Η αδιαφορία βάζει φωτιά στα δάση

Εγκαταλελειμμένους πευκώνες με ξερά χόρτα, κλαδιά, άφθονα σκουπίδια και μπάζα ανακαλύψαμε στο λίγο πράσινο της Αττικής

Της Τανιας Γεωργιοπουλου

Η προστασία των δασών αποτελεί «δέσμευση» για όλους. Τους πολιτικούς, τους εργαζομένους στα δασαρχεία, την τοπική αυτοδιοίκηση και, βέβαια, όλους τους πολίτες. Από τα λόγια όμως μέχρι τα έργα, όπως φαίνεται, υπάρχει τεράστια απόσταση. Συζητώντας με δασολόγους και άλλους επιστήμονες συντάξαμε τον χάρτη των δασών της Αττικής, τα λεγόμενα «περιαστικά» που τόσο ανάγκη έχουμε, τα οποία όμως έχουν και τις μεγαλύτερες πιθανότητες να καούν. Πρόκειται για υψηλά δάση, κυρίως πευκώνες, που ουδείς καθαρίζει από την καύσιμη ύλη που χρόνο με τον χρόνο συσσωρεύεται, δάση που έχουν εγκαταλειφθεί στη μοίρα τους που μοιάζει προδιαγεγραμμένη. Επισκεφθήκαμε κάποια από αυτά τα επικίνδυνα να καούν δάση, για να διαπιστώσουμε ότι οι συνθήκες είναι στην πραγματικότητα ακόμα χειρότερες. Στην αρχή της αντιπυρικής περιόδου εκτός από ξερά χόρτα, κλαδιά στο έδαφος και δένδρα που δεν «χωράνε», καθώς κανένας δεν έχει αραιώσει τα μικρά φυτά για να αναπτυχθεί σωστά το νέο δάσος, βρήκαμε πολλά σκουπίδια κάθε είδους. Από στρώματα έως παλιά παιδικά παιχνίδια και από ρούχα έως σπασμένα είδη υγιεινής και μπάζα. Τα δάση που «προστατεύουμε» έχουν μετατραπεί σε μικρές ή μεγάλες χωματερές, που υποδέχονται ό,τι δεν μας χρειάζεται. Ακόμα και γύρω από τα σπίτια, οι άνθρωποι που έχουν διαλέξει να κτίσουν μέσα στο δάσος, συχνά μάλιστα παραβαίνοντας τη νομοθεσία, δεν μπαίνουν στον κόπο να καθαρίσουν τα χόρτα, έτσι ώστε να προστατέψουν, αν όχι το δάσος, τουλάχιστον τις περιουσίες τους. Οι εικόνες φανερώνουν ότι, εκτός από την έλλειψη κονδυλίων, το ανεπαρκές προσωπικό, τη φυσική εξέλιξη που θέλει τα πευκοδάση να κινδυνεύουν περισσότερο από τη φωτιά, εκείνο που πραγματικά καίει τα δάση έχει ένα όνομα και αφορά όλους μας. Λέγεται αδιαφορία.

«Εύφλεκτες» εκτάσεις στην Αττική

Με τη βοήθεια του δασολόγου και συνεργάτη της εταιρίας ΥΛΗ, που δραστηριοποιείται σε θέματα περιβάλλοντος, κ. Ηλία Αποστολίδη, καταγράψαμε τα περισσότερο επικίνδυνα για πυρκαγιά δάση της Αττικής. Τα δάση που κινδυνεύουν να καούν περισσότερο είναι κυρίως πευκοδάση, που έχουν την τύχη να μην έχουν πιάσει φωτιά για περισσότερο από μία δεκαετία. Αυτό σημαίνει ότι τώρα διαθέτουν αρκετά υψηλή και πυκνή βλάστηση, ώστε να αποτελούν πρώτης τάξεως «προσάναμμα» για μια μεγάλη φωτιά, ιδιαίτερα όταν η θερμοκρασία αρχίζει να ανεβαίνει. Αν μάλιστα έχουν και αρκετά σκουπίδια, όπως συνήθως, είναι εύκολο να ξεκινήσει μια καταστροφική πυρκαγιά.

Οι εκτάσεις υψηλού κινδύνου είναι:

- Ο Υμηττός στο βορειοανατολικό κυρίως σημείο, στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής έως τα Γλυκά Νερά και την Παιανία.

