Του Βασιλη Ζηρα

Πρόβα τζενεράλε ενός ευρωπαϊκού Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αποτελεί η επιτήρηση που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ενωση στην Ελλάδα. Με μια μικρή, αλλά ουσιαστική, διαφορά. Δεν έχει ακόμη αποφασίσει εάν θα διασώσει τη χώρα μας σε περίπτωση αδυναμίας εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους της ή εάν θα την παραπέμψει στο γνήσιο ΔΝΤ, που έχει άλλωστε τεχνογνωσία και πείρα.

Το πλαίσιο της αυστηρότερης επιτήρησης που θα επιβληθεί και τυπικώς στην Ελλάδα από το Ecofiστις 16 Φεβρουαρίου είναι μοναδικό στην 10ετή ιστορία της Ευρωζώνης, καθώς για πρώτη φορά δεν αφορά μόνο τα δημοσιονομικά και τη μείωση του ελλείμματος, αλλά επεκτείνεται και στις διαρθρωτικές αλλαγές. Η Κομισιόν απαίτησε να ενταχθεί στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης και ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, με το οποίο η κυβέρνηση δεσμεύθηκε μεταξύ άλλων και για αλλαγές στο ασφαλιστικό. Με αυτόν τον τρόπο, ερμηνεύοντας διασταλτικά τη Συνθήκη, η Κομισιόν και το Ecofiαπέκτησαν λόγο και στο ασφαλιστικό, ενώ μέσω της διαδικασίας επιτήρησης (άρθρο 126) μπορούν να επιβάλουν τις αλλαγές που θεωρούν αναγκαίες. Ετσι, στις 16 Φεβρουαρίου, το Ecofiθα ζητήσει την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και έμμεσα τη μείωση των συντάξεων.

Η κυβέρνηση το γνώριζε και γι' αυτό περιελήφθη στις ανακοινώσεις που έκανε ο πρωθυπουργός την Τρίτη. Αποτελεί ακόμη αντικείμενο διαπραγματεύσεων εάν θα αναφέρεται ρητώς σε αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας (65 έτη για τους άνδρες, 60 για τις γυναίκες) ή θα είναι πιο αόριστη αναφορά, ώστε να μπορεί να ερμηνευθεί και ως αύξηση του μέσου όρου ηλικίας συνταξιοδότησης, που μπορεί να επιτευχθεί και μέσω του δραστικού περιορισμού των πρόωρων συντάξεων.

Σε κάθε περίπτωση, η Κομισιόν και το Ecofiαποκτούν τη δυνατότητα να επιβάλλουν συγκεκριμένα μέτρα και στο ασφαλιστικό, που σύμφωνα με τη Συνθήκη είναι θέμα εθνικής και όχι κοινοτικής πολιτικής. Επιπλέον, εάν η Ελλάδα δεν εφαρμόσει τα μέτρα, μπορεί στο πλαίσιο της διαδικασίας επιτήρησης να της επιβάλει πρόστιμα με τη μορφή της μείωσης των κοινοτικών κονδυλίων.

Επίσης, αξιοποιώντας το γεγονός ότι η Ελλάδα βρέθηκε σε δυσχερή διαπραγματευτική θέση λόγω του δημοσιονομικού εκτροχιασμού και των ισχυρών πιέσεων των αγορών στα ομόλογα, η Κομισιόν ζήτησε να περιληφθεί στο ΠΣΑ η δέσμευση ότι οποιαδήποτε απόκλιση από τους στόχους θα αντιμετωπίζεται άμεσα με πρόσθετα μέτρα. Ταυτόχρονα, διαμορφώνοντας ένα ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα ελέγχων, θα μπορεί επί της ουσίας να παρεμβαίνει άμεσα η ίδια, να προτείνει μέτρα (για πρώτη φορά στις συστάσεις του Ecofiθα αναφέρονται συγκεκριμένα μέτρα όπως μείωση του μισθολογικού κόστους, φόρος στα πολυτελή αγαθά) και επί της ουσίας να τα επιβάλλει στην περίπτωση που η κυβέρνηση θα επεδείκνυε ολιγωρία. Ετσι, διαμορφώνεται το εξής σχήμα που θυμίζει έντονα ΔΝΤ: η Ε.Ε., σε συνεργασία με τη στριμωγμένη στη γωνία από τις αγορές Ελλάδα, καθορίζει τα σκληρά μέτρα που πρέπει να ληφθούν, όχι μόνο αυστηρώς δημοσιονομικά, ενεργοποιεί ένα σύστημα αυστηρής επιτήρησης για την εφαρμογή τους και παρεμβαίνει άμεσα για τη λήψη πρόσθετων μέτρων όποτε διαπιστώσει αποκλίσεις.

«Τι παραπάνω θα έκανε το ΔΝΤ;» αναρωτιούνται κάποια κυβερνητικά στελέχη. Το πιθανότερο είναι ότι θα ζητούσε ακόμη πιο σκληρά μέτρα ευθύς εξ αρχής. Από την άλλη, θα έδινε φθηνά δάνεια. Η Ευρωζώνη δεν έχει αποφασίσει εάν θα βοηθήσει οικονομικά σε περίπτωση που παραστεί ανάγκη. Ισως η επέκταση των πιέσεων και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου να δρομολογήσει εξελίξεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Προς το παρόν, όμως, ακόμη και τη ρητορική στήριξη την προσφέρει με φειδώ. Στο εσωτερικό της υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι θα τρωθεί το κύρος του ευρώ εάν η Ελλάδα προσφύγει στο ΔΝΤ. Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι αυτό της αξίζει. Εάν οι πρώτοι διαμορφώσουν μια κρίσιμη μάζα στην Ευρωζώνη, τότε η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να θέσει η ίδια το δίλημμα στους εταίρους. Εάν όμως παραμείνουν πλειοψηφία οι «σκληροί», θα μας μείνει το ευρωπαϊκό ΔΝΤ χωρίς λεφτά και θα προσφύγουμε στο γνήσιο για να δανειστούμε.