Γιαννης Ελαφρος

Εντονο είναι το «αποτύπωμα» της Εγνατίας Οδού στις περιοχές γύρω από το νέο οδικό άξονα, στις οποίες καταγράφεται σημαντική μεγέθυνση τόσο της οικοδομικής όσο και της οικονομικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε χθες στη δημοσιότητα το Παρατηρητήριο της Εγνατίας Οδού Α.Ε., την τελευταία δεκαετία (1998 - 2009), ακόμα δηλαδή και πριν από την έναρξη χρήσης του αυτοκινητόδρομου, αναπτύσσονται μια σειρά πόλεις, εγκαθίστανται νέες επιχειρήσεις, δημιουργούνται υποδομές μεταφορών και αποθήκευσης, δίνεται ώθηση στις μετακινήσεις και στον τουρισμό, με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των αξιών γης, αλλά και την απώλεια αγροτικών και φυσικών εδαφών.

Η Εγνατία Οδός έχει ενισχύσει τα αστικά κέντρα στις δύο άκρες της. Τόσο η περιοχή της Ηγουμενίτσας (μαζί με το λιμάνι της), όσο και της Αλεξανδρούπολης παρουσιάζουν ιδιαίτερη ανάπτυξη της δόμησης εντός ή σε συνέχεια των υπαρχόντων οικισμών. Μεγάλη ανάπτυξη στην αστική δόμηση παρουσιάζεται και στον κόμβο της Ευκαρπίας-Γηροκομείου, μια από τις εισόδους της Θεσσαλονίκης. Στους κόμβους Κοζάνης, Βέροιας, Λαγκαδά, Αγιου Σύλλα, Λευκής Αμμου (Καβάλα), Βανιάνου (Δυτ. Ξάνθη) και Δυτ. Κομοτηνής καταγράφεται η μεγαλύτερη αύξηση της δόμησης παραπλεύρως της Εγνατίας Οδού, ενώ η διάσπαρτη δόμηση έχει αυξηθεί ιδιαίτερα στους κόμβους Γρεβενών, Καλαμιάς, Καλοχωρίου, Ιωνίας-Διαβατών και Βαφαίικων (Ανατ. Ξάνθης).

Πέρα από την οικοδομική δραστηριότητα, η Εγνατία Οδός λειτούργησε και σαν πλατφόρμα για την προώθηση επενδύσεων, αυξάνοντας τις πιέσεις στις χρήσεις γης, κυρίως για τη μετατροπή αδόμητων εκτάσεων (αγροτικών ή φυσικών) σε δομημένες. Οι εμπορικές χρήσεις σχεδόν διπλασιάστηκαν στη ζώνη μελέτης γύρω από την Εγνατία Οδό (από 1.598 στρέμματα το 1998 σε 3.182 στρ. το 2009), ενώ μεγάλη ήταν και η αύξηση των εγκαταστάσεων τουρισμού και αναψυχής (από 122 στρ. σε 212 στρ.) Εντύπωση προκαλεί πάντως το γεγονός ότι από τους 1.000 υπεύθυνους επιχειρήσεων που απάντησαν στο Παρατηρητήριο, μόνο το 26% είπε ότι η εγγύτητα στην Εγνατία Οδό έπαιξε ρόλο στην επιλογή του τόπου εγκατάστασης.

Οσον αφορά τις περιβαλλοντικές συνέπειες του αυτοκινητοδρόμου, το Παρατηρητήριο αναφέρει ότι η ηχορρύπανση μετρήθηκε κάτω των ορίων για το μεγαλύτερο ποσοστό των οικισμών που βρίσκονται εκατέρωθεν της Εγνατίας Οδού, υπάρχει όμως και πληθυσμός που αντιμετωπίζει στάθμη θορύβου πέραν των θεσμοθετημένων ορίων. Για τις περιπτώσεις αυτές, η εταιρεία λέει ότι γίνονται οι απαραίτητες ενέργειες εκπόνησης ειδικών ακουστικών μελετών, προκειμένου να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα ηχοπροστασίας. Οι συγκεντρώσεις ρύπων μετρήθηκαν δειγματοληπτικά και σύμφωνα με το Παρατηρητήριο κινήθηκαν εντός των ορίων, με εξαίρεση τις συγκεντρώσεις μικροσωματιδίων ΡΜ2,5, όπου καταγράφηκαν υπερβάσεις στις θέσεις Γηροκομείο, Α/Κ Κ4, Α/Κ Κ1, Αγ. Θεόδωροι, Μαγνησία και Κοίλα.