Του Γιωργου Λιαλιου

Η μικρή νήσος Δοκός, που προστατεύεται ολόκληρη λόγω των σημαντικών αρχαιολογικών της ευρημάτων φέρεται να έχει πωληθεί για την ανέγερση 12.000 τουριστικών κατοικιών. Την «είδηση» αναπαράγουν αβίαστα το τελευταίο διάστημα ρεπορτάζ στην Ελλάδα και την Κύπρο, προκαλώντας ανησυχία στους κατοίκους της παρακείμενης Υδρας, αλλά και των αρχαιολόγων που επί σειρά ετών εργάστηκαν σε ανασκαφές στην περιοχή. Ευτυχώς, η συγκεκριμένη πληροφορία είναι αβάσιμη, ωστόσο η υπόθεση είναι χαρακτηριστική των μεθόδων με τις οποίες ασκούνται εμμέσως «λαϊκές» ή «επιχειρηματικές» πιέσεις για την άρση του καθεστώτος προστασίας περιοχών με ιδιαίτερο αρχαιολογικό ή περιβαλλοντικό ενδιαφέρον – άρα και περιθώριο εύκολου κέρδους.

Παρά το αυστηρό καθεστώς προστασίας που το διέπει (έχει κηρυχθεί ολόκληρο, αδόμητη ζώνη), ανά διαστήματα εμφανίζονται επίδοξοι «νυμφίοι» με προτάσεις «ανάπτυξης» (κατά τη γνωστή ελληνική ερμηνεία της ανάπτυξης, η οποία μεταφράζεται στην οικοδόμηση των πάντων). Η πλέον πρόσφατη «κυκλοφόρησε» το τελευταίο διάστημα με έναν σύνηθη στο χώρο του Real Estate τρόπο: μια εταιρία κυπριακών συμφερόντων (Ομιλος Εταιριών Kerlengou) δημοσίευσε στην κυπριακή εφημερίδα «Φιλελεύθερος» (Κυριακή 24 Δεκεμβρίου 2006) εκτενή συνέντευξη του ιδιοκτήτη της, κ. Κώστα Κερλένγκου, με τη μορφή πληρωμένης διαφημιστικής καταχώρισης. Ανάμεσα στους επιχειρηματικούς στόχους που πρόβαλε στην έμμεση διαφημιστική της καταχώριση η εταιρεία εμφανιζόταν η αγορά νησιών στην Ελλάδα από τη θυγατρική του ομίλου, Kerlengou Island Investments Plan Ltd.

Η «είδηση» αναπαράχθηκε από τα κυπριακά ΜΜΕ, στα οποία ο Κύπριος επιχειρηματίας άφησε να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις για την αγοραπωλησία της νήσου Δοκού βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο. Η είδηση «φούσκωσε» και τελικά αναπαράχθηκε και από τα ελληνικά ΜΜΕ, με το Δοκό να εμφανίζεται να έχει αλλάξει χέρια και τα μεγαλεπήβολα επιχειρηματικά σχέδια (για την οικοδόμηση 12.000 τ.μ. ξενοδοχείων και μπανγκαλόους, μαρίνας κ.λπ.) να δείχνουν έτοιμα να ξεκινήσουν.

Η πραγματικότητα

Η περίπτωση αυτή δεν είναι ασυνήθιστη, αναφορικά με τον τρόπο που μεγάλες ή μικρές εταιρείες διοχετεύουν στον Τύπο «πληροφορίες» για τις επιχειρηματικές κινήσεις τους, προσδοκώντας αναγνωρισιμότητα. Η «Κ» επικοινώνησε με τον επιχειρηματία κ. Κώστα Κερλένγκου. Οπως ανέφερε, δεν έχει αγοράσει ακόμα εκτάσεις στον Δοκό· υποστήριξε όμως ότι οι διαπραγματεύσεις με ορισμένους από τους ιδιοκτήτες (που διαθέτουν το 20% - 30% του νησιού) βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Επίσης, ανέφερε ότι οι ιδιοκτήτες εκτάσεων στο νησί τού ανέφεραν πως οι περιορισμοί στη δόμηση δεν υφίστανται πλέον και πως «δεν θα υπάρξει πρόβλημα»· ωστόσο, ο ίδιος δεν επιδίωξε άμεση επαφή με τον δήμο Υδρας, προκειμένου να ενημερωθεί για το ακριβές καθεστώς προστασίας του νησιού.

