ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Χαμηλότερα ποσοστά προσβασιμότητας, αλλά υψηλά ποσοστά εθισμού στο Διαδίκτυο, σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζει η Ελλάδα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα ερευνών που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα στη Θεσσαλονίκη. Οι έφηβοι της περιφέρειας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά εθισμού στο Διαδίκτυο, όπως διατείνονται οι ερευνητές, σε σύγκριση με τους εφήβους της Αθήνας.

Το φαινόμενο του εθισμού στο Διαδίκτυο έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις στο εξωτερικό. Στις ΗΠΑ, οι στατιστικές δείχνουν ότι το 10% του πληθυσμού των χρηστών πάσχει από εθισμό στο Διαδίκτυο, μια εξάρτηση που δεν είναι ακόμα αναγνωρισμένη επίσημα ως ψυχική διαταραχή, αλλά όλα δείχνουν ότι μπορεί να έχει δυσμενείς συνέπειες στην ψυχική υγεία. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με εργασία που παρουσίασαν σε ημερίδα νοσηλευτές Ψυχικής Υγείας του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (Δ. Μουστακλίδου, Γ. Μπαλιόζογλου) το 18% των Ελλήνων χρηστών εμφανίζει συχνά προβλήματα με την κατάχρηση στο Διαδίκτυο ενώ το 1% χαρακτηρίζεται εθισμένο.

Στην εργασία των νοσηλευτών που είχε ως θέμα «Διαδίκτυο: άλλη μια εξάρτηση σε όλες τις ηλικίες» αναφέρεται ότι περίπου το 50% των Ελλήνων ηλικίας 20 - 50 ετών δηλώνει ότι «κάνει χρήση του Ιντερνετ τρεις ώρες την ημέρα», σε αντίθεση με τα άτομα κάτω των 20 ετών που «κάνουν χρήση το πολύ έως τρεις ώρες την ημέρα». Αν και η Ελλάδα βρίσκεται στην 23η θέση ανάμεσα σε χώρες του ΟΟΣΑ όσον αφορά τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή, το κόστος και την ταχύτητα των ευρυζωνικών συνδέσεων, κατά την οκταετία 1999 -2006 η χώρα μας τριπλασίασε τα ποσοστά χρηστών του Διαδικτύου (από 9% στο 38%). Στις μικρές μάλιστα ηλικίες (12 - 18 ετών) το ποσοστό πρόσβασης στο Ιντερνετ είναι 70% - 80%. Μελέτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας εντοπίζει μεγαλύτερο πρόβλημα εθισμού στην ελληνική περιφέρεια από το 1% που παρατηρήθηκε σε αντίστοιχη έρευνα που αφορούσε τους εφήβους της πρωτεύουσας.

Ο εθισμός στο Διαδίκτυο φτάνει το 8,2% των εφήβων της περιοχής με το χαμηλότερο ποσοστό να παρατηρείται στη Λάρισα (6%) και το υψηλότερο στον Βόλο (11,7%). Στην πόλη της Καρδίτσας, το 80% των εφήβων χρησιμοποιεί ηλεκτρονικούς υπολογιστές και δύο στους τρεις χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο με κυριότερο στόχο τα διαδικτυακά παιχνίδια. Το ποσοστό εθισμού που καταγράφηκε (8,7%) αφορούσε κυρίως αγόρια που πίνουν αλκοόλ και συχνάζουν σε Ιντερνετ καφέ.

Εκτός των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων στην ψυχική υγεία έχουν διαπιστωθεί και άλλες... παρενέργειες της εξάρτησης από τον υπολογιστή, όπως η μείωση του χρόνου ενός εφήβου με την οικογένεια, τάσεις απομόνωσης, εμφάνιση παχυσαρκίας, μυοσκελετικά προβλήματα, παθήσεις του οφθαλμού, παραμέληση της ατομικής υγιεινής, απουσίες στο σχολείο.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας τονίζουν, πάντως, ότι το πρόβλημα δεν πρέπει να επικεντρώνεται στους έφηβους, αφορά και τους ενήλικες για τους οποίους ελλοχεύουν οι ίδιοι κίνδυνοι εξάρτησης (τζόγος, πορνογραφία, διαδικτυακά ραντεβού).

Καθώς η εξάρτηση από το Διαδίκτυο δεν έχει ακόμη εισέλθει στη βιβλιογραφία της Ψυχικής Υγείας, οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως για να θεωρηθεί κάποιο άτομο εξαρτημένο πρέπει -εκτός από το «πολύωρο κόλλημα» στην οθόνη- να πληροί πέντε βασικά κριτήρια.

- Εξιδανίκευση του μέσου. Ο χρήστης θεωρεί υπολογιστή και Διαδίκτυο το σημαντικότερο κεφάλαιο της καθημερινότητάς του.

- Τροποποίηση της διάθεσης. Οι εθισμένοι στα ηλεκτρονικά παιχνίδια εμφανίζουν αυξημένη παραγωγή ντοπαμίνης, νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου, που συνδεέται με την ευχαρίστηση.

- Ανοχή. Σταδιακά γίνεται εντονότερη η ανάγκη για όλο και περισσότερες ώρες χρήσης του υπολογιστή.

- Σύγκρουση. Ενώ έχει γίνει αντιληπτό το πρόβλημα τη εξάρτησης, δεν είναι δυνατός ο περιορισμός της χρήσης.

- Κλιμακωτή ενασχόληση. Σταδιακή μετάβαση σε διαδραστικές διαδικτυακές λειτουργίες (π.χ. chat room, μηχανές κοινωνικής δικτύωσης κ.λπ.) ή ακόμη και στα αποκαλούμενα κοινωνικά παιχνίδια (π.χ. Second Life) όπου ο χρήστης ζει σε μια «εικονική» διαδικτυακή πραγματικότητα που σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζει την κανονική του ζωή.