Οι «φυλές» των νέων διαδηλωτών

Αποφασισμένοι έφηβοι, οπαδοί, παιδιά μεταναστών στη «χαρά της εξέγερσης»

Του Τασου Τελλογλου

Δευτέρα βράδυ, τα φώτα της Συγγρού κλειστά, ενώ πάνω στο οδόστρωμα «καπνίζουν» κουφάρια αυτοκινήτων και κάδοι σκουπιδιών. Μπροστά στο ξενοδοχείο «Χρυσή Πύλη», απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός, ένας μεσήλικας εκλιπαρεί νεαρό κουκουλοφόρο να μην πετάξει τη μολότοφ στη ρεσεψιόν - «έχω ανθρώπους που κοιμούνται στα δωμάτια». Ο μεσήλικας σχεδόν γονατίζει. Ο νεαρός κοντοστέκεται και μετά φωνάζοντας «καπιταλισμό δεν θέλατε; Πάρτε τον», πετάει το μπουκάλι με τη βενζίνη στο εσωτερικό του ξενοδοχείου. Το ξενοδοχείο λαμπαδιάζει. Μέσα υπάρχουν αρκετοί υπάλληλοι για να αντιμετωπίσουν τους νεαρούς, αλλά ούτε που το σκέφτονται να σηκώσουν τα χέρια τους. Οι τρεις νεαροί είναι αποφασισμένοι, αλαζονικά αμετάπειστοι και σχεδόν σίγουροι ότι θα ξεφύγουν. Ουδείς τους εμποδίζει εκείνο το βράδυ...

Στην εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων που βρίσκεται δίπλα, ένας υπάλληλος αντέδρασε, αλλά σε ολόκληρο το τετράγωνο ακόμα και εκεί που υπήρχαν άνθρωποι στα μαγαζιά τους, τρεις ή τέσσερις 20άρηδες - 25άρηδες επέβαλλαν τη σιδερένια θέλησή τους. Δεν είναι η πρώτη φορά, ούτε και η τελευταία. Κάποιοι από αυτούς συγκροτούν ριζοσπαστικότερα γκρουπ, όπως τα «συμβούλια» ή «μητροπολιτικά συμβούλια», άλλοι, οι περισσότεροι, εκτονώνονται τις Κυριακές σε κάποιο γήπεδο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αθλητικές εφημερίδες της περασμένης Δευτέρας αφιέρωσαν το σύνολο των πρωτοσέλιδών τους στην ανθρωποκτονία του 15χρονου Αλέξη Α. Γρηγορόπουλου ή Gregory, μία μάλιστα έφτασε στο σημείο να δημοσιεύσει στο πρωτοσέλιδό της μια στροφή από τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου. Οι πολιτικοποιημένοι άνθρωποι του «χώρου» πάντα θεωρούσαν σχεδόν ιεροσυλία τη σύνδεση των «ακραίων» στα γήπεδα με τους «νέους του κινήματος», αλλά η σχέση αυτή δεν ξορκίζεται έτσι εύκολα: «Υπολογίζω ότι ένας στους τέσσερις αναγνώστες μας προέρχεται από τον ευρύτερο αυτόν χώρο...» μας λέει αρχισυντάκτης μεγάλης αθλητικής ημερήσιας εφημερίδας που ζήτησε να μιλήσει ανώνυμα.

Ανθρωποι του χώρου επισημαίνουν ότι η σχέση αυτή δεν υπάρχει μόνο στις τάξεις οπαδών συγκεκριμένων ομάδων όπως η ΑΕΚ (σ.σ.: όπου το φαινόμενο έχει μεγαλύτερη μαζικότητα, όπως είχε δείξει και η περίπτωση του Ν.Κ. που είχε κατηγορηθεί για την επίθεση ενάντια στον πρώην πρόεδρο της ΓΣΕΕ κ Χρ. Πολυζωγόπουλο), αλλά και του ΠΑΟ, του ΟΣΦΠ, ακόμα και του Πανιωνίου ή της ΑΕΛ. Ειδικά στη Λάρισα αυτήν την εβδομάδα υπήρξε καταστηματάρχης του ευρύτερου χώρου των αριστερών και αυτόνομων κινήσεων που ήρθε σε ανοιχτή και δημόσια αντιπαράθεση με μαθητές που διαδήλωναν φωνάζοντας ότι «η μόνη ιδέα που έχει μείνει όρθια είναι η ΑΕΛ».