Το τελευταίο επιβεβαιώνει και ο δήμος Υδρας. «Απλά δημιουργήθηκε μια φήμη ότι πουλήθηκε το νησί, κανένας υποψήφιος αγοραστής όμως δεν ήρθε σε επαφή με τον δήμο», λένε στην «Κ» ο κ. Γιώργος Κουκουδάκης, αντιδήμαρχος Υδρας και ο Παν. Μαρκαντώνης, πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου. Δικηγόρος, πάντως, που συμμετείχε για λογαριασμό ιδιοκτήτη έκτασης στη συνάντηση του κ. Κερλένγκου με τους ιδιοκτήτες του Δοκού εξέφρασε στην «Κ» σαφείς επιφυλάξεις για τη σοβαρότητα του επιχειρηματικού εγχειρήματος, ενώ σημείωσε πως ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας δήλωνε στα ΜΜΕ ότι αγόρασε το Δοκό πριν καν έρθει σε επαφή με τους ιδιοκτήτες..

«Δεν είναι η πρώτη φορά που σημειώνονται προσπάθειες οικοδόμησης του Δοκού», λέει στην «Κ» ο προέδρος του Συλλόγου Οικολόγων Υδρας «Η Υδραίισσα Φώκια» κ. Μαν. Τσακίρης. «Παλαιότερα ένας οικοδομικός συνεταιρισμός προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας για να ακυρώσει το καθεστώς προστασίας, αλλά η αίτηση απορρίφθηκε. Στο Δοκό επίσης έχουν χτιστεί 6 - 7 αυθαίρετα, που έχουν κριθεί τελεσιδίκως κατεδαφιστέα από την Πολεοδομία, αλλά δεν κατεδαφίζονται. Επίσης, πρόσφατα διανοίχθηκε δρόμος μέσα στο δάσος, αλλά οι τοπικές αρχές κωφεύουν».

Το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο

Ο Δοκός είναι ένα μικρό βραχώδες νησί με έχει έκταση 12 τ. χλμ., το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στην Ερμιόνη και την Yδρα. Το νησί, που στην αρχαιότητα ονομαζόταν Απεροπία, κατοικήθηκε ήδη από τη Νεολιθική εποχή (4η χιλιετία π.Χ.) και παρουσίασε ιδιαίτερη ανάπτυξη μετά τον 13ο αι. π.Χ., με τη δημιουργία οικισμών στις περιοχές Μύτη Κομμένη και Λέδεζα. Σήμερα στο Δοκό σώζoνται ερείπια πρωτοελλαδικών, υστεροελλαδικών και ελληνιστικών οικισμών, καθώς και λείψανα ελληνιστικών και βυζαντινών μνημείων. Επίσης στη θαλάσσια περιοχή του νησιού ανακαλύφθηκε το 1975 και ανεσκάφη συστηματικά το 1989-1992 το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο. Το ναυάγιο, που εντοπίστηκε σε βάθος 15-30 μέτρων, ανάγεται στη δεύτερη πρωτοελλαδική περίοδο (2.700-2.200 π.Χ.) και μετέφερε φορτίο κεραμεικών.

Η εξαιρετική σημασία των ευρημάτων που βρίσκονται στον Δοκό οδήγησε το 1994 στη θέσπιση αυστηρών περιορισμών για την προστασία του. Πιο συγκεκριμένα, με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού (ΦΕΚ 548/14 Ιουλίου 1994) καθορίστηκε «ως ζώνη Α΄ απολύτου προστασίας, αδόμητη, ολόκληρη η νήσος Δοκός περιφέρειας δήμου Υδρας», ενώ ως μόνη επιτρεπόμενη χρήση ορίζεται η καλλιέργεια ελαιόδεντρων. Για την παραμικρή εργασία στο νησί απαιτείται έγκριση από τη Β΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και την αρμόδια Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Εθνικός Δρυμός

Του Γεωργιου Α. Παπαθανασοπουλου*

Και πάλι μπροστά μας απειλή της οικοπεδοποίησης της νήσου Δοκός, την οποία άφησαν άθικτη οι αιώνες που πέρασαν πάνω από το Μυρτώο πέλαγος, ανάμεσα στη Yδρα, την Ερμιόνη και τις Σπέτσες. Το φαινόμενο δεν είναι βέβαια μοναδικό. Και λυπούμαι γιατί, προκειμένου για την Ευρώπη, μόνο στη χώρα μας συμβαίνουν αυτά. Μαζί με τα κατάλοιπα της Πρωτοελλαδικής και Μυκηναϊκής κατοίκησης στο νησί αλλά και της θέσης του γνωστού στο βιβλίο Guiness, αλλά αγνώστου σε εμάς τους Eλληνες Πρωτοελλαδικού ναυαγίου στον όρμο Σκίντου, έναν μόνο χαρακτήρα θα έπρεπε να έχει ο Δοκός: του Εθνικού Δρυμού.

*0 κ. Γεώργιος Α. Παπαθανασόπουλος είναι Επίτιμος Εφορος Αρχαιοτήτων.