Tου Αποστολου Λακασα

Σε αδιέξοδο έχει οδηγηθεί η κατάσταση στα πανεπιστήμια. Οι παρατεταμένες καταλήψεις σχολών από φοιτητικούς συλλόγους έχουν οδηγήσει σε «μπλακ άουτ» τα μεγάλα ιδρύματα της χώρας, και είναι ορατός πλέον ο κίνδυνος όχι μόνο να μην πραγματοποιηθούν οι εξετάσεις του χειμερινού εξαμήνου αλλά και να χαθεί όλο το εξάμηνο, στην περίπτωση που δεν συμπληρωθεί τελικά ο απαραίτητος ελάχιστος αριθμός διδακτικών ωρών. Ηδη, πάνω από 300 σχολές τελούν υπό κατάληψη από φοιτητικούς συλλόγους, οι οποίοι δίνουν τον τόνο στις κινητοποιήσεις, καλύπτοντας ουσιαστικά τη μικρή συμμετοχή στην απεργία της ομοσπονδίας των πανεπιστημιακών (ΠΟΣΔΕΠ), που δείχνει να αποτελεί θορυβώδη... μειοψηφία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα στην εβδομάδα εκδηλώθηκε επισήμως μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης από πανεπιστημιακούς δασκάλους, οι οποίοι εκπροσωπούν τις «Πρωτοβουλίες» ομάδων που έχουν καταθέσει έως τώρα προτάσεις υπέρ των αλλαγών. Οι πανεπιστημιακοί ζήτησαν «να αντιμετωπισθεί η μεταρρύθμιση του πανεπιστημίου ως μεγάλη εθνική υπόθεση και όχι σαν μικροκομματικό παιχνίδι», υποδεικνύοντας εμμέσως πλην σαφώς τη στείρα θέση της ΠΟΣΔΕΠ. Εξειδικεύοντας την πρότασή τους, ζήτησαν από τη Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ να δημοσιοποιήσουν λεπτομερώς τις προτάσεις τους για τη λειτουργία των μη κρατικών ΑΕΙ. Επίσης, ζήτησαν από το υπουργείο Παιδείας να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό στη δημοσιοποίηση του νομοσχεδίου με τις αλλαγές στη λειτουργία των πανεπιστημίων και από τις πολιτικές δυνάμεις να δεσμευθούν ότι θα διαθέσουν τους απαραίτητους χρηματικούς πόρους, οι οποίοι πρέπει να αγγίζουν το 5% του ΑΕΠ. Οι κινήσεις αυτές εξόργισαν την ηγεσία της ΠΟΣΔΕΠ που είναι κάθετα αρνητική στις όποιες αλλαγές και προγραμματίζει απεργία διαρκείας.

Το αδιέξοδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συζητείται και στη διήμερη σύνοδο των πρυτάνεων, που ολοκληρώνει σήμερα τις εργασίες της. Στη σύνοδο θα τεθεί επί τάπητος η πρωτοβουλία των πρυτάνεων των τεσσάρων μεγαλύτερων ιδρυμάτων της χώρας (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Πανεπιστήμιο Πατρών), οι οποίοι πρόσφατα ζήτησαν την παράταση του διαλόγου έως τον Ιούνιο.

«Οι συνθήκες είναι οξυμένες. Τελείως θεωρητικώς, εάν θα ήταν δυνατή η επίτευξη της καταλλαγής εν μια νυκτί, θα μπορούσαν να συζητηθούν συμφωνημένες αλλαγές την επομένη ημέρα. Τώρα προέχει η ηρεμία, η ομόνοια και η αποφυγή διχασμών», αναφέρει σήμερα στην «Κ» ένας εκ των τεσσάρων πρυτάνεων, ο κ. Κωνσταντίνος Μουτζούρης του ΕΜΠ. Αντίθετη άποψη έχει ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας κ. Θάνος Βερέμης, ο οποίος είναι υπέρ της επίσπευσης κατάθεσης των αλλαγών για τα ΑΕΙ καθώς «κάθε μέρα που περνάει προσθέτει στην αντίστροφη μέτρηση του εκπαιδευτικού μας μέλλοντος», όπως λέει στην «Κ». Και οι δύο καταθέτουν τις απόψεις τους για τους λόγους της κρίσης.

Οι ερωτήσεις

1. Με ποιο τρόπο εκτιμάτε ότι θα ξεπεραστεί η κρίση;

2. Τι έγινε λάθος και οδηγηθήκαμε ώς εδώ;

3. Είστε υπέρ της επίσπευσης κατάθεσης των αλλαγών για τα ΑΕΙ και γιατί;

4. Οταν προτείνει η ομοσπονδία των πανεπιστημιακών (ΠΟΣΔΕΠ) απεργία, απεργείτε; Θεωρείτε ότι η ΠΟΣΔΕΠ βρίσκεται πίσω από τις καταλήψεις;

5. Νομίζετε ότι μπορούν να αξιοποιηθούν οι προτάσεις που κατατίθενται από πανεπιστημιακούς;

Θάνος Βερέμης*

Εκκληση να κατατεθεί άμεσα το νομοσχέδιο

1Με την κατάθεση του νομοσχεδίου για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα ξεκαθαριστεί η βούληση της κυβέρνησης. Πιστεύω ότι οι νόμοι έχουν συνήθως την αποδοχή του κόσμου ως κανόνες που πρέπει να τηρούνται. Το ίδιο πιστεύω θα γίνει και στην περίπτωσή μας. Κάνω συνεπώς έκκληση στην κυβέρνηση να μη βραδύνει άλλο.

