξη του συστήματος. Είναι κάτι που αντιμετωπίζεται ως πιθανό σενάριο και με ποια μορφή;

— Στην Ελλάδα, το 80% περίπου της απασχόλησης προσφέρεται από πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις. Είναι αναπτυξιακά και κοινωνικά άδικο μία επιχείρηση έντασης εργασίας που δίνει δουλειά σε πολλούς ανθρώπους να αντιμετωπίζεται από το κράτος κατά τον ίδιο τρόπο με μία επιχείρηση έντασης κεφαλαίου, που αποδίδει σημαντικά κέρδη χωρίς να ανοίγει θέσεις εργασίας. Η διασύνδεση μεταξύ ασφαλιστικού και φορολογικού ζητήματος είναι απολύτως δεδομένη, εφόσον η χρηματοδότηση του ασφαλιστικού είναι τριμερής και τα έσοδα του κράτους είναι κατά βάση φορολογικά.

— Μείζον πρόβλημα για το ΠΑΣΟΚ φέρεται να είναι η αδυναμία διακριτής πολιτικής από τη Νέα Δημοκρατία. Επί παραδείγματι στα εργασιακά: Εισάγατε τους μαθητευόμενους συμβασιούχους με προγράμματα Stage, ενισχύσατε τη μερική απασχόληση. Η μαύρη εργασία δεν εμφανίστηκε επί Νέας Δημοκρατίας, προϋπήρχε. Τι μπορείτε πλέον να προτείνετε ως προοδευτική πρόταση;

— Το μέλλον της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής οικονομίας βρίσκεται στην ποιότητα, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα, άρα στις καλές και ασφαλείς εργασιακές σχέσεις και όχι στην υποβαθμισμένη και ανασφαλή εργασία. Τώρα τα προγράμματα STAGE είναι ένας μηχανισμός ομηρίας για δεκάδες χιλιάδες νέους ανθρώπους που προσφέρουν ουσιαστικά υπηρεσίες δημοσίου υπαλλήλου, χωρίς ασφάλιση. Το κράτος δεν ασκεί καμία εποπτεία στην αγορά εργασίας, ενώ οι νόμοι της Νέας Δημοκρατίας για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, τους δανεικούς εργαζόμενους κ.ο.κ. αποδιάρθρωσαν πλήρως την κατάσταση. Στην Ελλάδα πρέπει να ξεκινούμε από τη διαπίστωση πως υπάρχει μία άτυπη και ανεξέλεγκτη αγορά εργασίας με απόλυτη «ευελιξία» και άρα το ζητούμενο της εργατικής νομοθεσίας πρέπει να είναι η διαφάνεια.

— Καταγράφονται δύο μεγάλες κατηγορίες ανέργων. Νέοι που είτε δεν μπορούν να μπουν στην αγορά ή εισέρχονται με μισθούς των 700 - 800 ευρώ και μακροχρόνια άνεργοι άνω των 50 ετών. Για τους τελευταίους η κυβέρνηση προτείνει προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης. Η δική σας πρόταση ποια είναι;

— Δύο είναι τα μεγάλα καθήκοντα ενός σύγχρονου και αναπτυξιακού κοινωνικού κράτους: Πρώτον, να στηρίζει το ξεκίνημα των νέων ανθρώπων, των νέων εργαζόμενων, των νέων επιστημόνων, των νέων αγροτών κ.ο.κ. Το κράτος σε συνεργασία με το τραπεζικό σύστημα, που πρέπει να αντιληφθεί και τον κοινωνικό του ρόλο, μπορεί να κάνει πολλά στον τομέα αυτόν. Γι’ αυτό και έχουμε προτείνει την κρατική ενίσχυση των ασφαλιστικών εισφορών των νεοεντασσόμενων στην αγορά εργασίας. Το δεύτερο καθήκον είναι η διευκόλυνση της ομαλής ολοκλήρωσης του εργασιακού βίου στις ηλικίες στις οποίες η απώλεια εργασίας σημαίνει, όχι απλώς ανεργία, αλλά περιθωριοποίηση. Η κυβέρνηση της Ν.Δ. βρήκε το 2004 ψηφισμένο και ισχύοντα νόμο του ΠΑΣΟΚ για τους εργαζόμενους άνω των 50, για τις άνεργες μητέρες ανήλικων παιδιών, νόμο που άφησε ανεφάρμοστο.

