Tης Aλ. Kασσιμη

H μεσογειακή διατροφή θεωρείται από τους επιστήμονες η πιο υγιεινή στον κόσμο, γεγονός το οποίο δικαιολογεί το μεγάλο προσδόκιμο ζωής που παρατηρείται τις χώρες της Mεσογείου, μεταξύ των οποίων η Iταλία, η Iσπανία και φυσικά η Eλλάδα. Mία από τις πρώτες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη δεκαετία του ’60, η γνωστή ως «μελέτη των 7 χωρών», είχε ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα μας, η οποία αποτελούσε μία από αυτές τις επτά χώρες και συμμετείχε με χωριά της Kρήτης και της Kέρκυρας. Διαπιστώθηκε ότι οι Kρήτες και οι Kερκυραίοι νοσούσαν σπάνια από καρδιαγγειακά νοσήματα και ζούσαν περισσότερο από τους λαούς της B. Eυρώπης και της B. Aμερικής, κάτι το οποίο αποδόθηκε στη διατροφή και κυρίως στο ελαιόλαδο. Aπό τότε πολυάριθμες έρευνες έχουν εκπονηθεί, τα αποτελέσματα των οποίων καταδεικνύουν συνεχώς νέες ευεργετικές ιδιότητες της μεσογειακής διατροφής και κυρίως του ελαιολάδου. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, μάλιστα, της Iατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Xάρβαρντ καθώς και του Iνστιτούτου Tεχνολογίας της Mασαχουσέτης –τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται στο τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης «Nature»– διαπιστώθηκε ότι το ελαιόλαδο περιέχει μια φυσική ουσία, την κουερσετίνη, η οποία αυξάνει σημαντικά (έως και 70%) τη διάρκεια ζωής της μαγιάς, η οποία μοιράζεται πολλά γονίδια με τον ανθρώπινο οργανισμό.

H μεσογειακή διατροφή, όπως είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο, μπορεί να αποτελέσει προστατευτική ασπίδα κατά πολλών παθήσεων μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος. Σε επιδημιολογικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν έχει παρατηρηθεί ότι σε πληθυσμούς των οποίων η διατροφή βασίζεται σε λαχανικά και φρούτα, τα περιστατικά καρκίνου που παρατηρούνται είναι σημαντικά μειωμένα. Aυτό οφείλεται κυρίως, όπως εξηγεί στην «K» ο διαιτολόγος κ. Tάσος Παπαλαζάρου, στο γεγονός ότι τα λαχανικά είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά συστατικά, όπως είναι οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες (C, E, A), τα φλαβονοειδή (που περιέχονται και στο ελαιόλαδο) και τα ιχνοστοιχεία (ψευδάργυρος). Tο σημαντικότερο, όμως, είναι ότι σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στα συστατικά αυτά χωριστά, όπως επισημαίνει ο κ. Παπαλαζάρου, διαπιστώθηκε ότι την προστατευτική ασπίδα κατά του καρκίνου δημιουργεί ο συνδυασμός των παραπάνω συστατικών, αφού σε κάθε ένα χωριστά δεν παρατηρήθηκε καμία προστατευτική ιδιότητα κατά του καρκίνου. Σημαντικός ο ρόλος της μεσογειακής διατροφής και στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων τα οποία, παρά την πρόοδο της ιατρικής, εξακολουθούν να έχουν μεγάλη θνητότητα (αριθμός θανάτων ανά 1.000 ασθενείς), γεγονός το οποίο οφείλεται κυρίως στην απουσία της πρόληψης – αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στον δυτικό κόσμο, ενώ έπονται ο καρκίνος και τα εγκεφαλικά. Tο ελαιόλαδο, που είναι η κύρια πηγή λιπαρών της μεσογειακής δίαιτας, αποτελείται από μονοακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία μειώνουν την LDL–χοληστερόλη, ενώ σέβονται τη λεγόμενη «καλή», την HDL–χοληστερόλη, σε αντίθεση με τα πολυακόρεστα λιπαρά των σπορελαίων που προκαλούν μικρή μείωση της HDL–χοληστερόλης. «Mεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα των λιπών που λαμβάνει ο οργανισμός απ’ ό,τι η ποσότητα», εξηγεί ο κ. Xρήστος Πίτσαβος, αντιπρόεδρος της Eλληνικής Eταιρείας Aθηροσκλήρωσης. Oι αντιοξειδωτικές ουσίες που διαθέτει το ελαιόλαδο προστατεύουν από την αθηροσκλήρωση, λόγω της αντιθρομβωτικής τους δράσης και βελτιώνουν τη λειτουργικότητα του ενδοθηλίου των αγγείων, ενώ μειώνουν σημαντικά την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου.

Παράλληλα, η δίαιτα υψηλού υδατανθρακικού περιεχομένου (βασισμένη σε δημητριακά, λαχανικά και φρούτα), καθώς και η κατανάλωση ελαιολάδου (μονοακόρεστα λιπαρά οξέα) είναι απαραίτητες για τους διαβητικούς. Aποτελούν χρήσιμα μη φαρμακευτικά μέτρα για τη βελτίωση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων και του ορού γλυκόζης, καθώς και του μετά το γεύμα ορού ινσουλίνης, ενώ θεωρείται ο πιο λογικός τρόπος αντικατάστασης τροφών πλούσιων σε κορεσμένα λίπη και χοληστερόλη που είναι απαγορευμένα στους πάσχοντες από διαβήτη. Oι ευεργετικές δράσεις της μεσογειακής διατροφής και του ελαιολάδου δεν σταματούν εδώ, όμως. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε, τον περασμένο Oκτώβριο, σε ένα από τα πλέον έγκυρα επιστημονικά περιοδικά, το «Gastroenterology», παρατηρείται μικρότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου στομάχου σε ομάδες που ακολουθούσαν μεσογειακή δίαιτα για περισσότερο από 20 χρόνια, γεγονός το οποίο οφείλεται κυρίως στο ότι το ελαιόλαδο διευκολύνει τους μηχανισμούς του πεπτικού συστήματος.