2Το λάθος βρίσκεται στην ανοχή της κοινωνίας των πολιτών (η οποία είναι αδύναμη στην Ελλάδα) προς την παρεκβατική συμπεριφορά όσων ελέγχουν τα πανεπιστήμια και δεν θέλουν να εγκαταλείψουν το σημερινό status quo.

3 Ασφαλώς. Κάθε μέρα που περνάει προσθέτει στην αντίστροφη μέτρηση του εκπαιδευτικού μας μέλλοντος.

4 Ούτε εγώ, ούτε νομίζω οι περισσότεροι συνάδελφοι του τμήματος παρακολουθούν τις απεργίες αυτές. Στο τμήμα μας – Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών– δεν χάσαμε, νομίζω, χρόνο διδασκαλίας ώς τώρα. Η ΠΟΣΔΕΠ έχει ελάχιστη επιρροή στα πανεπιστήμια, παρά την κάλυψη των δραστηριοτήτων της από τα ΜΜΕ. Πίσω από τις καταλήψεις βρίσκονται τα κόμματα του Πανεπιστημίου (πλην της ΔΑΠ), τα οποία, με εξαίρεση την ΚΝΕ, έχουν χειραφετηθεί από τα κόμματα στη Βουλή των Ελλήνων. Οι εκπρόσωποί τους δίνουν μάχη κατά πάντων για να μην περάσουν οι μεταρρυθμίσεις. Ζητούν μόνο από τους φορολογούμενους μια λευκή επιταγή που αν συνυπολογίσουμε και το σύνθημα της αυτονομίας των ΑΕΙ (χωρίς άλλη αλλαγή), θα διαχειρίζονται την επιταγή οι ίδιοι.

5Οι προτάσεις που έγιναν παράλληλα με τις προτάσεις του ΕΣΥΠ είναι ως επί το πλείστον εποικοδομητικές και θα πρέπει να συνυπολογισθούν στην κατάρτιση του περιεχομένου του παράκλητου νομοσχεδίου.

* Ο Θ. Βερέμης είναι πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (ΕΣΥΠ).

Κωνσταντίνος Μουτζούρης*

Τώρα προέχει η ηρεμία και η αποφυγή διχασμών

1Πεποίθησή μου είναι ότι η σημερινή μεγάλη κρίση στο Πανεπιστήμιο δεν μπορεί να ξεπεραστεί παρά μόνον με συνεχή διάλογο, με σύνεση από όλους, επιμονή, υπομονή, εφευρετικότητα, ευκαμψία πνεύματος, χωρίς αποκλεισμούς στην εξέταση προτάσεων, συμμετοχικότητα.

2Το ενδεχόμενο αλλαγών στον υφιστάμενο Νόμο-Πλαίσιο των Πανεπιστημίων είναι ένα θέμα, το οποίο από μόνο του προκαλεί όξυνση ιδιαιτέρως σε ορισμένα καθεστώτα. Η χρήση «ξύλινης γλώσσας» στην παρουσίαση ενδεχομένων αλλαγών, ο υπερτονισμός αλλαγών σε περιθωριακά θέματα, οι αμφιλεγόμενες σε ορισμένες περιπτώσεις προτάσεις για αλλαγές, πολιτικές σκοπιμότητες, ακραίες νοοτροπίες κ.α. μας οδήγησαν εδώ.

3 Οι πρυτάνεις των Πανεπιστημίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πατρών και του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου ομονοούντες τοποθετήθηκαν σαφώς υπέρ της καταλλαγής και της εν συνεχεία καταθέσεως των αλλαγών. Πριν από ένα ή δύο έτη οι συνθήκες ήταν τελείως διαφορετικές. Σήμερα οι συνθήκες είναι οξυμμένες. Τελείως θεωρητικώς, εάν θα ήταν δυνατή η επίτευξη της καταλλαγής εν μιά νυκτί, θα μπορούσε να συζητηθούν συμφωνημένες αλλαγές την επομένη ημέρα. Τώρα προέχουν η ηρεμία, η ομόνοια και η αποφυγή διχασμών.

4Πιστεύω στο ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Το κλειστό Πανεπιστήμιο δεν επιτελεί τον σκοπό του, ο οποίος είναι η συνεχής παραγωγή και διάδοση γνώσεως. Πιστεύω στη συνεχή παρουσία όλων, διδασκόντων, εργαζομένων και διδασκομένων, στο Πανεπιστήμιο. Η ΠΟΣΔΕΠ είναι ένα συνδικαλιστικό όργανο διδασκόντων στα ΑΕΙ, έχει αιρετή διοίκηση, κάνει τις συνελεύσεις της, λαμβάνει αποφάσεις με δημοκρατικό τρόπο. Από όσα γνωρίζω, οι καταλήψεις Σχολών μας αποφασίστηκαν από Γ.Σ. των φοιτητών μας.

5Ολες οι κατατιθέμενες προτάσεις από την Πανεπιστημιακή Κοινότητα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρώς υπόψη και να αξιολογούνται. Η τελική διατύπωση ανήκει στους νομοθετούντες, όμως καμία πρόταση δεν είναι εκ προοιμίου απορριπτέα. Εξάλλου το ίδιο το υπουργείο έχει ζητήσει προτάσεις.

* Ο Κ. Μουτζούρης είναι πρύτανης του ΕΜΠ.