— Πώς θα βελτιωθεί η λειτουργία της μέσης εκπαίδευσης; Είστε υπέρ της ουσιαστικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών μέσω της δημοσιοποίησης των αποτελεσμάτων της;

— Είμαι υπέρ της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού συστήματος και της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αρχής γενομένης από την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής πολιτικής της εκάστοτε κυβέρνησης και από την αξιολόγηση του ύψους και των κατανομών της κρατικής χρηματοδότησης. Αυτό είναι προϋπόθεση για να αποδεχθούν και να κατανοήσουν όλοι τη σημασία της αξιολόγησης, με πρώτο και καλύτερο το ίδιο το κράτος. Το επείγον όμως ζήτημα είναι η αποκατάσταση της λειτουργίας του λυκείου, που έχει υποταχθεί στις ανάγκες μιας παραεκπαιδευτικής διαδικασίας για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Θέτω προς συζήτηση την ιδέα της δημιουργίας ενός τετραετούς γυμνασίου και στη συνέχεια ενός διετούς σύγχρονου λυκείου κολεγιακού χαρακτήρα, που θα ακολουθεί προσαρμοσμένο κατά τα ελληνικά δεδομένα το ευρύτατα αποδεκτό μοντέλο του διεθνούς απολυτηρίου. Αυτό θα αλλάξει τη νοοτροπία της δημόσιας εκπαίδευσης και θα μας επιτρέψει να αλλάξουμε ριζικά τα κριτήρια και τον τρόπο εισαγωγής στο πανεπιστήμιο, πάντα μέσω μιας θετικής αδιάβλητης και αντικειμενικής διαδικασίας.

— Με δεδομένη την αντίδρασή σας στο άρθρο 16 του Συντάγματος, πώς θα λυθεί το ζήτημα της αναγκαίας –λόγω κοινοτικών οδηγιών– αναγνώρισης των πτυχίων των ιδιωτικών ελληνικών κολεγίων που συνεργάζονται με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια;

— Το άρθρο 16 δεν έχει σχέση με την εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών για την αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων. Η Ελλάδα οφείλει να εφαρμόσει τις οδηγίες και είναι τραγικό το ότι επί χρόνια παραμένει αρρύθμιστη και ανεξέλεγκτη η λειτουργία των κέντρων ελευθέρων σπουδών. Είναι όμως άλλο πράγμα τα επαγγελματικά δικαιώματα για τα οποία υπάρχει κοινοτική αρμοδιότητα και άλλο πράγμα η ακαδημαϊκή αναγνώριση και άρα το καθεστώς του δημόσιου πανεπιστημίου, που πρέπει να αναβαθμίζεται διαρκώς και να καθίσταται διεθνώς ανταγωνιστικό. Σημειώνω ότι, σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες, τα επαγγελματικά δικαιώματα αναγνωρίζονται όταν αναγνωρίζονται και στη χώρα προέλευσης και ασκούνται ή μπορεί να ασκηθούν πραγματικά και σε αυτήν. Σου επιτρέπουν, δηλαδή, να εργαστείς ως γιατρός, μηχανικός ή δικηγόρος και στη Βρετανία.

