Της Λινας Γιανναρου

«Το γκολφ απευθύνεται σε υψηλότερες εισοδηματικές τάξεις επισκεπτών τουριστών και πρέπει να είναι στόχος για τη χώρα μας». Αυτό είχε δηλώσει το περασμένο καλοκαίρι από τη Χερσόνησο της Κρήτης η υπουργός Τουριστικής Ανάπτυξης κ. Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, με αφορμή τη διοργάνωση του 1ου Διεθνούς Τουρνουά Γκολφ στην Ελλάδα, αποκαλύπτοντας μάλιστα ότι ετοιμάζεται σχετικό νομοθετικό πλαίσιο που θα αποτελέσει το κλειδί για την ανάπτυξη του αθλήματος στη χώρα μας. Και, όπως όλα δείχνουν, ο στόχος είναι πολύ κοντά στο να επιτευχθεί. Συνολικά, δρομολογούνται περί τις 30 σχετικές επενδύσεις, από τις οποίες οι εννέα αφορούν στην Κρήτη (στη Μονή Τοπλού, στον Απηγανιά, στη Μονή Αγίας Τριάδας, στον Αποκόρωνα, στο Ρέθυμνο κ.α.). Στα σκαριά επίσης βρίσκεται η δημιουργία νέων γηπέδων γκολφ στη Χαλκιδική (στον υγρότοπο της Κασσάνδρας και στα Ορμύλια), στην Πύλο Μεσσηνίας κ.α.

Χαράς ευαγγέλια για τους... 1.135 Ελληνες γκόλφερ, ωστόσο είναι κατανοητό ότι ούτε οι ξένοι επενδυτές ούτε οι αρμόδιοι υπουργοί είχαν εκείνους στο μυαλό τους, σχεδιάζοντας την ανάπτυξη του αθλήματος. Αλλωστε, τα έξι γήπεδα γκολφ που ήδη λειτουργούν στη χώρα μας (Χαλκιδική, Κέρκυρα, Ρόδος, Κρήτη, Γλυφάδα) είναι υπεραρκετά για τους εγχώριους παίκτες. Η ανάπτυξη του γκολφ στην Ελλάδα έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη του λεγόμενου «ποιοτικού τουρισμού», καθώς οι εραστές του αθλήματος που συνδυάζουν τις διακοπές τους με αυτό ανήκουν στα υψηλότερα εισοδήματα. Αναζητούμε όμως να αποσπάσουμε μερίδιο από μια σχετικά μικρή τουριστική πίτα. Οι γκόλφερ αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 10% της τουριστικής κίνησης παγκοσμίως, ενώ έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε περίπου 32.000 γήπεδα γκολφ σε 119 χώρες. Το 59% βρίσκεται στις ΗΠΑ, το 19% στην Ευρώπη, το 12% στην Ασία. Μόνο στη γεωγραφική «γειτονιά» μας υπάρχουν ήδη εκατοντάδες γήπεδα (στην Ισπανία 280, στην Ιταλία 229, στην Πορτογαλία 67, στην Τουρκία 14 και στην Κύπρο 4), ενώ συνολικά η Ευρώπη αριθμεί 6.235 γήπεδα.

Δεν είναι όμως ο τρόπος χάραξης της τουριστικής πολιτικής της χώρας που έχει οδηγήσεις τις τοπικές κοινωνίες της Κρήτης, της Χαλκιδικής και της Μεσσηνίας να αντιδρούν σθεναρά στην προοπτική κατασκευής νέων γηπέδων γκολφ. Η βασική αντίρρηση συνοψίζεται στο ότι οι εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας δεν «σηκώνουν» ανάλογες επενδύσεις. Πράγματι, έχει βρεθεί ότι ένα γήπεδο γκολφ (το οποίο έχει έκταση από 500 έως 1.500 στρέμματα) καταναλώνει ετησίως περί το 1 εκατ. κυβ. μέτρα νερό, δηλαδή όσο απαιτείται για 370 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων ή για την υδροδότηση μιας πόλης 11.000 κατοίκων! Οπως είναι κατανοητό, οι πιέσεις στα επιφανειακά ή τα υπόγεια ύδατα είναι ακόμα μεγαλύτερες σε άνυδρες από τη φύση τους περιοχές (όπως π.χ. η Ανατολική Κρήτη). «Η συζήτηση για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του γκολφ έχει ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του ’80, ωστόσο εμείς τώρα ξεκινάμε από την αρχή», τονίζει στην «Κ» η χωροτάκτης με ειδίκευση στον Περιβαλλοντικό Σχεδιασμό, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου κ. Ελένη Καπετανάκη-Μπριασούλη. «Η κατανάλωση νερού είναι τεράστια. Και το νερό αυτό αφαιρείται από άλλες δραστηριότητες. Οι άλλες λύσεις που προβάλλει η βιομηχανία του γκολφ, όπως η αφαλάτωση ή η ανακύκλωση νερού, είναι δαπανηρές, ενεργοβόρες και δεν εγγυώνται αποτελέσματα. Πρέπει να καταλάβουμε ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε νερό». Δεν είναι πάντως τυχαίο ότι στην Ισπανία σήμερα προωθείται το λεγόμενο «καφέ γήπεδο». «Να μάθουν οι Βόρειοι ότι εδώ δεν έχουμε νερό», λένε.

