Της Λινας Γιανναρου

Το γραφείο είναι δεν είναι 20 τετραγωνικά μέτρα. Ενα - δυο κομπιούτερ, μια καφετιέρα («χωρίς καφέ δεν γίνεται τίποτα»), ένας πίνακας σημειώσεων, ένα τραπέζι. «Ε, βέβαια. Το μυαλό δεν πιάνει χώρο», σκέφτομαι – και δυστυχώς προλαβαίνω να το πω προτού ενημερωθώ για την ύπαρξη της «αίθουσας με τα μηχανήματα». Παρ’ όλα αυτά, έρχεται καθησυχαστική η απάντηση: «Γι’ αυτό η Πληροφορική είναι μια καλή ευκαιρία για την Ελλάδα. Δεν θέλει ακριβές υποδομές· άλλα πράγματα θέλει».

Βρισκόμαστε στο τεχνολογικό πάρκο του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», στα γραφεία της εταιρείας i-sieve, η οποία δημιουργήθηκε το 2004 από ομάδα ερευνητών του «Δημόκριτου» ως τεχνοβλαστός (ή αλλιώς «spin-off», όπως ονομάζονται οι εταιρείες που έχουν αντικείμενο την εκμετάλλευση της γνώσης που παράγεται σε ερευνητικά εργαστήρια). Από αυτόν εδώ το χώρο, έχει μεταξύ άλλων κριθεί η τύχη ενός γνωστού σκηνοθέτη του Χόλιγουντ, έχει αλλάξει η διαφημιστική εκστρατεία για ένα αποσμητικό στο Μεξικό, ενώ επίσης από εδώ αποκαλύφθηκε ότι η Adidas ουσιαστικά... πέταξε απ’ το παράθυρο 200 εκατομμύρια δολάρια στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου της Γερμανίας...

Πώς έγιναν όλα αυτά; Με την «έξυπνη» εκμετάλλευση μιας αστείρευτης πηγής πληροφορίας, του Διαδικτύου. Εκεί που εκατομμύρια άνθρωποι απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης καταθέτουν τις απόψεις τους για το κάθε τι – από προϊόντα και υπηρεσίες μέχρι τους υποψήφιους αρχηγούς του ΠΑΣΟΚ.

Αντικείμενο της i-sieve είναι η εφαρμογή μεθόδων τεχνητής νοημοσύνης στην ανάλυση ιστοσελίδων και δικτυακού περιεχομένου. Οι μέθοδοι αυτές στηρίζονται σε ένα καινοτόμο σύστημα θεματικής ταξινόμησης δικτυακού περιεχομένου που αναπτύχθηκε στο Εργαστήριο Τεχνολογίας Γνώσεων και Λογισμικού τού «Δημόκριτου» (για το οποίο μάλιστα έχει χορηγηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας). «Πρόκειται επί της ουσίας για έναν αλγόριθμο, τον οποίο “εκπαιδεύουμε” κάθε φορά να ψάξει στο Ιντερνετ αυτό που μας ενδιαφέρει και να το ταξινομήσει», εξηγεί ο διευθυντής της i-sieve κ. Κώστας Χανδρινός.

Οι εφαρμογές της τεχνολογίας πάμπολλες. Χαρακτηριστική είναι η συνεισφορά της εταιρείας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα MedIEQ για την πιστοποίηση ιατρικών ιστοσελίδων. «Εχει βρεθεί ότι το 80% των χρηστών Ιντερνετ παγκοσμίως επισκέπτονται ιατρικά sites και το 40% εξ αυτών δηλώνουν ότι η πληροφορία που παίρνουν από αυτά επηρεάζει τις τελικές αποφάσεις τους όσον αφορά τη θεραπεία. Κατά συνέπεια, η πληροφορία που παρέχεται στο Ιντερνετ είναι σημαντική – κάποιος θα πρέπει να εγγυάται την εγκυρότητα των σελίδων αυτών», λέει ο Ευάγγελος Καρκαλέτσης, ερευνητής στο Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών και συνιδρυτής τής i-sieve. «Οι πιστοποιήσεις που ισχύουν τώρα, στο αμέσως επόμενο δευτερόλεπτο, με την εναλλαγή του περιεχομένου του site μπορεί να μην ισχύουν. Εδώ ερχόμαστε εμείς. Εχουμε αναπτύξει εξειδικευμένες μηχανές που αναζητούν ιατρικό περιεχόμενο στο Ιντερνετ βάσει προδιαγραφών που έχουν θέσει οι γιατροί. Στόχος είναι να υπάρξει συνεργασία με τις μηχανές αναζήτησης ώστε τα αποτελέσματα που βγάζουν να έχουν σχέση και με την αξιοπιστία μιας ιστοσελίδας».

