Συνέντευξη στη Μαρια Δεληθαναση

«Δουλειά της αστυνομίας είναι να ελέγχει μια κρίση από την αρχή. Η παρουσία της πρέπει να είναι άμεση, ορατή και όχι δυσδιάκριτη, αποφασιστική, χωρίς αυταρχικότητα ή περισσή βία. Εχω την εντύπωση ότι στην Ελλάδα η αστυνομία δεν είναι κατάλληλα εκπαιδευμένη και δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες από την ηγεσία της. Οι αστυνομικοί δεν έχουν αυτοέλεγχο σε κρίσιμες καταστάσεις. Ο αστυνομικός πρέπει, μέσα από σκληρή εκπαίδευση, να αποκτήσει το ασυνείδητο αντανακλαστικό ότι δεν δικαιούται να κλωτσά και να κτυπά όποιον βρίσκεται δίπλα του στο δρόμο». Πόσω μάλλον να πυροβολεί...

Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στον Επίτροπο του Συμβούλιου της Ευρώπης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κ. Τόμας Χάμαρμπεργκ. Πρώην γενικός γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας και υπερασπιστής των δημοκρατικών δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια της επταετίας στη χώρα μας, είχε προγραμματισμένη συνάντηση χθες με την ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών - τον υπουργό, καθηγητή κ. Πρ. Παυλόπουλο και τον Γ.Γ. Δημόσιας Τάξης κ. Π. Χηνοφώτη για την κατάσταση των δικαιωμάτων μεταναστών, προσφύγων και μειονοτήτων στη χώρα μας. Η συνάντηση είχε οριστεί εν όψει της δημοσιοποίησης δύο εκθέσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης στα μέσα και τέλη Ιανουαρίου 2009 για τον σεβασμό των δικαιωμάτων των συγκεκριμένων ομάδων στην Ελλάδα.

Τελικά η συζήτηση εξελίχθηκε σε... προσφορά χείρας βοηθείας από τον κ. Χάμαρμπεργκ και το Συμβούλιο της Ευρώπης για τη διευθέτηση της κρίσιμης κατάστασης στη χώρα. Οπως είπε ο κ. Χάμαρμπεργκ στη διάρκεια συνέντευξης που παραχωρήθηκε σε περιορισμένο αριθμό δημοσιογράφων, χθες το μεσημέρι στον Συνήγορο του Πολίτη «προσφέρουμε στην Ελλάδα την τεχνογνωσία και την εμπειρία μας. Θεωρούμε ότι αντιμετωπίζει προβλήματα στην εκπαίδευση της αστυνομίας, στη διαχείριση κρίσεων, στη σαφήνεια των οδηγιών και στην αποσαφήνιση του ποιος δίνει οδηγίες, στις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι αστυνομικοί και τελικά στο σύστημα εξέτασης περιπτώσεων κατάχρησης εξουσίας και έλλειψης επαγγελματισμού από τους αστυνομικούς».

Η εμπειρία από άλλες χώρες της Ευρώπης έχει δείξει ότι οι κρίσεις πρέπει να επιλύονται το συντομότερο δυνατό, τόνισε ο κ. Χάμαρμπεργκ. Οχι όμως με τη χρήση όπλου. «Η χρήση όπλου με ευκολία, αποδεικνύει ότι οι αστυνομικοί δεν γνωρίζουν με σαφήνεια τι έχουν δικαίωμα να κάνουν και τι όχι. Σε μερικά κράτη δεν επιτρέπεται καν να κρατούν όπλα. Υπάρχουν άλλοι τρόποι αντιμετώπισης κρίσεων, όπως η χρήση αερίων που δεν βλάπτουν την υγεία. Η χρήση όπλου είναι αποδεκτή μόνο σε εξαιρετικά σοβαρές περιπτώσεις και εφόσον έχουν εξαντληθεί οι άλλες μέθοδοι.

Η χώρα μας καταδικάσθηκε επτά φορές φέτος από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) για κακομεταχείριση και παράνομη χρήση όπλου από αστυνομικούς. Η υλοποίηση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ από την Ελλάδα πρόκειται, μάλιστα, να ελεγχθεί από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Οπως σημειώνει το Ελληνικό Παρατηρητήριο Συμφωνιών του Ελσίνκι, πριν από μερικούς μήνες η Ελλάδα σε έκθεσή της προς τον ΟΗΕ για την περίοδο 2003-2007 αναφέρει ότι αποτάχθηκε ένας αστυνομικός από τους 238 που καταγγέλθηκαν για κακομεταχείριση και δεν καταδικάσθηκε αμετάκλητα κανένας.

Από τους 99 που χρησιμοποιώντας όπλο σκότωσαν 12 άτομα και τραυμάτισαν άλλα 27, μόνον ένας αποτάχθηκε και καταδικάσθηκε από το Εφετείο. Η Διεθνής Αμνηστία σε κοινή της έκθεση με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ελσίνκι ήδη το 2002 επισημαίνει «την ύπαρξη αντικουλτούρας που παραμένει ακμαία μεταξύ των αστυνομικών σε επίπεδο τμήματος και περιπολικού, η οποία ελάχιστη σημασία δίνει στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Το γεγονός ότι τέθηκαν σε διαθεσιμότητα οι δύο αστυνομικοί και τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα, τόνισε ο κ. Χάμαρμπεργκ. «Πρέπει να ξεκινήσει το συντομότερο ενδελεχής έρευνα από ανεξάρτητη επιτροπή. Η εμπειρία μάς έχει δείξει ότι μεταξύ των αστυνομικών υπάρχει πάντα ένα είδος συναδελφικής αλληλεγγύης. Αλλά ακόμη κι αν αυτό δεν συμβαίνει, πρέπει η κοινή γνώμη να πείθεται. Η απόδοση δικαιοσύνης δεν πρέπει μόνο να γίνεται, αλλά και να φαίνεται ότι γίνεται. Γι’ αυτό συστήνουμε στην ελληνική κυβέρνηση τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης αρχής που θα διερευνά τις κατηγορίες εναντίον αστυνομικών» σημείωσε ο κ. Χάμαρμπεργκ.

Ηδη στην Ιρλανδία έχει δημιουργηθεί ανεξάρτητη αρχή, ένας είδος Συνηγόρου του Πολίτη για αστυνομικά ζητήματα που έχει επανδρωθεί από 80 ερευνητές και εμπειρογνώμονες. Τον θεσμό γέννησε η άσχημη εμπειρία της χώρας σε πράξεις βίας και η αντίδραση της ιρλανδικής κοινής γνώμης στην έλλειψη σοβαρών ερευνών. «Εάν δεν γίνεται αξιόπιστη έρευνα, υπάρχουν πάντα οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν πίσω από την ατιμωρησία. Η δημοκρατία πρέπει συνέχεια να υπερασπίζεται. Αυτά τα πράγματα είναι συμπτώματα καταστάσεων που πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και να διερευνηθούν. Κάθε προσπάθεια να καλυφθούν κάτω από το χαλί νομίζω ότι είναι λάθος» κατέληξε ο κ. Χάμαρμπεργκ.