Υψηλό δάσος πεύκων που έχει μείνει για πολύ καιρό ακαθάριστο. Δεδομένου ότι ο Υμηττός ανήκει στο δασαρχείο Πεντέλης στην αρμοδιότητα του οποίου εμπίπτουν 20 περιοχές, οι περισσότερες στην Αν. Αττική που οι οικιστικές πιέσεις είναι τεράστιες, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι δυνατότητες για σωστή διαχείριση της συγκεκριμένης περιοχής είναι ελάχιστες.

- Βορειοδυτική Πεντέλη, η περιοχή πάνω από την Κηφισιά που εκτείνεται έως την Εκάλη και τον Διόνυσο.

Είναι περιοχή που είχε ξεσπάσει μεγάλη πυρκαγιά το 1982, οπότε τώρα έχουν αναπτυχθεί μεγάλα δέντρα. Το δάσος δεν έχει καθαριστεί και δεν έχει ληφθεί κανένα μέτρο

- Δάσος Τατοΐου.

Το πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου διαθέτει υψηλή βλάστηση αλλά είναι εγκαταλελειμμένο, καθώς δεν υπάρχουν χρήματα για τη διαχείρισή του.

- Γεράνεια Ορη - Δυτικά των Μεγάρων και έως το Αλεποχώρι.

Δάση με πεύκα και έλατα, τα τελευταία που έχουν μείνει στην περιοχή. Υπάρχει διαχειριστική μελέτη για τα συγκεκριμένα δάση, με αποτέλεσμα να έχουν φτιαχτεί ορισμένες αντιπυρικές ζώνες. Ομως συνολικά η κατάσταση κρίνεται «εύφλεκτη».

- Βόρεια Πάρνηθα (Δάσος Καπανδριτίου).

Δάσος που βρίσκεται στην περιοχή του Αγίου Μερκουρίου, στην Ιπποκράτειο Πολιτεία και την Αγία Τριάδα. Είναι υψηλό δάσος πεύκων και ένα μικρό κομμάτι δρυοδάσους που αρκετές φορές έχει σωθεί την τελευταία στιγμή από πυρκαγιά.

- Δάσος Μορτερό και το δάσος όπισθεν των καταστημάτων Ζαχαριά και Βασιλόπουλου στα σύνορα Δήμων Νέας Ερυθραίας και Εκάλης.

Tα δύο αυτά δάση δεν έχουν καθαριστεί τα δέκα τελευταία χρόνια και επίσης τα πεύκα τους έχουν πληγεί από το παράσιτο Marchalina Hellenica, οπότε υπάρχουν πολλά ξερά δένδρα.

Δυστυχώς τα δασαρχεία όταν πρόκειται για καθαρισμούς δασών εννοούν κυρίως τα σημεία που το δάσος γειτνιάζει με τις παρυφές των δρόμων, οπότε και υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης των ξερών χόρτων, όταν πεταχτεί ένα τσιγάρο για παράδειγμα. Για τα περισσότερα από τα δάση της Αττικής δεν υπάρχει διαχειριστική μελέτη, όπως δεν υπάρχει και αντιπυρική μελέτη.

Πολλή ζέστη λίγες βροχές

Τα παρακάτω στοιχεία καταδεικνύουν ότι ο κίνδυνος πυρκαγιάς θα είναι και φέτος αυξημένος:

-Το φετινό καλοκαίρι αναμένεται άνυδρο. Τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο αναμένονται ελάχιστες βροχοπτώσεις και επικράτηση ισχυρών ανέμων.

-Αναμένεται ότι η μέση μέγιστη θερμοκρασία θα είναι 2 βαθμούς υψηλότερη από την κανονική για την εποχή. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερους καύσωνες. Πάντως, το θερμόμετρο κάποιες ημέρες αναμένεται να αγγίξει και τους 45 βαθμούς Κελσίου…

-Οι βροχοπτώσεις κυρίως στη Δυτική Ελλάδα έχουν μειωθεί κατά 20 - 30% από το 1960 έως και σήμερα.

-Ο αριθμός των υγρών ημερών (βροχερές ημέρες) ετησίως μειώνεται, ιδιαίτερα σε Αττική, Κυκλάδες, Εύβοια και Πελοπόννησο.

-Αυξάνονται σημαντικά ετησίως οι ημέρες που έχουμε ραγδαίες βροχοπτώσεις, πάνω από 20 ή και 30 χιλιοστά σε μία μέρα. Οι ραγδαίες βροχές παρασύρουν το έδαφος, με αποτέλεσμα να μειώνεται η γονιμότητά του.