Eίναι «κουσούρι» και «αμαρτία» η ερωτική έλξη προς άτομα του ιδίου φύλου, όπως είχε πει ο αρχιεπίσκοπος Xριστόδουλος; Πώς προσεγγίζει η θρησκεία μας το θέμα και πόσο ώριμη είναι η ελληνική κοινωνία να συμφιλιωθεί με τη διαφορετικότητα; Θα αποδεχόμασταν έναν ομοφυλόφιλο για δάσκαλο των παιδιών μας στο σχολείο ή, ακόμη, και το ίδιο το ομοφυλόφιλο παιδί μας; Aυτές και άλλες απαντήσεις αναζήτησε το «K» διερευνώντας ένα θέμα-ταμπού που χαράσσει διαχωριστικές γραμμές στην Eλλάδα του 2005, καταστρέφοντας ζωές και διαλύοντας οικογένειες.

Ξέρετε ποια είναι η διαφορά σας με μένα; Oτι εσείς κάποια στιγμή θα παντρευτείτε, θα κάνετε παιδιά και θα χαθούμε. Eσείς θα εξακολουθήσετε να κάνετε παρέα μεταξύ σας, ενώ εγώ είμαι καταδικασμένος στο τέλος να μείνω μόνος μου...»

Θυμάμαι ακόμη αυτά τα λόγια του φίλου μου του Nίκου κι ας έχουν περάσει 15 χρόνια. O Nίκος είναι ο μόνος ομοφυλόφιλος που έχω γνωρίσει. Ή, για να ακριβολογώ, ο μόνος εκ των πολλών ομοφυλοφίλων που έχω κατά καιρούς συναναστραφεί, ο οποίος από την πρώτη στιγμή όχι μόνον δεν μου έκρυψε ποιος είναι, αλλά δεν είχε κανένα πρόβλημα και να το συζητήσει. Kάπως έτσι μπήκε στην παρέα στις αρχές του '90, γνωρίζοντας βέβαια ότι οι υπόλοιποι είμασταν «φυσιολογικοί»…

Φυσιολογικοί… Να μια πρώτη λέξη που μπορεί να σου ξεφύγει όταν είσαι ετεροφυλόφιλος για να διαχωρίσεις τη θέση σου από τους άλλους -τους «μη φυσιολογικούς»- για να μην παρεξηγηθείς. Μην τύχει και νομίσουν κάποιοι από τους αναγνώστες ότι ανήκεις «στα παιδιά που δεν γίνονται άντρες και θα μπορούσαν να είναι δικά σου», όπως έλεγε και το τραγούδι.

Δεν είναι η μόνη λέξη που προδίδει τη στάση μας απέναντι στους ομοφυλόφιλους. Η εντυπωσιακή για τα ευρήματά της έρευνα, που παρήγγειλε το «Κ» από την VPRC και παρουσιάζουμε σήμερα, επιβεβαιώνει και πολλές άλλες ανομολόγητες αλήθειες. Oτι για παράδειγμα -εμείς οι φυσιολογικοί- θεωρούμε ότι οι ομοφυλόφιλοι στην Ελλάδα είναι από «αρκετοί» έως «πάρα πολλοί» -σε σχέση προφανώς με κάποιο πλαφόν που θέτουμε αυθαιρέτως- και ότι τα τελευταία χρόνια, όχι μόνον δεν μειώνονται, αλλά αυξάνονται. Λέξεις όπως «λάθος», «ασθένεια» ή «αμαρτία» μάς διχάζουν - η πρώτη, πάντως, αντιπροσωπεύει περισσότερο την κοινή γνώμη.

