Η μάχη της ηλεκτρονικής «αρένας»

Ιντερνετ, blogs, facebook και twitter χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον από τους υποψηφίους και τα κόμματα για την προβολή τους

Της Λινας Γιανναρου

Πέμπτη 1/10: Ο Κώστας Καραμανλής απαντάει live στο blog της Νέας Δημοκρατίας σε 10 από τις δημοφιλέστερες ερωτήσεις που τέθηκαν μέσω twitter κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ημερών.

Τρίτη 29/9: Η αστυνομία επιβεβαιώνει την εισβολή hackers στο website της Λούκας Κατσέλη και την παράνομη προσθήκη σχολίου που προκάλεσε την έντονη αντιπαράθεση μεταξύ της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ.

Δευτέρα 28/9: Κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση και άσκηση σχετικών ποινικών διώξεων διατάσσει ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Γιάννης Σακελλάκος, για την υπόθεση της παράνομης δημοσίευσης δημοσκοπήσεων στο Διαδίκτυο (σε blogs).

Αμφιβάλλει κανείς ότι η κύρια «αρένα» της μάχης των φετινών βουλευτικών εκλογών ήταν το Ιντερνετ; Με δεδομένο ότι το Διαδίκτυο επηρεάζει την πολιτική κρίση ποσοστού ψηφοφόρων που εκτιμάται ότι φθάνει το 10%, στις εθνικές εκλογές 2009 τα ελληνικά κόμματα -ιδίως οι δύο διεκδικητές της εξουσίας- κυριολεκτικά «άδειασαν» την ψηφιακή τους φαρέτρα πάνω στους ψηφοφόρους! Οι εκλογές αυτές, όμως, θα μείνουν στην Ιστορία ως εκείνες που κατάφεραν να αναδείξουν (αν όχι να πυροδοτήσουν) την έντονη πολιτικοποίηση του εγχώριου Ιντερνετ, του πολιτικού ρόλου των μπλογκς και εν γένει των νέων μέσων.

«Οι μπλόγκερ μοιάζει να αποδέχθηκαν ότι το πολιτικό σύστημα τους αφορά, ότι δεν είναι προς απόρριψη», τονίζει στην «Κ» ο κ. Παναγής Παναγιωτόπουλος, λέκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Αυτή η πολιτικοποίηση έχει σε ένα βαθμό θέσει σε δεύτερη μοίρα, έστω προσωρινά, τη ναρκισσιστική πλευρά του Ιντερνετ. Δεν είναι τυχαίο ότι τα «μεγάλα» μπλογκς δεν είναι μπλογκς αυτοπαρουσίασης, κοινοποίησης μιας ενδοσκόπησης, αλλά κάτι σαν ηλεκτρονικές εφημερίδες». Ακόμη όμως και από τα «παραδοσιακά» μπλογκς «αυτοπαρουσίασης», ελάχιστα ήταν αυτά που δεν αφιέρωσαν χώρο στην εκλογική αναμέτρηση. Η ελληνική μπλογκόσφαιρα πέρασε... γενεές δεκατέσσερις το ντιμπέιτ των αρχηγών, την ανακοίνωση των ψηφοδελτίων, την απαγόρευση των δημοσκοπήσεων και τα άλλα μεγάλα θέματα των ημερών, συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον χιλιάδων αναγνωστών. Μεγάλη ήταν και η συμμετοχή του κοινού στις πρωτοβουλίες μπλόγκερ να συγκεντρώσουν ερωτήματα χρηστών και να τα υποβάλουν στους υποψηφίους.

Οπως και στα «Δεκεμβριανά», όμως, ο παλμός των εκλογών χτυπούσε στο facebook. Αλλωστε, με τους χρήστες του στην Ελλάδα να έχουν φτάσει αισίως τα 2 εκατομμύρια, το facebook χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από τους υποψηφίους για την προβολή τους, τόσο μέσα από τις προσωπικές τους σελίδες όσο και μέσα από διαφημίσεις. Για περισσότερο από ένα μήνα, η πλοήγηση στο σάιτ γινόταν παρέα με «κεφαλάκια» υποψηφίων στη δεξιά πλευρά της σελίδας, που συνοδεύονταν από «σλόγκαν», όπως «Θα χαρώ να επισκεφθείτε την προσωπική μου ιστοσελίδα» (Ευ. Βενιζέλος), «Εμπειρος, δυναμικός, προτάσεις και λύσεις (Ιων Στεριώτης, ΛΑΟΣ) ή «Θα χαρώ πολύ να γνωριστούμε. Πιστεύω ότι θα χαρείς κι εσύ» (Π. Οικονόμου).

Πέρα από αυτόν τον «βραχνά», πάντως, για άλλη μια φορά το facebook βοήθησε στην εκτόνωση της προεκλογικής έντασης όλων μας (την ώρα του ντιμπέιτ, τα πληκτρολόγια πήραν φωτιά με αξιοπρόσεκτα αποτελέσματα), αλλά και στην ευρεία ενημέρωσή μας. «Το facebook λειτουργεί ως ένας κόμβος πληροφόρησης και ενημέρωσης, απ' όπου παίρνει κανείς ένα πολύ ευρύ φάσμα πληροφοριών, το οποίο όμως έχει ουσιαστικά «φιλτραριστεί» από τους «φίλους» μας», επισημαίνει ο κ. Παναγιωτόπουλος. «Δεν θα μπορούσες να προσπελάσεις όλο αυτό το υλικό αν δεν χρησιμοποιούσες τους φίλους σου ως μηχανή αναζήτησης. Είναι εξαιρετικά οικονομικό σε χρόνο, ενώ δεν έχει και τη φενάκη της αντικειμενικότητας».

