Γιωργος Λιαλιος

Επιθυμεί ή όχι, τελικά, το υπουργείο Πολιτισμού να δημιουργήσει αρχαιολογικό χώρο για το ιερό της Αγροτέρας Αρτέμιδος στο Μετς; Οι ανασκαφές στα οικόπεδα, που έχουν δεσμευτεί από το 1964, σταμάτησαν για ακόμα μία φορά πριν από δύο μήνες, χωρίς να φαίνεται ορατή κάποια εξέλιξη στο άμεσο μέλλον.

Την ίδια στιγμή, οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων, τα οποία λόγω θέσης έχουν μεγάλη εμπορική αξία, διαμαρτύρονται καθώς οι περιουσίες τους έχουν δεσμευθεί επί δεκαετίες, χωρίς να έχουν αποζημιωθεί ή να τους έχει δοθεί δικαίωμα να τις χρησιμοποιήσουν.

Τα ερείπια του ιερού της Αγροτέρας Αρτέμιδος εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1964, κατά τη διάνοιξη της οδού Αρδηττού, βρέθηκαν ορισμένα αρχιτεκτονικά μέλη και μετά ξεκίνησε μια επιστημονική συζήτηση στους κύκλους των αρχαιολόγων, κατά πόσο ταυτίζονται ή όχι με τον ναό και με γκραβούρες του 18ου αιώνα, στις οποίες εμφανίζεται ο ναός. Σε κάθε περίπτωση, η περιοχή κηρύχθηκε υπό απαλλοτρίωση, προκειμένου να ανασκαφεί.

Κατά την περίοδο της δικτατορίας, αίφνης αίρεται η απαλλοτρίωση ενός τμήματος του δεσμευμένου τετραγώνου, στο οποίο χτίζεται πολυκατοικία (όπου διαμένει μέχρι και σήμερα η Δέσποινα, σύζυγος Γεωργίου Παπαδόπουλου). Τα χρόνια περνούν και στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κηρύσσεται και πάλι υπό απαλλοτρίωση το διπλανό οικόπεδο, από αυτό που οικοδομήθηκε.

Και μετά ξεκίνησαν... οι διαμάχες. Από τη μια πλευρά, σύλλογοι οι οποίοι ζητούσαν την προστασία των οικοπέδων που έχουν απαλλοτριωθεί, προκειμένου να δημιουργηθεί αρχαιολογικός χώρος. Από την άλλη πλευρά, οι ιδιοκτήτες των οικοπέδων που έβλεπαν τις δεκαετίες να περνούν, χωρίς καμία εξέλιξη για τις περιουσίες τους (είτε στην κατεύθυνση της απαλλοτρίωσης και αποζημίωσης ή στην κατεύθυνση της απελευθέρωσης των οικοπέδων μετά το πέρας της ανασκαφικής έρευνας).

Το 2005, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο αποφασίζει εν τέλει τη διενέργεια ανασκαφικής έρευνας στα δεσμευμένα οικόπεδα, μετά την κατεδάφιση όσων κτιρίων υπήρχαν σε αυτά. Το 2009, και με αρκετή γραφειοκρατία εκδίδεται η άδεια κατεδάφισης και οι εργασίες ξεκινούν στα τέλη του ίδιου έτους.

Τα δεδομένα όμως αλλάζουν για ακόμα μια φορά στις αρχές του 2010. Το ΚΑΣ αποφασίζει να συζητήσει τον χαρακτηρισμό των δεσμευμένων οικοπέδων σε «αρχαιολογική ζώνη απολύτου προστασίας», προκαλώντας την αντίδραση των ιδιοκτητών τους, καθώς δεν είχε ολοκληρωθεί η ανασκαφική έρευνα που να αποδεικνύει την ύπαρξη αρχαιολογικών ευρημάτων.

Οι εργασίες κατεδάφισης σταματούν και όλα μένουν εκεί, χωρίς η τελική απόφαση για τον χώρο να έχει ακόμα ληφθεί. Και όλα δείχνουν ότι η υπόθεση της Αγροτέρας Αρτέμιδος θα «τραβήξει» για αρκετά ακόμα χρόνια απερίγραπτης ταλαιπωρίας για τους εμπλεκομένους.

Με τη νέα εβδομάδα μπορεί να αρχίσει η ανασκαφική έρευνα στον αρχαιολογικό χώρο του ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος διαβεβαιώνει η προϊσταμένη της Γ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων Νικολέτα Βαλάκου. Σύμφωνα με δηλώσεις της κ. Βαλάκου, στην «Κ», το προηγούμενο διάστημα ολοκληρώθηκαν οι κατεδαφίσεις των κτιρίων, ενώ σε ιδιαίτερα προχωρημένο σημείο βρίσκεται και η διαδικασία απομάκρυνσης των οικοδομικών υλικών. Απομένει μόνο ένας μικρός όγκος από μπάζα που αναμένεται να περισυλλεγεί τις αμέσως επόμενες ημέρες. «Η εικόνα του χώρου μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε ότι η κυρίως αρχαιολογική δουλειά μπορεί να ξεκινήσει άμεσα». Η ανασκαφική έρευνα πρόκειται να διαρκέσει τουλάχιστον τρεις μήνες.