Ως εκ τούτου δεν είναι τυχαία και μια άλλη παραδοχή που αναδεικνύεται από την έρευνα: μας ενοχλεί όταν οι ομοφυλόφιλοι προδίδουν τη σεξουαλική τους συμπεριφορά, πόσω μάλλον όταν φιλιούνται μπροστά μας. Ειδικώς αυτό το τελευταίο το θεωρούν απαράδεκτο επτά στους δέκα Ελληνες - όσοι δηλαδή κρίνουν αδιανόητη και την πιθανότητα να τους χορηγηθεί το δικαίωμα του γάμου, όπως συνέβη σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες.

Από τα ίδια στοιχεία όμως καταδεικνύεται και κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό. Oτι, δηλαδή, ακόμη και όσοι μοιάζουμε να επιδεικνύουμε μιαν ανοχή στους «ασθενείς» και «αμαρτάνοντες», έχουμε επακριβώς προσδιορίσει -έστω υποσυνείδητα- τα όρια της ανεκτικότητάς μας: «Ε, όχι και αξιωματικοί οι ομοφυλόφιλοι», είναι σαν να ακούω κάποιους από το 48% που απήντησαν ότι «ναι, θα με ενοχλούσε να τους δω σε διοικητικές θέσεις των Σωμάτων Ασφαλείας». Eνδεικτικό της αμηχανίας μας, πάντως, είναι ότι δεν τούς «αρνούμαστε» το δικαίωμα να εργαστούν στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, στην Aστυνομία και -κυρίως- στις Δημόσιες Yπηρεσίες· ιδίως ως προς τις τελευταίες, οι θετικά διακείμενοι ξεπερνούν το 70%. Ο λόγος μάλλον είναι προφανής: Στην άκρη του μυαλού μας σκεφτόμαστε ίσως ότι μέσα στο χάος του Δημοσίου και της γραφειοκρατικής μηχανής, θα χαθούν κι αυτοί, δεν θα τους βλέπουμε και επομένως δεν θα μας ενοχλούν...

«Μακριά και αγαπημένοι», δηλαδή. Ή μήπως και «μακριά από μας» γενικώς; Μάλλον το δεύτερο. Το 69% δηλώνει ότι θα «με ενοχλούσε να μάθω ότι κάποιος από το οικογενειακό μου περιβάλλον είναι ομοφυλόφιλος», ενώ μόνον το 23% απαντά ότι «μάλλον δεν θα με πείραζε». Aντίθετοι εμφανίζονται περίπου οι μισοί Ελληνες και στο ενδεχόμενο ένας πολιτικός να δήλωνε δημοσίως ότι είναι ομοφυλόφιλος. Ενώ αντιθέτως τους περισσότερους «δεν θα τους ενοχλούσε» κάτι ανάλογο να γινόταν από έναν ηθοποιό ή και τραγουδιστή, στοιχείο που επίσης καταδεικνύει τα όρια μιας καθ' όλα αυθαίρετης προσέγγισης για το τι επιτρέπεται και τι υπερβαίνει τα εσκαμμένα.

Είναι όμως μόνον η ενόχληση που νιώθουμε στη «θέα» του «ξένου» ή του «ανώμαλου» προς τα δικά μας δεδομένα ή και μια υφέρπουσα ανησυχία ότι το κακό μπορεί να μας βρει από εκεί που δεν το περιμένουμε; «Πρέπει ή δεν πρέπει οι ομοφυλόφιλοι να έχουν το δικαίωμα να προβάλλουν τις απόψεις τους μέσω της τηλεόρασης», ήταν ένα από τα διερευνητικά ερωτήματα της έρευνας; Το 54% απάντησε κατηγορηματικά «όχι, δεν πρέπει». Το συντριπτικό αυτό ποσοστό είναι βέβαιο ότι εμπεριέχει και απαντήσεις που προδίδουν μια ανησυχία μήπως τελικώς η «αμαρτία» και η «ασθένεια» ενδέχεται να αποδειχθούν μεταδιδόμενες. Μια ανησυχία που ενισχύει και το γεγονός ότι έξι στους δέκα Eλληνες θεωρούν ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι «μάλλον περισσότεροι» ή και «πολύ περισσότεροι» απ' ό,τι τα προηγούμενα χρόνια, λαμβάνοντας προφανώς για κάποιους το χαρακτήρα της επιδημίας...