Το twitter, αντίστοιχα, μέσο ελάχιστα διαδεδομένο κατά την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση (2007), λειτούργησε επίσης «ψυχοθεραπευτικά» για τους χρήστες του, που αλληλοβομβαρδίζονταν με εκλογικά σχόλια το τελευταίο διάστημα. Από την άλλη, δεν χρησιμοποιήθηκε αρκετά από τους πολιτικούς. Μολονότι σχεδόν όλα τα κόμματα έχουν παρουσία στο twitter, όπως και δεκάδες υποψήφιοι (πρωτοπόροι η Ντόρα Μπακογιάννη, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και η Ρένα Δούρου), στις περισσότερες περιπτώσεις εκεί αναρτώνταν «τίτλοι» από δελτία Τύπου και όχι πραγματικά προσωπικές αναφορές. Δεν έλειψαν βέβαια και οι γκάφες.

Κι αυτό γιατί το μέσο παραμένει άγνωστο, με τα ελληνικά κόμματα να μην έχουν ανακαλύψει ακόμη εκείνες τις δικλίδες ασφαλείας που θα τους προστατέψουν από τους επίδοξους... χάκερ. Οι περισσότεροι, για παράδειγμα, έχουμε αντιληφθεί ότι δεν είναι αυθεντικός ο λογαριασμός twitter@kostaskaramanlis στον οποίο μεταξύ άλλων ο χρήστης έγραψε μετά το ντιμπέιτ των δύο: «Είμαι ψόφιος. Νομίζω έχω να σταθώ τόση ώρα όρθιος από το 1982, στην αποφοίτηση από το Tufts. Αλλά τον έσκισα, ε;». Οπως σωστά επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Internet Strategist κ. Νίκος Καψωμενάκης στο σάιτ www.elections2009.gr, αυτό δεν σημαίνει ότι και οι 1.037 χρήστες που παρακολουθούν τις ενημερώσεις του συγκεκριμένου λογαριασμού αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται για τον «πραγματικό» Κώστα Καραμανλή. Επιπλέον, τον λογαριασμό αυτό «ακολουθεί» και το πανεπιστήμιο Tufts!

Αντίστοιχα, τον επίσης πλαστό λογαριασμό του Γιώργου Παπανδρέου (@g-papandreou) ακολουθούν ακόμη και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, όπως οι Χρήστος Παπουτσής, Βασίλης Οικονόμου και Γιώργος Καστρινάκης, αλλά και το ίδιο το τμήμα Διαδικτύου, πληροφορικής και νέων τεχνολογιών του ΠΑΣΟΚ! (Οπως έχει επισημανθεί από χρήστες του twitter, το Τμήμα Πληροφορικής του ΠΑΣΟΚ ακολουθεί τον «ψεύτικο» ΓΑΠ απλώς για... πλάκα.) Στο twitter κυκλοφορεί και ψευτο-Τσίπρας, τον οποίο επίσης ακολουθούν επιφανείς εκπρόσωποι του πολιτικού κόσμου, όπως η Ντόρα Μπακογιάννη.

Το τι θα γίνει απόψε, μένει να το μάθουμε όταν κλείσουν οι κάλπες. Στην ηλεκτρονική αρένα, όμως, ο νικητής μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων έχει προ πολλού αναδειχθεί. Το ΠΑΣΟΚ, όπως έκανε και στις ευρωεκλογές, έστρεψε από νωρίς την προσοχή του στα εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης, στοχεύοντας στην κινητοποίηση ενός νεανικού κοινού. Η επιτυχία του στον τομέα των νέων μέσων (αξιοποιεί και τη διαδικτυακή τηλεόραση) διαφαίνεται και από την επισκεψιμότητα της επίσημης ιστοσελίδας του κόμματος που είναι σημαντικά αυξημένη σε σχέση με την αντίστοιχη σελίδα της Νέας Δημοκρατίας. «Η Ν.Δ. είναι εξαιρετικά «ασθενής» στον χώρο των νέων μέσων και αυτό δεν φαίνεται να μπορεί να το ανατρέψει», σχολιάζει ο κ. Παναγιωτόπουλος. Είναι χαρακτηριστικό, μάλιστα, όπως έχει επισημανθεί σε ηλεκτρονικά φόρουμ, πως ακόμα και ο ΛΑΟΣ εμφανίζεται πιο δραστήριος και πιο προσαρμοσμένος στη «γλώσσα» του Ιντερνετ απ' ό,τι η Νέα Δημοκρατία. Στη γενική κατάταξη, πάντως, ψηλά βρίσκεται ο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ που ήδη από τις ευρωεκλογές έχει στρατολογήσει στελέχη με ειδίκευση στον χώρο των νέων μέσων, έχοντας επίσης εκμεταλλευθεί τις δυνατότητες που προσφέρει το youtube και η webtv.

Το «ρεύμα» του Ιντερνετ στην Ελλάδα φαίνεται ότι σαρώνει τα πάντα. «Πριν από 15-20 χρόνια, οι εφημερίδες κλήθηκαν να προσαρμοστούν στην τηλεόραση. Ηρθε η ώρα να προσαρμοστεί και η τηλεόραση στο νέο μέσο», καταλήγει ο κ. Παναγιωτόπουλος.