Φυσικά το φαινόμενο αυτό μπορεί να το δει κάποιος και από μία άλλη πλευρά. Ποτέ άλλοτε τα «κινήματα» της αυτονομίας και της αναρχίας δεν συσπείρωναν τόσα πολλά νέα παιδιά του γυμνασίου, ιδιαίτερα αγόρια και πολύ λιγότερα κορίτσια, πρόθυμα να συγκρουστούν με τις δυνάμεις καταστολής και να ανακαλύψουν το νέο «παιχνίδι» των δρόμων της μεγάλης πόλης. Ενας από αυτούς, από τη Νέα Σμύρνη, παιδί μιας μικροαστικής οικογένειας καταστηματαρχών που ασχολούνται μάλλον λίγες ώρες μαζί του, τηλεφώνησε στον γράφοντα δύο ή τρεις φορές στη διάρκεια της εβδομάδας με το ερώτημα: «Πότε έχει διαδήλωση στο κέντρο;» Γρήγορα ωστόσο βρήκε επαφή με συνομηλίκους του που είχαν ευθεία πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες και άρχισε να παίρνει μέρος σε ένα παιχνίδι ανώδυνο γι’ αυτόν: «Η αστυνομία δεν μπορεί να μας πιάσει, είμαστε ανήλικοι. Το δικαστήριο δεν θα μας δικάσει, στο σχολείο δεν θα μας εμποδίσουν», μου είπε μια μέρα με μεγάλη βεβαιότητα. Οταν τον ρώτησα γιατί πηγαίνει στις διαδηλώσεις, μου είπε «γιατί μας πιέζουν, στο σχολείο, στο σπίτι, στο φροντιστήριο και τώρα η αστυνομία πυροβολεί και σκοτώνει όποιον κουνιέται. Αυτό το κράτος δεν έχει δικαίωμα να μου ζητάει τον λόγο».

Μετά δύο μέρες τον είδα και πάλι στην ΑΣΟΕΕ. Γύρω του υπήρχε μια παρέα συνομηλίκων του που συνεννοούνταν στα αλβανικά, παιδιά μεταναστών δεύτερης γενιάς από την Αχαρνών και τα Σεπόλια. Ξαναρώτησα τον Γιάννη Ξ., 17 ετών, που οι γονείς του ήρθαν πριν από 17 χρόνια από τους Αγιους Σαράντα, γιατί πετάει πέτρες στα ΜΑΤ: «Μας γ... τη ζωή μέχρι να μας δώσουν χαρτιά. Τώρα τους γ... εμείς», απάντησε.

Αυτά τα παιδιά της δεύτερης γενιάς πάντως σε πολλές περιπτώσεις έχουν ενταχθεί στις μεγαλύτερες ομάδες και σπανιότερα δρουν σε ομάδες ομοεθνών τους. Ανάμεσά τους υπάρχουν Πακιστανοί και Αφρικανοί, Παλαιστίνιοι και Πολωνοί. Την ώρα που πάνω από 50 μετανάστες της πρώτης γενιάς συλλαμβάνονται για λεηλασίες, οι εκπρόσωποι της δεύτερης γενιάς διεκδικούν το δικό τους μερίδιο από τις συγκρούσεις του πρώτου δεκαημέρου του Δεκέμβρη. Αλλωστε, οι γειτονιές αυτών των συγκρούσεων δεν είναι απομακρυσμένα προάστια αλλά το κέντρο της πόλης, στο οποίο κυριαρχούν πληθυσμιακά και κοινωνικά, ενώ «διαθέτουν» σε πολλά σχολεία και την πλειοψηφία των μαθητών.

