Του Γιαννη Ελαφρου

Σκληρή μάχη έχει ξεσπάσει γύρω από την ανακύκλωση, στα πρώτα οργανωμένα της βήματα ανόδου, καθώς είναι μεγάλα τα ποσά που διακυβεύονται: τόσο οι δαπάνες που απαιτούνται για να προχωρήσει, όσο και τα ποσά που συγκεντρώνονται από το τέλος ανακύκλωσης. Εντονη είναι η αντιπαράθεση μεταξύ μερικών δήμων (και του Δήμου Αθηναίων) και της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης, για τον τρόπο χρηματοδότησης. Ο Δήμος Αθηναίων προτίθεται μάλιστα να ζητήσει από το ΥΠΕΧΩΔΕ την αλλαγή του χαρακτήρα της ΕΕΑΑ. Αυτά στο «παρασκήνιο». Στο προσκήνιο ο πολίτης βλέπει τους κάδους ανακύκλωσης να γεμίζουν με κοινά σκουπίδια ή να αδειάζουν σε κοινά απορριμματοφόρα, καταλήγοντας στο ΧΥΤΑ της Φυλής! Ανάλογες καταγγελίες ήρθαν και από την Κέρκυρα. Ταυτόχρονα, η πυκνότητα των κάδων και η τακτικότητα της αποκομιδής δεν επαρκεί.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες χρειάζεται άμεση πολιτική παρέμβαση γιατί υπάρχει κίνδυνος δυσφήμησης της ανακύκλωσης, που απειλείται με φιάσκο. Το σημερινό μοντέλο μιας ιδιόμορφης σύμπραξης ιδιωτικού - δημόσιου τομέα, δημιουργεί μεγάλες αντιφάσεις. Στον Δήμο Αθηναίων όλο και περισσότεροι πολίτες αναζητούν κάδο ανακύκλωσης και δεν τον βρίσκουν. Για να καλυφθούν οι ανάγκες του δήμου απαιτούνται 6.000 μπλε κάδοι σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο καθαριότητας κ. Γ. Δημόπουλο (έως και 8.000 σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις). Παρόλα αυτά είναι τοποθετημένοι μόνο 1.900, ενώ υπάρχουν και άλλα 500 σημεία ανακύκλωσης από άλλα συστήματα.

«Για να φτάσουμε τους 6.000 κάδους θέλουμε ακόμα 160 εργαζόμενους, με τα αντίστοιχα έξοδα μισθοδοσίας, καυσίμων και συντήρησης των απορριμματοφόρων. Ο δήμος σήμερα δεν μπορεί να ανταποκριθεί», λέει στην «Κ» ο κ. Δημόπουλος. «Ζητάμε από την Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης - Ανακύκλωσης να συνδράμει στο έργο της συλλογής».

Η ΕΕΑΑ Α.Ε. συστάθηκε το 2001. Κατά 65% αποτελείται από μεγάλες εταιρείες παραγωγής και εμπορίας και κατά 35% από την Κεντρική Ενωση Δήμων και Κοινοτήτων. Τα έσοδά της προέρχονται από το τέλος με το οποίο επιβαρύνονται τα προϊόντα για τη συσκευασία τους και είναι 25 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Παρ' όλα αυτά το τέλος είναι μικρό: οι εταιρείες στην Ελλάδα πληρώνουν το 50% του αντίστοιχου γαλλικού τέλους και το 25% του αυστριακού. Βεβαίως και αυτό το «πέρασαν» στον καταναλωτή. Επιπλέον, τα 2/3 των εταιρειών δεν έχουν ανταποκριθεί στην υποχρέωσή τους να συμμετάσχουν στην ανακύκλωση, χωρίς να πιέζονται από το ΥΠΕΧΩΔΕ.

Η ΕΕΑΑ Α.Ε. προχωρά σε συμφωνίες με τους δήμους. Συνήθως παραχωρεί τους κάδους και τα απορριμματοφόρα, ενώ ο δήμος αναλαμβάνει τη συλλογή και μεταφορά μέχρι το Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ). Σύμφωνα με υπολογισμούς εργαζομένων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα έξοδα μισθοδοσίας, καυσίμων και συντήρησης ενός απορριμματοφόρου σ' ένα χρόνο, πλησιάζουν ή ξεπερνούν το κόστος της απόκτησής του! «Τα ποσά αυτά πρέπει να τα βάλει ο δήμος, δηλαδή ο πολίτης. Αρα ο καθένας πληρώνει για την ανακύκλωση δύο φορές: και σαν καταναλωτής και σαν δημότης», λέει στην «Κ» ο κ. Ν. Αδαμόπουλος, μέλος του Γενικού Συμβουλίου της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στους δήμους.

