Της Τανιας Γεωργιοπουλου

Εξωτικά είδη, φύκια που εξαπλώνονται πολύ γρήγορα και ψάρια που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ. Κάπως έτσι διαμορφώνεται το οικοσύστημα του Αιγαίου την τελευταία εικοσαετία. Η επίδραση της αλλαγής του κλίματος στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι όλο και περισσότερο ορατή, καθώς οι επιστήμονες έχουν καταγράψει αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της θάλασσας του Αιγαίου 2-3 βαθμούς Κελσίου από το 1985 έως σήμερα, γεγονός που συμβάλλει στην επιβίωση και ανάπτυξη νέων ειδών στην περιοχή.

«Βρίσκουμε όλο και περισσότερα είδη από άλλες θάλασσες στην περιοχή του Αιγαίου, σε όλο και βορειότερες περιοχές», τονίζει στην «Κ» ο κ. Ευάγγελος Παπαθανασίου, διευθυντής ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ και υπεύθυνος του προγράμματος SESAME που διερευνά ακριβώς την επίδραση των κλιματικών αλλαγών στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η «τροπικοποίηση» του Αιγαίου δημιουργεί συνθήκες για την επιβίωση και ανάπτυξη οργανισμών που κανονικά δεν θα βρίσκαμε ποτέ σε ελληνικές θάλασσες. «Οι οργανισμοί αυτοί, όπως το λαγόψαρο για το οποίο έγινε λόγος τελευταία, βρίσκουν βολικά νερά και αναπτύσσονται με μεγάλη ταχύτητα», συμπληρώνει ο κ. Παπαθανασίου.

«Για πολύ καιρό είδη από το Σουέζ έφταναν έως το Ισραήλ ή την Κύπρο. Σήμερα, τα βρίσκουμε στο Αιγαίο όλο και βορειότερα, έως και την Ικαρία», εξηγεί. «Πέρυσι, βρήκαμε στις ακτές της Πελοποννήσου ένα είδος μέδουσας από την Ερυθρά Θάλασσα». Η αύξηση της θερμοκρασίας που έχει καταγραφεί στο Αιγαίο βοηθά στην εξάπλωση εξωτικών ειδών. «Μάλιστα, ενώ η μέση αύξηση της θερμοκρασίας είναι 2-3 βαθμούς Κελσίου, το χειμώνα η θερμοκρασία παραμένει στα ίδια επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι το καλοκαίρι η θάλασσα είναι αρκετά πιο ζεστή», τονίζει ο κ. Παπαθανασίου.

Προκειμένου να διερευνηθούν oι επιδράσεις των κλιματικών αλλαγών αλλά και η δυνατότητα προσαρμογής σε αυτές, ερευνητική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών) ταξίδεψε με το ωκεανογραφικό πλοίο «ΑΙΓΑΙΟ» στην βορειοδυτική Μαύρη Θάλασσα για τη συλλογή στοιχείων στα χωρικά ύδατα της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Ουκρανίας στο πλαίσιο του SESAME. Αλλαγές παρατηρούνται και στη Μαύρη Θάλασσα, όπου πραγματοποιήθηκε η πρώτη αποστολή, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη θάλασσα αποτελεί δείκτη για την κλιματική αλλαγή. Στα νερά της και σε βάθος 1.900 μέτρων, το «ΑΙΓΑΙΟ» βύθισε μια ιζηματοπαγίδα που θα παραμείνει στο σημείο έως τον Απρίλιο. Η συλλογή ιζημάτων έχει σχέση με τη μέτρηση της δυνατότητας της θάλασσας να κατακρατά διοξείδιο. «Η Μαύρη Θάλασσα απορροφά πολύ περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από ότι η Μεσόγειος. Αν δεν υπήρχε η Μαύρη Θάλασσα ίσως και να είχαμε πεθάνει από το διοξείδιο του άνθρακα», τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Παπαθανασίου. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, πάντως, βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση τα τελευταία χρόνια, καθώς οι απορροές των ποταμών που εκβάλλουν σε αυτή Δούναβης - Δνείπερος - Δνείστερος και Ντον, είναι λιγότερο μολυσμένες από ότι παλαιότερα. «Είδαμε δελφίνια, πουλιά», διηγείται παραστατικά ο κ. Παπαθανασίου.