Ουδείς από τους νέους με τους οποίους μιλήσαμε τρέφει αυταπάτες για τους θεσμούς και τα κόμματα. Ακόμα και τον ΣΥΡΙΖΑ οι περισσότεροι τον θεωρούν... (μαντέψτε μια άκρως «ακατάλληλη» λέξη). Γι’ αυτό και ίσως το επιχείρημα της «καθοδήγησής τους» από ένα ενιαίο κέντρο «να αποτελεί μια εφεύρεση».

Ολα αποφασίζονται μέσα σε λίγα λεπτά. «Θα επιτεθούμε στο αστυνομικό τμήμα ή θα καθήσουμε στο οδόστρωμα, θα τσακίσουμε το ΑΤΜ ή θα αναποδογύρισουμε το περιπολικό. Το τι θα κάνουμε αποφασίζεται ελάχιστα πριν γίνει. Κατά κανόνα...» μας λέει ο Μπάμπης Κ.,17 ετών, από το Μπραχάμι. «Σιγά μη ρωτήσουμε τνο ΣΥΡΙΖΑ ή όποιο άλλο κόμμα, τον λυκειάρχη ή τον παπά της γειτονιάς».

Αυτή η πιο νέα γενιά δεν φορούσε «κουκούλες» στο «μπάχαλο» αυτής της εβδομάδας, επειδή μεταξύ των μαθητών είχε συζητηθεί ότι οι ανήλικοι δεν δικάζονται εύκολα από το αυτόφωρο ακόμα και αν συλληφθούν. Αλλοι «άρχισαν» χωρίς κουκούλα στην αρχή της εβδομάδας και στη συνέχεια με την πάροδο των ημερών, όσο προχωρούσαν σε μεγαλύτερα «μπάχαλα», τη φόραγαν. Κανείς όμως, ακόμα και από τους μεγαλύτερους, δεν ζει με μια κουκούλα στο κεφάλι. Οι κουκούλες φοριούνται για το «πέσιμο» στην αστυνομία και μετά βγαίνουν. Οι μεγαλύτεροι με τις «κουκούλες» είναι σαν κι εμάς, απλά πιο «θυμωμένοι». Ορισμένοι από αυτούς φαντασιώνονται μια εξέγερση που θα μπορούσε να προσφέρει μια «αντικαπιταλιστική προοπτική».

Η αλήθεια είναι ότι αυτή τη φορά αρκετοί ενήλικες, είτε με αφορμή τις συγκρούσεις με την αστυνομία είτε λόγω της οικονομικής κρίσης, υποστήριξαν τα «παιδιά». Οπως δεν είχαν κάνει μετά τον πυροβολισμό του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά, το 1985. Στα 23 χρόνια που μεσολάβησαν από το προηγούμενο φονικό περιστατικό στα Εξάρχεια πολλά άλλαξαν. Η ανθρώπινη ζωή μοιάζει τώρα να «κοστίζει» πολύ περισσότερο από ό,τι το 1985. Η Ελλάδα έχει αλλάξει, αλλά δεν παύει να συγκινείται από μια πολιτική που ξετυλίγεται στον δρόμο. Από αυτήν την άποψη, οι «ταραξίες» αυτής της εβδομάδας αναπαράγουν μια λαμπρή ελληνική παράδοση. Ετσι, ουδείς από τους «εξεγερμένους» αυτής της εβδομάδας επέκρινε δημόσια τον εμπρησμό της βιβλιοθήκης της Νομικής, που έγινε και από φοιτητές της σχολής, και όταν μια νεαρή κοπέλα στο Διαδίκτυο επέμεινε ότι ήταν πράξη σκοταδισμού, τότε ένας εξεγερμένος τής απάντησε ότι δεν είναι σε θέση να απολαύσει τη «χαρά της εξέγερσης»...