Είναι πουριτανισμός όλα τούτα ή έλλειψη παιδείας; Ενδεχομένως και τα δύο. Το γενικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι όσο μεγαλύτεροι είναι σε ηλικία οι ερωτηθέντες, τόσο πιο άτεγκτοι εμφανίζονται στις απόψεις τους. Αντιθέτως, οι μικρότεροι (18 - 24) στο σύνολο της έρευνας είναι σαφώς πιο διαλλακτικοί έναντι των ομοφυλοφίλων. Στην πλειοψηφία τους για παράδειγμα οι νεαρότεροι δεν ενοχλούνται ακόμη και να τους δουν να ερωτοτροπούν μπροστά τους, πιθανότατα διότι τους έχει ήδη συμβεί και η εικόνα δεν τους φαίνεται ενοχλητική ή και αποκρουστική, όπως στους μεγαλύτερους. Αλλά και όσοι εκ των μεγαλυτέρων δηλώνουν ότι έχουν γνωρίσει ομοφυλόφιλους, σαφώς εμφανίζονται με μεγαλύτερη ανοχή έναντί τους, στοιχείο που καταδεικνύει ότι η «άγνοια» επηρεάζει καταλυτικά τη συμπεριφορά μας.

Ενδιαφέρον, τέλος, παρουσιάζει και ένα εύρημα της έρευνας που προδίδει τη στάση των πολιτών αναλόγως του αν πρόσκεινται στη δεξιά ή στην αριστερή άκρη της πολιτικής. Οι «δεξιότεροι» αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων ότι είναι «συντηρητικότεροι», ενώ οι «αριστερότεροι» επιβεβαιώνεται ότι είναι και «προοδευτικότεροι». Φτάνει, βέβαια, όπως λέγαμε και πριν, να μην ξεπεράσουμε κάποια όρια. Ετσι, μπορεί μεν στο ερώτημα του γάμου των ομοφυλοφίλων οι «αριστεροί» να συναινούν (εν αντιθέσει με αυτούς της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ), αλλά όταν τους τεθεί το ενδεχόμενο τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια να μπορούν να υιοθετήσουν και παιδιά, ακόμη και οι προοδευτικοί «κλωτσούν» σε ποσοστό 56%.

Φθάνοντας στο τέλος της έρευνας δεν ξέρω γιατί ξαναθυμήθηκα τον Νίκο. Το φίλο μου που όταν τον γνώρισα στα 20 μου χρόνια, δεν μου έκρυψε τη διαφορετικότητά του και με έκανε με τον τρόπο του να ανήκω στους διαλλακτικότερους. Εκείνους, δηλαδή, που πρωτίστως αντιμετωπίζουν τους ομοφυλόφιλους ως απλούς ανθρώπους. Με πλεονεκτήματα και αδυναμίες, σαν αυτά που έχουμε κι εμεις οι «φυσιολογικοί». Ο Νίκος, βέβαια, εκείνο το βράδυ που μιλούσε στην παρέα είχε δίκιο. «Εσείς κάποια στιγμή θα παντρευτείτε, θα κάνετε παιδιά και θα χαθούμε, ενώ εγώ είμαι καταδικασμένος στο τέλος να μείνω μόνος μου...», μας είχε πει. Και έτσι έγινε…

H πανελλαδική έρευνα της VPRC για το «K» διεξήχθη με τη μέθοδο των τηλεφωνικών συνεντεύξεων, στον γενικό πληθυσμό ηλικίας 18 ετών και άνω και σε δείγμα 510 ατόμων. Πραγματοποιήθηκε στο χρονικό διάστημα 22 έως 23 Nοεμβρίου 2004.