Επιπρόσθετα, για τη συντήρηση του χλοοτάπητα των γηπέδων απαιτείται εντατική χρήση φυτοφαρμάκων, με αποτέλεσμα τη ρύπανση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Σύμφωνα με το Worldwatch Institute, στα γήπεδα γκολφ χρησιμοποιείται περίπου 6 φορές μεγαλύτερη ποσότητα ζιζανιοκτόνων απ’ ό,τι σε αντίστοιχη αγροτική έκταση. Ερευνα στα βρετανικά γήπεδα έδειξε συγκέντρωση φωσφορικών λιπασμάτων πάνω από τα επιτρεπτά όρια στο 99% των περιπτώσεων! (Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, οι γκόλφερ εμφανίζουν συχνότερα καρκίνο, ωστόσο αποφεύγεται η σύνδεση με τη χρήση φυτοφαρμάκων).

Τα τελευταία χρόνια, έχουν δημιουργηθεί γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες γκαζόν, οι οποίες απαιτούν λιγότερη συντήρηση. Οι επιπτώσεις, ωστόσο, από τη χρήση μεταλλαγμένου χλοοτάπητα είναι σοβαρές, καθώς η γύρη μπορεί να μεταφερθεί πολλά χιλιόμετρα μακριά, σε καλλιεργήσιμες ή άλλες εκτάσεις. «Το γκολφ απομυζά το οικοσύστημα στο οποίο γεννήθηκε», τόνισε σε σχετική ημερίδα στην Κρήτη ο Ολιβερ Ράκχαμ, καθηγητής του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ. «Αλλά ίσως δεν είμαι ο πιο κατάλληλος για να ομιλώ. Δεν μου έτυχε ποτέ να ταξιδέψω στην Κρήτη για να παίξω γκολφ: γιατί να πας τόσο μακριά για κάτι που μπορείς να κάνεις καλύτερα στον τόπο σου;».

«Γήπεδα γκολφ πρέπει να δημιουργούνται εκεί που οι συνθήκες το επιτρέπουν», δηλώνει στην «Κ» ο κ. Κωνσταντίνος Τσαούσογλου, ιδιοκτήτης του Golf Club της Κέρκυρας. Οπως τονίζει, εάν θέλουμε πράγματι η Ελλάδα να γίνει προορισμός για γκολφ πρέπει να δημιουργηθούν νέα γήπεδα κοντά στα ήδη υπάρχοντα «και όχι ένα εδώ ένα εκεί». «Η Μάλαγα έχει 40 γήπεδα σε απόσταση 20 χιλιομέτρων. Οι γκόλφερς αλλάζουν γήπεδα και δεν μπορούν να διανύουν απόσταση 500 χιλιομέτρων, όπως συμβαίνει τώρα στην Ελλάδα». Σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα μας πρέπει να επενδύσει στη δημιουργία γηπέδων γκολφ προκειμένου να αυξήσει την τουριστική περίοδο (οι γκόλφερς ταξιδεύουν off season περιόδους). Ωστόσο, ο κ. Τσαούσογλου παραδέχεται ότι είναι ανάγκη να γίνουν οικιστικά project δίπλα στα γήπεδα. «Δεν μπορούν να ζήσουν διαφορετικά».