Οι μεγαλύτεροι πελάτες της i-sieve βέβαια είναι μεγάλες διαφημιστικές εταιρείες του εξωτερικού (κυρίως εταιρείες - μέλη της πολυεθνικής Interpublic Group), για τις οποίες αναλαμβάνει τη διάγνωση των κυρίαρχων τάσεων των χρηστών για εταιρείες, προϊόντα, διαφημιστικές καμπάνιες κ.λπ. «Το σύστημα που έχει αναπτυχθεί μπορεί να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο διάφορες όψεις του Διαδικτύου (ιστοσελίδες ειδικού ενδιαφέροντος, blogs, forums, chat rooms κ.λπ.), να εντοπίζει τις αναφορές που κάθε φορά ενδιαφέρουν και να τις ταξινομεί αυτόματα (π.χ. θετικές, αρνητικές, ουδέτερες)», εξηγεί ο Γ. Παλιούρας, επίσης ερευνητής του Δημόκριτου και εκ των ιδρυτών της εταιρείας. Πρόκειται για κάτι σαν παθητική δημοσκόπηση, καθώς σε αυτούς τους ιστοχώρους οι χρήστες εκφράζουν αυθόρμητα τις απόψεις τους, οι οποίες «αλιεύονται» από τον αλγόριθμο. «Σε μια περίπτωση, για παράδειγμα, μελετώντας τις απόψεις των χρηστών σε sites κριτικής ταινιών για λογαριασμό διαφημιστικής που ενδιαφερόταν για μια τηλεοπτική παραγωγή σε μεγάλο αμερικανικό δίκτυο, ανακαλύψαμε ότι οι χρήστες χρησιμοποιούσαν πολύ συχνά μια φράση-κλειδί σε σχέση με το σίριαλ που δεν είχε λάβει υπόψη της στη διαφημιστική εκστρατεία. Αμέσως, αυτή προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα», αναφέρει ο κ. Χανδρινός.

Ενα άλλο έργο της i-sieve έγινε για λογαριασμό ενός μεγάλου χολιγουντιανού στούντιο. «Αναλάβαμε να ανιχνεύσουμε τις τάσεις σχετικά με έναν γνωστό σκηνοθέτη - σταρ σε σχέση με την τελευταία του ταινία. Βρήκαμε ότι οι χρήστες χρέωναν σε αυτόν την αποτυχία της ταινίας, καθώς ο ίδιος με δηλώσεις του και εμφανίσεις του είχε θέσει υπερβολικά ψηλά τον πήχυ. Είχε δημιουργηθεί εξαιρετικά αρνητικό buzz γι’ αυτόν στο Διαδίκτυο. Τα στοιχεία που συλλέξαμε είχαν ως αποτέλεσμα το στούντιο να διακόψει τη συνεργασία του με τον συγκεκριμένο σκηνοθέτη».

Πρόσφατα, η εταιρεία πραγματοποίησε ανάλυση γνώμης για ένα αποσμητικό στους νέους άνδρες 15 - 24 ετών στο Μεξικό. «Βρήκαμε ότι κακώς ενδιέφερε τη διαφημιστική το σενάριο του επόμενου διαφημιστικού – τον κόσμο είχε κερδίσει η μουσική του!»

Ενδεικτικό της δύναμης του Διαδικτύου, ένα άλλο project της i-sieve. Πριν από το Μουντιάλ της Γερμανίας, η Adidas είχε αγοράσει έναντι 200 εκατ. δολαρίων το μπλοκάρισμα της διαφημιστικής αγοράς σε τηλεοπτική διαφήμιση – καμία άλλη εταιρεία δεν θα συσχετιζόταν με το αθλητικό γεγονός. Τότε, η αναλογία αναφορών στο Ιντερνετ μεταξύ Adidas και Nike ήταν 3/10. Οταν τελείωσε το Μουντιάλ, έφθασε στο 7/10. «Ναι, ωφελήθηκε πάρα πολύ. Αξιζε 200 εκατ. δολάρια; Εάν σκεφτεί κανείς ότι η Nike με ένα βιντεάκι του Ροναλντίνιο που κυκλοφόρησε στο Ιντερνετ δημιούργησε πάταγο, χωρίς να πληρώσει ούτε μία δραχμή, μάλλον όχι», σημειώνει ο Θωμάς Μπιζιλιώτης, ο ειδικός της i-sieve σε θέματα ανάλυσης δικτυακής διαφήμισης.

Μπορεί οι εφαρμογές του αλγόριθμου της i-sieve να ενδιαφέρουν την εγχώρια αγορά, με δεδομένο ότι η διείσδυση του Ιντερνετ παραμένει ακόμη σε νηπιακό επίπεδο; «Πάρα πολύ», απαντούν οι ερευνητές. «Το πρώτο προϊόν που αναπτύξαμε ήταν ένα φίλτρο για μπλοκάρισμα των πορνογραφικών ιστοσελίδων με χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Η πλατφόρμα δεν χρησιμοποιεί λίστες με πορνογραφικά sites, αλλά μπορεί η ίδια να φιλτράρει το περιεχόμενο των ιστοσελίδων», λέει ο κ. Χανδρινός. Ηδη, το πρόγραμμα έχει εγκατασταθεί σε πέντε σχολεία του εξωτερικού, ωστόσο δεν υπήρχε ενδιαφέρον από τα ελληνικά σχολεία. «Εδώ και 1,5 χρόνο βρίσκεται στα συρτάρια του υπουργείου Παιδείας και... αξιολογείται. Ούτε το βιβλίο της Ιστορίας δεν απασχόλησε τόσο τους αρμόδιους!», σημειώνει χαριτολογώντας. Μολονότι το παραγόμενο από χρήστες περιεχόμενο του Διαδικτύου στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα (σε σχέση τουλάχιστον με το εξωτερικό), οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η ανάλυση και η ταξινόμηση των απόψεων των χρηστών θα ωφελούσε και ελληνικές επιχειρήσεις. «Απλώς είναι δύσκολο να εξηγήσεις στους Ελληνες ότι υπάρχει περιεχόμενο στο Διαδίκτυο που μπορεί να τους ενδιαφέρει. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Ελλάδα, πρώτα μαθαίνουν στα παιδιά τους κινδύνους από το Ιντερνετ και μετά το Ιντερνετ. Σαν να πας να μιλήσεις σε μια πρωτόγονη φυλή για το αυτοκίνητο και να ξεκινάς από τα τρακαρίσματα!»