Κρατούμενοι απ’ όλες τις φυλακές διατύπωσαν 45 αιτήματα, χαρτογραφώντας την κατάσταση στα σωφρονιστικά καταστήματα. Τα βασικά από αυτά:

- Οι χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών να εκτίουν και αυτοί τα 3/5 της ποινής αντί των 4/5 που ισχύει σήμερα.

- Να εφαρμόζεται το μέτρο της προσωρινής κράτησης (προφυλάκισης) όπως ορίζεται από τον Σ.Κ. και να μην γίνεται κατάχρησή του.

- Να γίνει παραγραφή μέρους της ποινής σε όλους τους κρατουμένους.

- Να εφαρμόζεται το μέτρο χορήγησης τακτικών αδειών σε όλους τους κρατουμένους που θεμελιώνουν το δικαίωμα και να διευρυνθούν οι όροι χορήγησης.

- Να χορηγείται η υφ’ όρων απόλυση σε όλους τους δικαιούμενους.

- Να εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα για τους εναλλακτικούς τρόπους έκτισης της ποινής όπως τα ανοιχτά κέντρα κράτησης, τα ευεργετικά ημερομίσθια, η ημιελεύθερη διαβίωση, η κοινωφελής εργασία.

- Να εξανθρωπιστεί το επισκεπτήριο των κρατουμένων με τις συζύγους και τα τέκνα τους με διευρυμένη εφαρμογή του θεσμού του «ελεύθερου επισκεπτηρίου» σε ιδιαίτερο χώρο.

- Να επιτρέπεται η είσοδος στις φυλακές, στους βουλευτές και στους κοινωνικούς θεσμικούς φορείς (Συνήγορος του Πολίτη, Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος, Δικηγορικοί Σύλλογοι, ΜΚΟ και Διεθνείς Οργανισμοί).

- Να καταργηθούν οι φυλακές ανηλίκων και να εφαρμοστούν εναλλακτικές μορφές έκτισης της ποινής.

- Να τιμωρούνται αυστηρά οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι όταν ασκούν σωματική βία στους κρατούμενους και να θεσμοθετηθεί ο Συνήγορος του Φυλακισμένου στον οποίο θα μπορούν να απευθύνονται οι κρατούμενοι για υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους.

- Να βελτιωθούν οι συνθήκες κράτησης εξασφαλίζοντας στους κρατουμένους ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη, εκπαίδευση και δημιουργική απασχόληση.

Για αρκετά από τα παραπάνω αιτήματα, ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Σωτ. Χατζηγάκης, προανήγγειλε δέσμη μέτρων και αποφάσεων, ενώ το υπουργείο ολοκληρώνει την κατάρτιση νέου νομοσχεδίου, το οποίο θα περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τους ασθενείς από ναρκωτικές ουσίες, έτσι ώστε να μπορεί ν’ αντιμετωπισθεί το πρόβλημά τους με υποκατάστατες ουσίες. Επίσης, προβλέπεται η ένταξη στο ΕΣΥ ιδρυμάτων που ανήκουν στο υπουργείο Δικαιοσύνης και η άμεση «διακρίβωση» εκείνων που συλλαμβάνονται για ουσίες, ώστε να γίνεται διαχωρισμός των χρηστών από τους εμπόρους των ναρκωτικών.

Από την πλευρά της, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) διατύπωσε πρόσφατα αναλυτικές προτάσεις για τις συνθήκες κράτησης. Οπως επισημαίνει στην «Κ» ο πρόεδρος της ΕΕΔΑ κ. Κωστής Παπαϊωάννου «προτείνουμε την αντιμετώπιση της ατιμωρησίας των ενόχων για κακομεταχείριση στις φυλακές, την εφαρμογή πληθώρας ανενεργών διατάξεων του Σωφρονιστικού Κώδικα και των ευεργετικών ή εναλλακτικών μέτρων και ποινών που προβλέπονται από τη νομοθεσία, τη μεγαλύτερη δυνατή φειδώ στη χρήση του μέτρου της προσωρινής κράτησης, τη γενναία επανεξέταση του όλου πλαισίου καταπολέμησης των ναρκωτικών και των αδικημάτων που σχετίζονται με αυτά. Ο δρόμος για μια “καλύτερη” φυλακή περνά υποχρεωτικά από μια γενναία πολιτική “λιγότερης” φυλακής».

Σε ανάλογο πνεύμα κινείται και η άποψη της δικηγόρου, κ. Ιωάννας Κούρτοβικ. «Είναι κρίσιμο να καταστεί αντιληπτό ότι χρειάζεται μια άλλη προσέγγιση της παραβατικότητας, μεγαλύτερη επιείκεια στον ποινικό νόμο, ευρύτητα πνεύματος και δικαιότητας από πλευράς των δικαστηρίων. Χρειάζεται να εφαρμοστεί ένα σύστημα εναλλακτικών μορφών κυρώσεων, όπου η στέρηση της ελευθερίας θα συμβαίνει σε εξαιρετικές περιπτώσεις και θα γίνεται με εντελώς διαφορετικούς όρους (ημιελεύθερη διαβίωση, άλλες μορφές πρόνοιας, στήριξης και παρακολούθησης του κρατουμένου)».

Η λειτουργία των ελληνικών φυλακών απέχει πολύ από τα διεθνώς παραδεκτά πρότυπα σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπως επισημαίνει ο κ. Παπαϊωάννου, αλλά από το σωφρονιστικό σύστημα «λείπει και η φαντασία», προσθέτει ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Περικλής Κοροβέσης. «Στη Σουηδία, θυμάμαι, είχαν συλλάβει μια παρέα ανήλικων παραβατών. Σκέφτηκαν ότι αν τους βάλουν στη φυλακή, μια μέρα θα βγουν πεπειραμένοι εγκληματίες. Ετσι, λοιπόν, τους έδωσαν την ευκαιρία να διαλέξουν: Φυλακή ή τον γύρο του κόσμου με ένα ιστιοπλοϊκό, όπου θα έπρεπε να υπακούν τον κοινωνικό λειτουργό τους»...