— Αντιλαμβάνομαι ότι θέλετε τη στήριξη του δημόσιου χαρακτήρα της Υγείας. Ομως, θεωρείτε ότι πρέπει να συνεχίσει ο κρατικός προϋπολογισμός να χρηματοδοτεί τα ελλείμματα των νοσοκομείων;

— Η τραγική αντίφαση του ελληνικού υγειονομικού συστήματος είναι ότι το κράτος και τα δημόσια ασφαλιστικά Tαμεία χρηματοδοτούν κατά προτίμηση τον ιδιωτικό τομέα της Υγείας του οποίου είναι οι καλύτεροι πελάτες και όχι τα δημόσια νοσοκομεία, τα οποία προσφέρουν δωρεάν τεράστιες υπηρεσίες στον ιδιωτικό τομέα εκπαιδεύοντας προσωπικό που στη συνέχεια εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα ή αναλαμβάνοντας να διεκπεραιώσουν όλα τα επείγοντα και βαριά περιστατικά που πηγαίνουν στα δημόσια νοσοκομεία κι έτσι τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια μένουν καθαρά από το βάρος των επειγόντων και βαρέων περιστατικών στα οποία συνήθως εκφράζoνται η αγωνία και η δυσαρέσκεια της κοινωνίας. Πρέπει να σημειώσω ότι οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες διαπραγματεύονται με τον ιδιωτικό τομέα Υγείας πιο σκληρά από τον δημόσιο, το ΙΚΑ και τα άλλα ασφαλιστικά Ταμεία. Από την άρση των ανισοτήτων αυτών εις βάρος του δημόσιου τομέα πρέπει να ξεκινήσει μία νέα πολιτική για την Υγεία.

— Για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών, οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ ακολούθησαν πολιτικές χορήγησης υποκατάστατων, κυρίως μέσω του ΟΚΑΝΑ. Ποια είναι η δική σας πρόταση; Συμφωνείτε με την αποποινικοποίηση των «μαλακών» ναρκωτικών;

— Η πολιτική του ΠΑΣΟΚ ήταν πολύ πιο συστηματική γιατί περιελάμβανε τη στήριξη του ΚΕΘΕΑ και όλων των «στεγνών» προγραμμάτων στα τοπικά κέντρα πρόληψης κ.ο.κ. Δυστυχώς, αυτή η πολιτική εγκαταλείφθηκε τα τελευταία χρόνια. Ο απλός χρήστης, όχι μόνο των μαλακών, αλλά και των σκληρών ναρκωτικών πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ιατρικά και κοινωνικά και όχι ποινικά. Η εθνική νομοθεσία μας όμως έχει διεθνή υποχρέωση να ακολουθεί σε όλα τα θέματα τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΗΕ. Τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ δεν μπορούν ούτε να αυτοσχεδιάζουν ούτε να αποκλίνουν από τις κατευθυντήριες αυτές οδηγίες.

— Πώς σχολιάζετε τη σημερινή κρίσιμη φάση του ζητήματος των Σκοπίων;

— Το εμπάργκο του 1994, που οδήγησε στην Ενδιάμεση Συμφωνία του 1995, βελτίωσε αισθητά τη θέση της χώρας μας και μας επέτρεψε να έχουμε μια κάποια στρατηγική στο θέμα αυτό. Βεβαίως, από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια. Ηδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 τα Σκόπια έχουν καταστεί μέλος του ΟΗΕ με μια σύνθετη προσωρινή ονομασία, αποδεκτή από την Ελλάδα. Μια κοινώς αποδεκτή λύση είναι εφικτή στο πλαίσιο αυτό. Η ελληνική θέση είναι υπεύθυνη και η συμπεριφορά μας φιλική. Η αλαζονεία και η αδιαλλαξία της άλλης πλευράς είναι απαράδεκτη. Η ένταξη της FYROM στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στο ΝΑΤΟ χωρίς κοινώς αποδεκτή λύση στο όνομα δεν είναι εφικτή. Μπορούμε όμως να προσφέρουμε στα Σκόπια, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, την ενεργό και αποφασιστική στήριξή μας για την κατ’ απόλυτην προτεραιότητα ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Από αυτούς εξαρτάται. Εμείς έχουμε ένα ανυπέρβλητο ιστορικό όριο.