«Η ΕΕΑΑ έχει ήδη ένα σημαντικό αποθεματικό δεκάδων εκατ. ευρώ, πρέπει να βοηθήσει», υπογραμμίζει ο κ. Δημόπουλος. «Δεν μπορούμε να διαθέσουμε χρήματα για την αποκομιδή. Δεν προβλέπεται από τις συμβάσεις μας», απαντά ο κ. Γ. Ραζής, γενικός διευθυντής Λειτουργιών της ΕΕΑΑ. «Το αποθεματικό χρειάζεται για την ανάπτυξη της ανακύκλωσης σε όλη τη χώρα, μέχρι το 2012. Μπορεί και να μην επαρκεί για τον σκοπό αυτό». Η διαφωνία αυτή είναι ένας από τους λόγους που ο Δήμος Αθηναίων και άλλοι δήμοι δεν έχουν υπογράψει σύμβαση συνεργασίας με την ΕΕΑΑ. «Εμείς ζητάμε μια ξεχωριστή συμφωνία με την Εταιρεία Ανακύκλωσης. Ταυτόχρονα, θα ζητήσουμε άμεσα από το ΥΠΕΧΩΔΕ να αναθεωρήσει το συνολικό πλαίσιο λειτουργίας της ΕΕΑΑ ώστε να βρεθεί πιο κοντά στην προσπάθεια των δήμων. Το ΥΠΕΧΩΔΕ πρέπει να βρει τα κονδύλια για να είναι βιώσιμο το σύστημα», λέει ο αντιδήμαρχος Αθηναίων. Τι θα γίνει αν η ΕΕΑΑ δεν δεχθεί; «Τότε δεν αποκλείεται να δημιουργήσουμε δικό μας ή διαδημοτικό σύστημα ανακύκλωσης», απαντά ο κ. Δημόπουλος. Η ΠΟΕ - ΟΤΑ επανέφερε την πρότασή της για ενιαίο, αποκλειστικά δημόσιο φορέα ανακύκλωσης συσκευασιών στα δημοτικά απόβλητα, τασσόμενη ενάντια στην ιδιωτικοποίηση. Το σίγουρο είναι ότι πρέπει άμεσα να βρεθεί μια λύση, για να δοθεί η απαραίτητη ώθηση στην ανακύκλωση. Σε κάθε περίπτωση είναι απαράδεκτο να πέφτουν κοινά σκουπίδια στους κάδους ανακύκλωσης. Ο κ. Ραζής υπολογίζει σε 25-30% των μπλε κάδων τα μη ανακυκλώσιμα υλικά. Είναι φανερό ότι υπάρχει πρόβλημα ενημέρωσης του κόσμου. Η ενημέρωση είναι ευθύνη της ΕΕΑΑ. Πέρα από καταχωρίσεις στα ΜΜΕ, πρέπει να γίνεται μοίρασμα ενημερωτικού υλικού και της σχετικής μπλε τσάντας ανακύκλωσης σε κάθε νοικοκυριό. «Αναθέτουμε το έργο σε ιδιωτικές εταιρείες ενημέρωσης. Φυσικά ελέγχουμε κι εμείς και νομίζουμε ότι η δουλειά γίνεται αρκετά καλά», είπε στην «Κ» η κ. Ευθυμία Ανεμοδουρά, διευθύντρια του Τμήματος Επικοινωνίας της ΕΕΑΑ. Παρόλα αυτά φαίνεται ότι στην πράξη υπάρχουν κενά. Η δουλειά δεν μπορεί να γίνει από μια ιδιωτική εταιρεία χωρίς ενεργοποίηση του δήμου, τοπικών φορέων, συλλογικοτήτων και κινήσεων πολιτών.

Από την άλλη, όμως, δεν είναι πειστικές οι εξηγήσεις του Δήμου Αθηναίων, σύμφωνα με τις οποίες η συλλογή των κάδων ανακύκλωσης από κοινά απορριμματοφόρα γίνεται λόγω... «υπερβάλλοντος ζήλου» των εργαζομένων. Η μάχη της ανακύκλωσης είναι σε μεγάλο βαθμό ζήτημα εμπιστοσύνης. Αν ραγίσει, ο πολίτης δύσκολα κινητοποιείται. Ας το λάβουν όλοι αυτό υπόψη τους...