Ο λαϊκισμός ο οποίος ενδημεί στον δημόσιο βίο, αποτελεί και ένδυση που καθιστά ευπώλητα τα χαμηλής στάθμης προϊόντα. Ανησυχούντες προστάτες του δημοσίου συμφέροντος, δημοσιογράφοι-δικαστές, χαλαροί συνεντευξιαστές, οργίλοι φωνακλάδες και μονομερείς γελωτοποιοί, συναποτελούν τον θίασο που μας διδάσκει καθημερινά την αγοραία αρετή. Το θέαμα όπως εκπέμπεται έχει διάρκεια, γιατί πουλάει στο κοινό που συνωστίζεται στο κάθε μορφής «κολοσσαίο». Τα παραπάνω άτομα συμπλέουν συνήθως από άγνοια ή φόβο, με τους εκπροσώπους της αντίστασης σε κάθε αλλαγή του δημοσίου βίου. Κάθε μεταρρύθμιση στη δημόσια εκπαίδευση ειδικά βρίσκει μπροστά της σαν τείχος τους αιώνιους φοιτητές - πολιτευτές των ΑΕΙ και τους γηράσκοντες (ευτυχώς) «βοηθούς» του Νόμου Πλαισίου του 1982 που συνδικαλίζονται, για να περιφρουρήσουν τα κεκτημένα τους. Πώς θα αφυπνιστεί επιτέλους ο χειμαζόμενος Ελληνας (γονέας, φοιτητής, φορολογούμενος) πολίτης, για να κράξει τους δυνάστες αυτούς της εκπαίδευσης που διαχειρίζονται το μέλλον μας με αυτισμό;

* Ο κ. Θ. Βερέμης είναι πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (ΕΣΥΠ)

Χρειάζεται μια καινούργια σύνθεση για τον ρόλο του πανεπιστημίου. Πώς θα συνταιριάξει η παραγωγή της γνώσης - η έρευνα με τη μετάδοση στη φοιτήτρια και τον φοιτητή, τη διάχυση στην κοινωνία και τη χρήση της από τον παραγωγικό τομέα, η μόρφωση με την επαγγελματική κατάρτιση, η αριστεία με τη μαζικότητα, η δημόσια χρηματοδότηση με την ανεξαρτησία από το κράτος, και, προπάντων ίσως, πως το Πανεπιστήμιο θα ακούσει ξανά την κοινωνία συνδιαμορφώνοντάς την συγχρόνως. Παντού, ή σχεδόν, αναζητιούνται, δοκιμάζονται και συχνά πετυχαίνουν καινούργιες συνθέσεις. Κοινός παρονομαστής η μαγική λέξη «ποιότητα», που δεν την εξασφαλίζει βέβαια η προστασία και το κρατικό «σφιχταγκάλιασμα», αλλά η αυτονομία σε συνδυασμό με την αξιολόγηση όλων και ως προς όλα, αλλά και τη λογοδοσία των υπευθύνων. Σύγχρονο πανεπιστήμιο είναι το ανοικτό, εξωστρεφές πανεπιστήμιο, χωρίς φοβικά σύνδρομα, που το εμπιστεύεται το κράτος, εμπιστεύεται την κοινωνία και εμπνέει εμπιστοσύνη στον πολίτη.

* Ο κ. Α. Μητσός είναι πρόεδρος του Παρατηρητηρίου για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, πρώην γενικός διευθυντής της Ε.Ε. για την Ερευνα.

Τρία συμπεράσματα ΔΕΝ πρέπει να αντλήσουμε από την περσινή κρίση: ότι το πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται θεσμικές αλλαγές, ότι η πλειονότητα των μελών του (διδάσκοντες και φοιτητές) δεν τις επιθυμούν και ότι η βία των μειοψηφιών θα καταφέρει να τις ακυρώσει. Αυτό είναι το τρίπτυχο της αποτελμάτωσης του δημόσιου πανεπιστημίου, που εκατοντάδες πανεπιστημιακοί προσπαθήσαμε πέρσι και προσπαθούμε ξανά φέτος να διαψεύσουμε. Τα πανεπιστήμια βρίσκονται ξανά μπλοκαρισμένα. Ορισμένες θετικές αλλά αποσπασματικές νομοθετικές αλλαγές (αξιολόγηση, τετραετής προγραμματισμός, καθολική ψηφοφορία φοιτητών, άνοιγμα των εκλεκτορικών, θέσπιση εσωτερικών κανονισμών) αντιμετωπίζουν γραφειοκρατικά προβλήματα ή έχουν βαλτώσει. Η Ευρώπη θέτει τα πανεπιστήμια σε πρώτη προτεραιότητα και ο ευρωπαϊκός χώρος ανώτατης εκπαίδευσης σχηματίζεται, όμως η ποιοτική αναβάθμιση των ελληνικών ΑΕΙ εξακολουθεί να εκκρεμεί. Βραδυπορία σημαίνει περιθωριοποίηση. Η στρατηγική τής μεταρρύθμισης για την αναβάθμιση χρειάζεται όχι μόνο περισσότερους πόρους, απαιτεί επίσης: ακαδημαϊκή αυτοτέλεια, αξιολόγηση, λογοδοσία. Δηλαδή και τα πανεπιστήμια να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

* Ο κ. Γ. Παγουλάτος είναι αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μέλος της Πρωτοβουλίας «Μεταρρύθμιση για την Αναβάθμιση του Δημοσίου Πανεπιστημίου» και της περυσινής «Κίνησης των χιλίων».

Είμαστε ευχαριστημένοι από τη σημερινή κατάσταση των Πανεπιστημίων; Αν και η απάντηση των περισσοτέρων θα ήταν όχι, εν τούτοις δεν θα πρέπει να μηδενίζονται τα πάντα. Υπάρχουν πολλά Τμήματα Πανεπιστημίων που δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από αντίστοιχα της Ευρώπης, τόσο από εκπαιδευτική όσο και ερευνητική άποψη. Μπορούν να γίνουν καλύτερα και, κυρίως, να ανεβάσουν γενικά το επίπεδο των σπουδών; Οι προϋποθέσεις υπάρχουν, όπως για παράδειγμα καλοί φοιτητές και πολύ καλύτεροι από το παρελθόν διδάσκοντες. Oμως, το να γίνει κανείς καλύτερος προϋποθέτει συνεχή προσπάθεια. Ταυτόχρονα, η όποια μεταρρύθμιση εκ μέρους της πολιτείας δεν σταματάει με την ψήφιση κανονιστικών νόμων. Απαιτείται συνεχής εγρήγορση και, κυρίως, πραγματική αυτοτέλεια των Πανεπιστημίων με έναν λιτό νόμο πλαίσιο και παραπομπή σε εσωτερικούς κανονισμούς λειτουργίας που εκφράζουν και τις όποιες ιδιαιτερότητες του κάθε Ιδρύματος. Η επαρκής χρηματοδότηση με την αυτονόητη κοινωνική λογοδοσία, κυρίως μέσω της διαδικασίας της διασφάλισης ποιότητας και της διαφάνειας των όποιων οικονομικών και όχι μόνον πράξεων, αποτελεί μία εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση.

* Ο κ. Β. Παπάζογλου είναι καθηγητής Σχολής Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.