Της Τανιας Γεωργιοπουλου

Δαιδαλώδες, αποσπασματικό και εν πολλοίς αναποτελεσματικό αποδεικνύεται το σύστημα ελέγχου των τροφίμων που καταλήγουν στο πιάτο μας. Σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, στον τομέα των ελέγχων εμπλέκονται 5 υπουργεία και πολλές υπηρεσίες και παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει δεν υπάρχει κεντρικός συντονισμός. Τα πρόστιμα που επιβάλλονται συχνά δεν καταβάλλονται, γεγονός που διαιωνίζει την αίσθηση ατιμωρησίας και επιτρέπει την επανάληψη παρανομιών. Χθες, οι ελεγκτές της Νομαρχίας Αθηνών προχώρησαν στη σφράγιση δύο αρτοποιείων στο Παλαιό Φάληρο και στον Αγιο Δημήτριο (Μπραχάμι) όπου η καθαριότητα ήταν ελλιπέστατη. Προσπάθεια παραπλάνησης των καταναλωτών εντόπισαν σε πολλά καταστήματα και οι ελεγκτές του ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων).

Επικίνδυνα είναι πολύ συχνά και τα τρόφιμα που εισάγονται από τρίτες χώρες όπως δείχνουν οι τεράστιες ποσότητες που μπλοκάρονται στους συνοριακούς σταθμούς της χώρας. Από την αρχή του χρόνου έως και σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, περισσότεροι από 2.320 τόνοι τροφίμων φυτικής και ζωικής προέλευσης από τρίτες χώρες απορρίφθηκαν κατά την εισαγωγή τους.

«Υπάρχει μεγάλη πολυδιάσπαση των ελεγκτικών μηχανισμών σε πέντε υπουργεία, με αποτέλεσμα το σύστημα ελέγχων των τροφίμων να πάσχει σε πολλά σημεία» τονίζει στην «Κ» ο κ. Ιωάννης Ζαμπετάκης, λέκτορας Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ υπάρχει ο ΕΦΕΤ που υπάγεται στο υπουργείο Ανάπτυξης και ιδρύθηκε προκειμένου να αναλάβει το έργο συντονισμού των ελέγχων που αφορούν στα τρόφιμα, μόλις τον προηγούμενο Μάιο από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εκδόθηκε Προεδρικό Διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο οι έλεγχοι που αφορούν το γάλα και το κρέας θα πραγματοποιούνται από τις υπηρεσίες του υπουργείου. Δύο περίπου μήνες νωρίτερα, ανάλογο Π.Δ. είχε εκδοθεί από το υπουργείο Υγείας, σύμφωνα με το οποίο μεταφέρονταν στο υπουργείο οι έλεγχοι που αφορούν στο εμφιαλωμένο νερό.

Στην πραγματικότητα, όμως, τα δύο υπουργεία δεν διαθέτουν τον μηχανισμό για να πραγματοποιήσουν τους συγκεκριμένους ελέγχους, οι οποίοι εκτελούνται από τις αρμόδιες υπηρεσίες των νομαρχιών. Αυτές με τη σειρά τους δεν συνδέονται άμεσα με την κεντρική διοίκηση, ενώ συχνά δεν διαθέτουν το αναγκαίο προσωπικό. Ο κ. Νίκος Μπέσας, επιστημονικός σύμβουλος στα θέματα Ασφάλειας Τροφίμων στη Νομαρχία Ανατολικής Αττικής, εξηγεί στην «Κ» ότι «καταρτίζεται ένα πρόγραμμα ελέγχων και επιχειρείται μεγάλη προσπάθεια για να τηρηθεί δεδομένου ότι υπάρχει πρόβλημα με το προσωπικό». Οι δειγματοληψίες τώρα ελέγχονται στα εργαστήρια του Γενικού Χημείου του Κράτους, οπότε ένα ακόμα υπουργείο εμπλέκεται στη διαδικασία, το Οικονομίας και Οικονομικών, όπου υπάγεται το Χημείο. Ακόμα όμως και όταν ο έλεγχος ολοκληρώνεται και φτάνει στο σημείο επιβολής προστίμων αυτά σπάνια καταβάλλονται. «Οι μεγάλες εταιρείες βρίσκουν παραθυράκια μέσω των νομικών τους υπηρεσιών» τονίζει ο κ. Μπέσας. Είναι πολύ συχνό, άλλωστε, μια υπόθεση που παραπέμπεται στον εισαγγελέα να φτάσει να εκδικαστεί έως και τρία χρόνια αργότερα. «Πού βρίσκεται άραγε η εισαγγελική έρευνα που είχε διαταχθεί σε σχέση με μεγάλη γαλακτοβιομηχανία, στα προϊόντα της οποίας είχε βρεθεί γυαλί ένα χρόνο πριν;» αναρωτιέται ο κ. Ζαμπετάκης.

Ο επίτροπος Υγείας της Ευρωπαϊκής Ενωσης κ. Μάρκος Κυπριανού ερωτηθείς σε σχέση με το επίπεδο ασφάλειας των τροφίμων στην Ε.Ε. και τις πολιτικές που εφαρμόζονται δηλώνει στην «Κ» ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση διαθέτει από τα υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας στον κόσμο, προσθέτοντας ωστόσο ότι δεν πρέπει να εφησυχάζουμε. Ειδικότερα, ο κ. Κυπριανού τονίζει: «Η εγγύηση υψηλοτάτων επίπεδων διατροφικής ασφάλειας για τους πολίτες της Ε.Ε. αποτελεί, βασική πολιτική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το σλόγκαν μας “Από το αγρόκτημα στο πιάτο” παρουσιάζει με τον πιο περιγραφικό τρόπο τη δουλειά που καλούμαστε -και μπορώ να πω ότι τα καταφέρνουμε- να κάνουμε. Η πολιτική και η νομοθεσία μας αποσκοπούν στο να εξασφαλίσουν ότι τα τρόφιμα που φθάνουν στο πιάτο του Ευρωπαίου καταναλωτή είναι ασφαλή - δηλαδή δεν είναι μολυσμένα δεν περιέχουν ουσίες επικίνδυνες και απαγορευμένες στην Ε.Ε. (πρόσθετα, απαγορευμένα συντηρητικά ή δεν έχουν έλθει σε επαφή με βλαβερά υλικά), έχουν παραχθεί βάσει αυστηρών κριτηρίων υγιεινής και έχουν διακινηθεί με ασφάλεια. Επίσης, διαθέτουμε ένα πολύ επιτυχημένο και αξιόπιστο σύστημα ελέγχου το γνωστό Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές, προκειμένου να υπάρχει άμεση αντίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε περίπτωση διατροφικών κινδύνων. Τέλος, υπάρχουν πολύ αυστηροί κανόνες σήμανσης των τροφίμων, πράγμα το οποίο επιτρέπει στον καταναλωτή να ξέρει τι αγοράζει. Αποτέλεσμα των μέσων και των μηχανισμών μας, καθώς και της συνολικής αυτής πολιτικής μας, είναι ότι το επίπεδο της διατροφικής ασφάλειας στην Ε.Ε. είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι εφησυχάζουμε ή ότι δεν υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Αν μη τι άλλο κάθε τόσο νέοι κίνδυνοι εμφανίζονται και κάνουμε κάθε τι για να τους προβλέψουμε και να τους αντιμετωπίσουμε.

Επίσης, είναι σημαντικό οι καταναλωτές να αισθάνονται ασφαλείς αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιούν και την κοινή λογική».